(Uyghurlar Heqqide Tarixi Analiz)

Yazarmen: Kurasch Umar Atahan

☆☆☆><☆☆☆
Dewlet Medeniyet dimektur, At we Ishekning yaki Tögining dümbisige uchuluq bikitkili boliduyu, Hergiz sheher qurghili bolmaydu.
Sheherlishish Dewletke aylinishning Deslepki qedimidur.
Uyghurlar Dunyadiki az Sandiki medeniyetlik xelqining biridur.
Bundaq diyishimizge Uyghur Ejdatliri Qurghan Dewletler, yazghan kitaplar, Ijat qilghan, muzikalar, Ijat Qilghan Pen-Téxnika, Hüner Sennetke Ayit Eserler we Milliy medeniyettiki meniwiyet qurulushliri, ejdatlar qurghan güllen’gen sheher we bazarlar misal bolalaydu.Bir Milletning meniwi dunyasimu zimin’gha oxshaydu! Bezi Jughrapiyelik rayonlar yap-Yeshil we Gül-Guyalargha pürken’gen bolghachqa jennettek güzel bolup, Körgen kishining zoqini keltüridu, Bezi Jughrapiyelik rayonlar chöl-jezire yaki xarabilik bolup, kishini seskendüridu, jelib qilalmaydu. Uyghurlarning Meniwiy dunyasi bay we Renggareng bolup, Xuddi ichige baqqan ademge Jennette turghandek his qilduridu! Mana bu tüzülishi eziz wetinimizge Oxshimaydighan meniwiy Uyghuristan!
Türk dunyadining bir pütün tarixidiki meniwiyet Jehettiki Tereqqiyati Uyghur medeniyitide sintizleshken dunya medeniyitidin ibaret ene eshu meniwiy dunyaning jiddiy tesiri Astida shekillinip, Bugünki Tereqqiyatqa kelgen.
Uyghurlar shanliq medeniyet we Medeniyet enenisi yaratqan, Dunyagha Medeniyet Arqiliq tesir tesir körsetken Eqil parasetlik, ishchan we küreshchan millet Uyghurlar tarixtaki eng qedimi medeniyetlik milletler qatarida tilgha élinidu.
Tarixtiki bu izchilliq Xuddi Dunyaning bashqa jaylirida üzülmey dawam qilghandek, Türük dunyasidimu mushu esirning béshighiche özpéti dawamliship keldi. Xeliqni we Milletlerni Idare Qilish Qoy-Kalilarni heydep yürüp otlatqangha hich oxshimaydu. Shunga Türük Dunyasi tarixini yézishta wijdanliq tarixchilarimiz dayim Uyghurlargha Alahiyde yer berip Kelgen. Sewep Uyghurlar Türük Dunyasining Zadiche Bir Ezasilam Emes, Belki Dunyadiki Barliq Türklerning Eng Qedimqi Ejdadidur! Hichqandaq Bir Türki Xeliqler Özlirining Tarixini Bu Seweptin Uyghur we Uyghur asare-etiqiliri, aghzaki we yazma yadikarliqisiz yazalmaydu! Yene Bir Küchlük Pakit Türki tillardin Qaysi Birini Bilgen adem Öz ara Bir Biri Bilen rawan aözlishelmeydu, Emma Uyghur tilini Bilgen Bir Adem bashqa türki Xeliqler bilen normal akaqilishalaydu. Sewebi Türkler Peyda bolghandin Tartip taki 19-Yüz yilgha qeder Uyghur tili xaqaniye tili we Mongghul xanidan ailisi sözliyeleydighan Chaghatay Tili dep Atalghan. Selchuqilar Xanudanliri we Osmanli Xanidan Ailisining tili Uyghurche bolup, Fatih Sultan muhemmet dewlet permanini Uyghurche yazatti. Osmanli qanunlari we yarliqlari Uyghurche yézilghan! Bular birer toqulma yaki hikaye emes, belki riyalliqtur!
Kiyin peyda bolghan Türki Xeliqlerdiki Uyghurlargha bolghan öchmenlik we heset, Xen tajawzuchilirining Uyghur düshmenliki keltürüp chiqarghan nigatipliqdin anche qélishmaydu.
Bu türki qewimler Xuddi Ikki chiwiq tayaq Bilen öchike Jungi sawighandek Özide yoq Nersilerni mubalighe qilip bar qilip körsütüp, Uyghurlarning nam Shöhriti we shanu shewkitini bayan qilishqa toghra kelgende wijdanliq Xen tarixchilirichilikmu Uyghur terepte turup pikir bayan qilmaydu, Uyghuristan Tarixini, Bilmise nime digülik, emma bilip turup, qesten kichik chüshiridu.
