Musulmanlar we Türüklerning Milliy Herkitimizde Tutqan Orni Meselisi

Map-of-East-Turkestan

 

Tang atmaydighan kéche yoq!Zalimlarning künimu az qaldi.Uyghur bilen Qazaqning teqdiri bir, tomurimizda bir atining qéni aqidu. Qanche ming yildin béri teng külüp teng yighlap kelduq!Biz bir-birimizni qanatliqqa qaqturmay, tumshuqluqqa choqturmay, nime körsek yene teng körimiz!

-Tömür Xelipe

 

Biz Uyghurlar ishlarni bek sadda oylap kelduq.Dunya bek özgürep ketti.Musulman dep bir millet yoq, islamning düshmini degen hem bir dewlet yoq.Yer sharining hemme yéri muqeddes kitaplarning we allahning biz insanlargha bergen rexmiti we biz insanlargha bergen qehri ghezipi bilen qaplandi!Bugünki dewirde eger birsi dinni qalaymiqan süyistimal qiliwatqan bolsa-qaysi din bolishidin qettiy nezer- bir qara niyiti barken, dep oylisang hergizmu xata qilghan bolmaysen.Din ademlerdin, ademler dindin heqiqi yatlashqan bir dewirde yashawatimiz.
Hazir din düshmenliri dingha xizmet qiliwatqandek qiyapetke kiriwaldi. Musulmanlar islamni qayrip qoyup, xitayni nijatkarim, dep qarashqa bashlidi.Awropada xitayning bayriqini esip yürgen bir xitayni körmidim. Xitaydin sen kim dese hetta xitayliqidin nomus qilip, men teywenlik, hongkungluq yaki japonluq deydu .
Emma bek échinishliq we heyran qalarliqi shuki özlirini musulman, dep pexirlinidighan bu pakistanliqlarning xitayning bayriqi chüshurilgen iznakni taqap yürginini köp uchrattim. Men xitay bayriqining dingha we musulmanlargha qarshi bayraq ikenlikini eyitqinimda, ular xitaygha hergiz toz qondurushmidi, hetta manga düshmenlik közi bilen qaridi.
Men oylidim, bularning bir dewliti bolghini bilen téxiche maldek yashawetiptu… Towa demise bolmaydighan bir hadise bu. Uningdin bashqa kishini téximu oylanduridighini we heyran qaldurdighini ereplerning xitayperestlikni pakistanliqqa qarighanda teximu ashuriwetishidur. Bu atalmish musulmanlar alladin qorqmaydu. Heliqi Seudining qirali Salmanning xitaygha qilghan ghalchiliqi, allagha qilghan qulchiliqidin köp eship ketti. Bu musulman degenliringde iman, insap we dorustluq yoq!
Ular gunah qilishqa we öziningla qilghan gunahini yuyushqila yaritilghandek, bashqa herqandaq ishni oylimaydighandek, oyalshnimu xalimaydighandek körinidu kishining küzige xuddi. Musulmanlarning Islam bilen hich alaqisi yoqtek, islamning nuri ularning qelbidin kötürülüp ketkendek tuyulidu manga. Musulmanlarning ming yillap qulluq we asaret astida yashishining esli sirini bügünki ularning medeniyet jehettiki chuwalchaqliqidin, iqtisadiy jehettiki shexsiyetchilikidin, siyasiy jehettiki bashbashtaqliqidin we igilik hoquqi jehettiki perishanliqidin téximu éniq körümiz. Musulmanlarning xorluqqa qelishigha belki ularning meniwiyitige kirdek ornap ketken wijdansizliq, nomussizliq we islamgha qilinghan asiyliq sewep bolghan bolsa kerek!
Bizge yenila qanat qéqip turidighanlar awropa. Awropaliqlar bolmisa bu chaghqiche xitaylar göshimizni titma-katang, erepler we pakistanliqlar ustixanlirimizni kukum talqan qiliwetetti. Mana bu emeliyet, mana bu riyalliq, mana bu heqiqet!
Dunyada nahayiti köp Türük bar.Bularning meniwiyiti öz-ara periqliq bolsimu yenila bizning öp-öz qérindashlirimizdur! Uyining müngizige ursa, tuyiqi sirqiraptu, dégen gep bar. Közümizdin aqqan yashlar ularning yürkide sanjiq peyda qilalaydu. Bizning eng bashta mana shu qan qérindashlirimizgha éhtiyajimiz bar. Emma milliy dawayimiz Türük dunyasigha hazirghiche birtereplime yaki xata anglitilip kélindi. Bizning meselimiz peqet bizning igilik hoquqimiz meselisidur.