Türük Dunyasining Tarixini chüshendürgende hemmini Toghra qilip, nöwet Uyghurgha kelgende hesiti qozghulup kètip, Uyghur deydighan yerge Yeni Uyghur Millitining Namesheripini yazidighan yerge hazir Bir Millet Nami Bolup ishlitilmeydighan, istimaldin toluq qalghan Oguz digen isimni yézip qoyidu. Toghra Uyghurlar On Uyghur we Toqquz Oghuz qebileliridin shekillen’gen. Uyghurlar Eshu Muhteshem Tariximizdiki On Uyghur we Toqquz Oghuzlarning Biwaste öp we öz ewlatliridur. Normalda Türk tarixchiliri Türük dunyasi resimlik shejriside Oghuz dep yazghan yerge Tengriqut Oghuz Xaqanning milliti Bolghan Insanlarni yeni Uyghurlarni yézishi kirekirdi elbette!!!
Bulardiki bu zihniyet kishini Bizar qilidu.
Büyük Asiya Hun Imparaturluqlari=Ulugh Uyghurlar Imparaturlighi =Ulugh Köktürk Imparaturlighi=Uyghur Imparaturlighi=Uyghur Qarahanilar Dewliti= Büyük Selchuqilar Dewliti = Osmanlilar dewliti…
Sak, Tochar we Hunlarning Tarixini bayan qilghanda Uyghur Tarixini bayan Qilmay qelem tewretkili bolmaydu!
Uyghurlar Toqquz Oghuzlardindur, Tengriqut Oghuzhaqan Bir qudretlik Uyghur Hömümdaridur!
Andin Yene Yéngi Uyghur= Qarahanilar- Ghezniwiler= Selchuqlar=Ulugh Uyghur Idiqutlar= Uyghur Harezim Shahlar Dewliti= Uyghur Chaghitay Ulusi= Uyghur Seyidiye Hanlighi= Uyghur Qeshqriye Dewliti= Uyghur Ilisultanlighi…dep yazsa yaxshi bolatti…
Chinggizhan Oghollari wujutqa chiqarghan Imperiyeni Mongghullar Uyghurlar Bilen hemkarliship Qurdi we Osmanlini Qurghan Uyghur qebimisi Qayilar Arqiliq Idare qilghanidi. Bu seweptin Büyük Mongghul Impaturlighini Mongghul-Uyghur Ittipaqi disekmu xata bolmaydu.
Tarixni Öz péti bayan Qilmasliq, Tarixni burmilash, Tarixi heqiqetletni Öz nepsaniyitining keynige qoyush bir kechürgisiz nomussizliqtur.
Milliy musteqilliqimizni Qolgha alghanda Türk Tarixini bashqidin yézip chiqimiz! Uyghurlar Hichkimning ukisi emes, Dunya Türklirining Shereplik Ejdadi…
Shunga bu seweptin düshmen milletler Türüklerni yoq qilish üchün Türük dunyasi üchün eng muhim xeliq hésaplinidighan Uyghurini we Uyghur Medeniyitini yoq qilish üchün ochuq we ashikare shekilde heriket qiliwatidu. Boliwatqan Uyghurlargha Qarshi Irqi qirghinchiliq, Assimilatsiye we qetliamlar asassiz emes, Ghetip we Türük-Islam Dunyasining bu mese Heqqidiki tawriliri Hem Kishini Chongqur oygha salidu. Bir Milletni we Bir Medeniyetni yoq Qilish Tebiyetning Üstün heqiqetlirige Qarshi Heriket bomup, Kechürgisiz Jinayettur. Uyghuristan Xelqige qarshi ishliniwatqan Insanliqqa qarshi jinayetlerni Ishligenler, shirik bolghannar, shayit Bolghanlar Choqum Xudaning ghezibige uchraydu!!!