Bizning milliy herkitimizning herqandaq bir dewletning- Türük jumhuriyetlirimu shuning ichide-hökümiti bilen biwaste munasiwetke ige emes. Belki dunya tinchliqi, insanperwerlik we demokratiye qatarliq tereplerdin pütkül insaniyetke, qandashliq tereptin Türkiy xeliqlerge biwaste baghlinidu. Lékin Türük dunyasi buni milliy inqilapning éhtiyajigha uyghun derijide chüshenmidi. Mundaq bolishigha muhajirettiki milliy inqilap  qoshunidikilerning sewiysi, métodi we sapasi qatarliq jehettiki tekshisizliki sewep boldi. Yene bir tereptin milliy dawa toghra anglitilghan bolsimu, bashqilar toghra anglashni xalimayla qalmay belki dawa qoshunimizning yoshurun küchini özlirining xelqaraliq siyasiy, iqtisadiy we ijtimayi menpeetliri üchün  süyistimal qilip ketti. Shuning bilen nopusi 350 milyondin ashidighan ghayet zor objékitni Milliy herkitimizning ghayisige layiq derijide yétekliyelmiduq.
Uyghuristan meselisi tilgha élinsa Awropa milletliride emeliy, riyalliqqa uyghun we millitimizning menpetlirige paydiliq riyeksiye peyda bolidu. Eger Musulmanlar yaki Türüklerning arisida bu mesile tilgha élinsila, ularning qéni qizip türük-islam dunyasi, islam xelipiliki, turan dégendek allaqandaqtur chüshlerini köridu. Dawa qoshunimizni hem kishining eqli yetmeydighan pantaziye dunyasigha söreshke teyyar turidu.
Men bir jamaetning köp küch chiqirishi bilen bir qanche qétimliq paaliyetlirige qatniship qaldim.Niyitim ularning insaniy yardemliridin paydilinip, derdimizni erkin dunyagha anglitishidi. Démisimu desliwide ularning dawayimizgha bir az paydisi bolghandek qilghanidi. Biraq dayim ular bilen qilishqan hemkarliqni oylisam, bir ishlarning taza niyitimizdikidek toghra yürüshmey, at aylixangha, yol sarixangha boliwatqanliqi bilinip qalatti. Kéyin oylisam, ular bir tereptin bizge yardem qilghan qiyapetke kiriwélip, jamaetni aldap özining menpeetliri üchün at chaptursa, yene bir tereptin awal xitayni özige jelip qilip, özlirining siyasiy bazirini chiqirip, andin bizning sewebimizdin xitaydin zor payda ündüriwalmaqchi bolghaniken.Hemmidin yaman bolghini xeterlik teshkilatlarning bizni adem we maddiy tereptin bulang-talang qilishi bolup qaldi.Ular bizning ademlirimizni sümüriwaldi, bayliqlirimizni bilindürmey tartiwaldi.
Munasiwitimiz bashlinip uzaq ötmey ular mendin maddiy yardem telep qildi. Men zulum astida yashawatimiz, iqtisadqa silerdin köpraq biz éhtiyajliq, dedim. Ularning nime üchün méni özige tartqanliqi melum boldi. Manga: Xata qilding, bu dégenliring islamning rohigha uyghun kelmeydu. Sen bizge iqtisadiy yardemni qiliwer, xitayning ishigha kelsek, biz ularni musulman qilish pilanini tüziwatimiz. Xitayda islam échilghandin kéyin, ular silerge aptomatik yardem qilidu, déyishti.