K.U.A
16.07.2023 Germaniye

(Ibretlik Hikaye)

-Yazarmen Kurasch Umar Atahan
☆☆☆><☆☆☆
Qoy Bir Haywandur. Qoylar Bir Biri Bilen Ölgiche Soqushqanlighidin Pexirlinidu, Diyishidu, Toghrimu Xatamu Bilmeymen. Emma Jemiyitimizde Qochqar Soqash Salduridighan, It Talashturidighan, Xoraz Siqash Salduridighan Bir Ish Bar. Haywanlarning Yat Jinislar Bilen Emes, Bir Biri Bilen Qanliq Èlishishidin Zoqlinish Uyghur Milliy Éngining Bir Burjikide Qara Saye Tashlap Turidu! Bir Turup Haywanlarning Birbirige Bolghan Rehimsizlikige Eqli Yetmeydu Ademlerning, Échinmay Turalmaydu, Bu Ajimasiz Ichkiy Ittipaqsizliqqa.Bu Rezil Oyun Milliy Xaraktérimizda Selbi Tesir Peyda Qildimu, Bizdiki Ichkiy Ittipaqsizliq Toxtimay Alew Élip, Ademni Hozursiz Qilip, Köz Aldimizda Achchiq Tuman Chiqirip Tütep Turmaqta. Bundaq Haywanlarni Öz-Ara Qarap Tutup Soqushturidighan Sorunlargha Qanche On Ming Adem Birla Waqitta Qatnishidu! Bu Haywan Soqash Saldurushlarning Ichide Qochqar Soqash Saldurush Bek Qiziydu. It we Xorazlarning Tebiyiti we Soqushishi Heqqide Oylighanlirimiz, Qoy Heqqidiki Oylighanlirimizdin Anche Periqlenmigechke Ayrim Halda Alahiyde Artuqtin Artuq Hazirche Toxtalmaymiz! Uyghurlar Qara Qochqar Utidu, Aq Qochqar Utidu, Qara Qochqar Yéngilidu Diyiship, Qoylargha Dortikip Qimar Oynishidu! Dimisimu Bundaq Sorunlar Her Qétim Xeliqning Nrzitide Bekla Qizip Kitidu!
Qoy Sahibi Qoyni Béqip, Chong Qilip Semiritip Soqash Salduridu Yaki Satidu, Nime Qilsa Qilip Pul Tapidu, Pul Tépip Bay Bolidu.
Qassap Bolsa Qoyni Öltüridighan Ademdur, Qoyni Qoy Sahibidin Erzanraq Sétiwélip Soyup, Göshini Parchilap Qimmet Bshada Satidu.
Qoy, Qoyning Sayibi we Qassap Ottursida Bir-Birini Yaxshi Köridu, Digüdek Qoyuq Munasiwet Bardur. Bular Chiqishalisimu, Chiqishammidimu Xuddi Kindiki Qosh Ademlerdek Hemkarliship Yashaydu.
Qoy, Qoy Igisige, Qoy Igisi Qassapqa, Qassap Gösh Istimal Qilidighan Xéridarlargha Intayin Köngül Bölidu. Qoy, Qoychi, Qassap Arisida Bir-Birini Yaxshi Köridu, Digüdek Saghlam Munasiwet Bar!
Qoy, Qoychi, Qassap we Xéridardin Bashqa Qoyning Teqdirini Belgüliyelmeydighan, Emma Qoylarni Jénidinmu Yaxshi Köridighan Padichi, Padichi It we Uzun Saqalliq Padichi Serkilermu Bar Téxi. He Rast Padichi Ishekni Untup Qaptuq…Yaman Boluptu! Qoy Bilen Munasiwetlik Bunchiwala Köp Shexsiyetlerning Bolishi Qoyning Nopuzidin Emes, Göshi we Tirisining Pulgha Yaraydighanlighidindur!
Qoyni Peyghemberlermu, Padishalarmu, Milyonérlarmu, Alim we Sennetkarlarmu Yaxshi Köridu! Shairlar Hetta Qoy, Padichi, Padichi It we Padichi Serkilerni Medihiylep Shier we Dastannarni Yazghan!
Qoy Igisi Qoylarni Eng Yaxshi Yem-Xeshekler Bilen Baqidu, Qassaplar Qoyni Yaxshi Baqidighan Mal Igisini Yaxshi Köridu, Xéridarlar Qoli Tatliq, Mert we Alqini Keng Qassaplarni Yaxshi Köridu!
Soyghangha Ne Qoy Tügep Ketmeydu, Qoy Igisi Malsiz Qalmaydu, Qassap Pulsiz Qalmaydu, Xéridar Göshsiz Qalmaydu!
Bir Milletning Teqdiri Murekkep, Bezide Qoygha, Bezide Qoychigha, Bezide Qassapqa Bezide Xéridargha Oxshaydu!
Untulup Qalsa Bolmaydighan Bir Ish Bar. Bu Qoylar Qoychilarning Sahiside Köpüyidu, Padichi, Padichi It, Padichi Serke We Padichi Isheklerning Sayiside Ejili Kelgüche Hayat Qalidu.
Qoylarni Qushxanigha Amalsiz Padichi, Padichi It, Padichi Serke we Padichi Ishek Qatarliqlar Mesul; Qoylar Qassapqa Ötküzülip Bérilgendin Kéyin Padichi, Padichi It, Padichi Ishek Qatarliqlar Padichi Serkini Élip Yene Janggalgha Qayitip Kitidu!