Men ularning milliy we diniy qérindash, dégenlirining pütünley aldamchiliq we kazzapliq ikenlikini bilip, özemni asta chetke aldim. Kéyin ularning Xitay bilen siyasiy we iqtisadiy jehettin hemkarliship ish qilidighanliqini bayqap qaldim.
Bizning musulmanlar we Türükler bilen hemkarliship qilghan bir qisim paaliyetlirimiz, mana mushundaq shekiller bilen xelqaradiki imajimizni éghir zidelidi we milliy herkitimizge ghayet zor ziyan saldi.

Ular namayish qoshunimizgha soqunup kirip, bizning kürishimiz üchün emes özlirining ediologiysi üchün xizmet qildi. Biz ulargha namayish we bashqa paaliyetlirimizde peqet bizning shuarimizni towlashni, bizning pilakatlirimizni kötürüshni we bizning bayraqlirimizni ishlitishni telep qilsaqmu, qulaq salmastin özlirining bayraqliri we pilakatlirini qollinip, milliy dawayimizni xelqara jemiyet aldida xunukleshtürüp körsetti. Awropa kochillirida Allahu ekber, dep qattiq warqiridi, bashqa din we bashqa qarashtikilerning bizge bolghan hésidashliqigha palta urdi. Ming teste teshkilligen namayish qoshunimizda dayish qatarliq xeliqara téror teshkilatlirining belgülirini toshidi.

Meselen: Bir qétimliq chong tiptiki namayishqa ular er-ayal bir goruppa bolup dayishning bayriqini kötürüp, qatnashti. Eptidin normal ademlerge oxshimayti. Ayallar hemme yérini qara rexitte chümkiwélishqan, erler uzun saqal qoyushqan aq doppa we pakistanliqning éghi we pushqiqi keng tambal we shalwurlirini kéyishkenidi. Biz ularni namayishtin kétishke dewet qilduq, ular biz bilen qarshilashti, ish chongaydi, adem topliship ketti, udul kélip bizni yeni namayish teshkülligichilirini emes ularni ziyaret qilghan normal kéyingen Tv muxbirliri kélip bizge tehdit saldi. Heyran qalduq.Bizge qarshi namayishqa buzghunchiliq séliwatqan bu ikki goruppa bir-birige oxshimayti. Aparat tutqan adem tipik Awropaliqqa oxshash keyingen, mikropunchi qiz chiril-chiplaq, yérim yalingach idi. Bu ikkeylen dayishning bayriqini kötüriwalghan, saqal-burutluq  erlerni we özlirini qara charshap bilen orighan, bishanisige dayishning bayriqini chigiwalghan xotunlargha yan bésip sözleyti. Ular kaméra aldida bizge tehdit sélip, siler islamning düshmeni ikensiler, eger ularni ketküziwetsenglar, ehwalni pütün namayish sépidikilerge éytip, hemmimiz birlikte meydanni terik étimiz dédi… Shu künki paaliyitimzde ularning buzghunchiliqini pütünley tosup qalalmighan bolsaqmu, eqil ishlitip namayishning chong jehettin utuqluq bolishigha kapaletlik qilduq.

Kéyin melum boldiki héliqi bizni ziyaret qilghan muxbirlar, dayishning bayriqini kötürüp namayishimizgha kelgen saqalliq erler we qara charshapliq xotunlar awropada xitay konsulxanisi bilen hemkarliship ish qiliwatqan, türük xelqige bolupmu Uyghurlargha esheddiy qarshi atist PKK teshkilatining ezaliri we u teshkilatqa simpati tuyidighan gumanliq shexsiyetleriken.