Bu Ish Mana Mushundaq Terizide Yil-Yillap, Esir-Esirlep Tekrar Tekrar Dawamlishidu. Padichi Serkilerning Hayati Qoylarni Qushxanigha Tekrar Tekrar Ekkilip Mushu Yolda Ötüp, Qèrip Kitidu, Padichi Serkining Wezipisi Éghir, Dimisimu Shu Qoylarni Tekrar Tekrar Ölümge Bashlap Méngish Undaq Asan Emes; Padichi Serkining Uzun we Chirayliq Saqili Mushu Yolda Aqirip, Mushu Yolda Tökülüp Kétidu, Padichi Serkining Közliri Mushu Yolni Tépip Mangimen Dep Bashta Torliship, Kiyin Kör Bolup Kitidu, Padichi Serkining Chirayliq, Xuddi Ikki Qilichqa Oxshaydighan Münggüzi Mushu Yolda Uprap we Sunup Kötmek Bolup Kétidu. Qoylar Qoychi, Chopan, Padichi It, Padichi Serke we Padichi Isheklerning Bash Qaturup Qilghan Her Türlük Tirishchanlighining Sayiside Qushxanigha Élip Kélinidu; Qassaplarning Sayiside Öltürilidu, Sodigerlerning Sayiside Bazarda Her Xil Bahada Sétilidu!
Ademler Qoylarni Qassapxanigha Her Xil Shekilde Élip Kélishidu.
Qoylarni Qushxanigha Hichkim Béshigha Élip Kötürüp Kelmeydu, Bezide Taleylik Qoylar Ayripilan, Poyiz we Parcotlar Bilen Qushxanigha Èlip Kilinermish. Adette Öltürilidighan Charwilar Qushxanidiki Qassaplarning Qoligha Yoqurdiki Usullardin Bashqa Kichik Tiptiki Her Xil Qatnash Üskiniliri Bilen Xuddi Sayahetke Élip Mangghandek Keltürilidu Yaki Boynidin Baghlap, Bezide Putliri Matalip Keltürilidu. Buni Hésapqa Qatmighanda, Xeliq Arisida Asasliq Omumlashqini Malni Taghmu Taghlardin Éship, Chöl we Bayawanlarni Kizip Andin Mingbir Japada Heydep Kilishtur. Malni Heydeshke Xillanghan Chopan, Xillan’ghan Chopan It, Xillan’ghan Chopan Ishek, Xillan’ghan Chopan Serkiler Kétidu. Eyiq, Yawa Tongghuz we Böriler we Oghri-Bulangchilarning Ziyankeshligidin Segek Padichi Itlar we Qeyser Saqili Uzun Serkilerning Yardimide Saqlinip Qalghili we Malni Saq-Salamet Qushxanigha Qeder Heydep Kelgili Bolidu! Elbette Qoylarning Aktip Masliship Bérishimu Intayin Muhim Rol Oynaydu; Qoylarning Qushxanigha Heydep Kélin´genliri Janggalda Otlawatqanliridin Köp Bolup, Qushxanining Hichkim Uqmaydighan Öz Aldigha Qayidilliri Bar. Qoro Qoro Qoylar Janggaldin Türküm-Türkümlep Heydep Kélinip, Put-Qoli Matilip, Géligha Kolliktip Halda Pichaq Sürilidu! Bu Xuddi Qilmisa Bolmaydighan Qayide Yosundek Bolup Ketken!
Qoylar Shundaqla Qoy Tipidiki Haywanatlar Nime Bolsaq Meyli Emma Ölümige Özi Güldürlep Yügrep Mangidighan Qul Tebiyettiki Qoylardin bolup qalmayli, Dimey Heydigen Terepke Qursaq Ghémide Shexsi Nepsige Bérilip, Öler Tirilishige Qarimay Güldürlep Yügürishidu. Qoylar Yaxshi Körüsh Bilen Aldinip, Yaxshi Muamile Bilen Aghzigha Quruq Imzek Sélip Xalighanche Birterep Qilinidighan Qul Tebiyetlik Qoylardin Bolup Qalmasliq Üchün Küresh Qilmay Su we Otlaqqa Aldinip Qassapning Damigha Chüshüpla Qalmay Sheyi we Hadisilerdiki Sewep-Netijilik Munasiwetlergemu Diqqet Qilmay Bihude Ölüm-Yitimning Köp Blishini Keltürüp Chiqiridu!!!
Qoylarghu Haywan, Aqiwiti Qoydek Bolidu, Dep Yaritilghan; Emma Ademler Erkinlik Üchün Jennettin Heydelgen! Adem Baturluq Bilen Erkinlik Üchün Küresh Qilishi Lazim!
Wetenning Azatlighi, Milletning Erkinligi Üchün Ölgenlerni Zinhar Öldi Dimenglar, Ular Menggülük Hayattur!!!
K.U.A
16.07.2023 Germaniye