Mana mushundaq chong tiptiki namayishlarda diqqitimizni xitaylarning chekidin ashqan érqiy we kultural qirghinchiliqi hemde insan heqliri, kishlik hoquq we démokratiye depsendichilikini pash qilishqa emes, dinni süyistimal qilghan térorgha ayit shuar, pilakat  we bayraqlarni chekleshke qaritishqa mejbur bolduq.

Arqa körünishi namelum bolghan Uyghur, Türük, pakistanliq we Erep qiyapitidiki sirliq küchler uzaqtin béri diniy we etnik jehettiki ajiz tereplirimizdin sépimizge soqunup kirip, millitimizge qarshi xitay bilen bir septe paaliyet élip barmaqta!Ular sheytandek herket qilip, milliy herkitimizni bashqilargha jénining bériche burmilap körsütüp, chong tiptiki heriketlirimizde bizge yéqindin yardem qiliwatqan dewlet we milletler bilen bolghan saghlam munasiwetlirimizni zor buzghunchiliqqa uchratti.

Düshmen küchler ichkiy jehettin xitay bilen til bériktürüp, namayish sépimizge “Pütün dunya musulmanliri tek yumruq, kapirlargha qarshi seplerde”-, dep biljirlighan yoghan pilakatlarni yasap kélip, pütünley qanun bilen démokrattik shekilde idare qiliniwétilghan awropa kochilliridiki qoshunimizdin yer tutti we bizni gheriptiki hésidashliq qilghuchillirimiz we dostlirimizning aldida düshmen qilip körsetti. Bashqa milletler Uyghurlarning derdi bölekche oxshaydu, dep qaldi.
Türük dunyasigha özimizni toghra tonutushimiz lazim. Musulmanlar we Türükler qurghan diniy, ijtimayi we kultural jemiyetler bizni toluq chüshenmeydu, chüshengen teqdirdimu özlirining ediologiysi üchün bizni chak-chalmisi qilip tashlashtin hergiz bash tartmaydu.

Türük-islam dunyasigha bizning islam xelipilikini qurush üchün, Turan empériyesini qurush üchün shundaqla  büyük türük-islam birliki üchün emes xuddi türkiyening qurtulush yilliridikidekla milliy azatliq üchün yolgha chiqqanliqimizni éniq anglitip, ularni milliy dawayimizgha uyghun we toghra shekilde jelip qilish qabiliyitimimizni yétildürishimiz kérek!Ulargha bizning atalmish ümmetchilerning axirqi ghayisi üchün emes, ming yildin beri musulmanliqni yashap kéliwatqan Uyghuristan xelqining azatliqi we hüriyiti üchün, Türük emperiysining tiklinishi üchün emes, kölimi 1, 828.418 kuwadirat kilométir bolghan Uyghuristanda chaghdash, layiq we demokrattik bir musteqqil dewletning qurulishi üchün küresh qiliwatqanliqimizni ilmiy shekilde chüshendürüshimiz kérek! Bizning hazir eng yaxshi körüdighan sözimiz: Xitaylar wetinimizdin chiqip ketsun! Hemmimiz Uyghur! Bizge musteqilliq kérek!-bolishi lazim!
Xulase kalam, siz musulman dewatqanlarning xéli köp qismida durustluq, iman we insap yoq! Siz qérindishim dep qarawatqan türkiy xeliqlerde, milliy teqdirimizge ayit tejiribe we bilim yoq. Bu ikki guruppa xeliqning milliy dawayimizdiki ijabiy rolini jari qildurush üchün eqil, bilim we imanning küchidin ortaq paydilinishimiz lazim. Muhajirettiki milliy inqilapni tereqqiy qildurushta xelqara qanunlarni, kishlik hoquqwe insan heqlirige ayit her türlük ehdinamilerni ölchem qilishimiz lazim! Shundaq qilghandila diniy esebiylik, ériqchiliq we téror balasidin qutulup, milliy herkitimizning xelqaralishishi, dunyawiy kün tertipke kilishi we milliy inqilawimizning uchqandek tereqqiyatigha munbet zimin hazirliyalaymiz.

Din milliy mawjutliqimiz we milliy medeniyitimizning jéni, milliy medeniyitimiz ming yillardin béri Islam eqidilliri bilen qan bilen göshtek yughurulup ketti.Islamda kitap bir bolghini bilen, musulmanlar yashawatqan rayon, dewlet we yerlik medeniyet ayrim bolghachqa, islamiy eqidilerni hemme millet özlirining milliy qediriyetliri, siyasiy, iqtisadiy menpeetliri bilen sintizlep, musulmanliqni sürdürüp kelgen.Biz Uyghuristanliqlarmu ene shu xelqaraliq hadisining siritida emes.

Dunya musulmanlirida islamiy ehkamlarning normisi, derijisi, chigirisi  yerlik alahidilikige qarap békitilgen bolghachqa bir yerde toghra, déyilgini bilen bashqa bir yerde xata déyilgenliri arisida öz-ara periq shekillengen. Shu wejidin oxshimighan étnik arqa körünishke ige musulmanlarning ereplerning, hindilarning, iranliqlarning, pakistanliqlarning, tungganlarning  hetta türükiy qérindashlarning islamiy enenilirini öz péti köchürüp kelmeslikimiz, islamiy we kultural hadisilerning ölchemlirini özimizning islamiy adetlirimiz, örpi-adet we medeniyet tereptiki alahiydiliklirimiz asaida békitip, diniy étiqadimiz, medeniyitimiz we milliy  herkitimiznining janijan menpeetlirini qoghdap qélishimiz lazim.

Biz Uyghuristan xelqi uzaq tariximiz medeniyitimiz we pakiz bolghan diniy étiqadimiz bilen herqandaq meselini öz aldimizgha özlirimizning shert-sharaitigha uyghun shekilde bir terep qilalaydighan qabiliyetke igemiz. Biz nöwette xelqimiz duch kelgen siyasiy, iqtisadiy, kultural we diniy kirzislargha taqabil turushta qolimizdiki muqeddes kitapni,  özimizning közi bilen oqup, özimizning méngisi bilen oylishimiz hemde özimizning eneniwiy tepekkuri bilen chüshünüp, tejirbilerdin ötken ming yilliq yollar arqiliq nöwettiki kirzisqa taqabil turishimiz lazim!

Bizge yardem qilghanlar pekinde bolsimu qérindash, bizge düshmenlik qilghanlar Enqerede bolsimu reqiptur! Bizge qarshi turghanlar mekkide bolsimu kapir, bizge yardem qilghanlar Moskiwa, Washington yaki Berlinde bolsimu musulmandur! Mana bu milliy herkitimizning pelesepisi we xelqaraliq normisi bolishi kérek!

Xelqimiz diniy étiqadimiz meselide tarixta hich körülüp baqmighan derijide éghir qiyinchiliqqa duch keldi.Diniy étiqadimiz seweplik milly mawjutliqimizmu xeter astida qaldi. Düshmen diniy étiqat jehettiki bezi hadisilerni bahane qilip, waste tallimay dewlet térorini ishqa sélip millitimizni qirghin qilmaqta. Millitimiz nime qilishini bilmey etrapqa telmürüp qarawatqan bu künlerde, gherip dunyasi, ottura sheriq we türük dunyasi bilen bolghan her türlük munasiwetlerning ölchimi, chigirisi we derijisini yéngidin békitishimiz lazim!Milliy herkitimizde diniy, siyasiy we kultural hayatimizdki hadisilerni eqil ishlitip, emeliyetke uyghun we ilmiy ölchemler asasida bir terep qilip, xelqimizni weten ichi we siritida toghra yolgha yéteklep, téximu yaman aqiwetlerning kélip chiqishining aldini élishimiz lazim!

 

(K.Atahan)

08.04.2017 Gérmaniye

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s