Analysis of genetic admixture in Uyghur using the 26 Y-STR loci system

Tengritagh Akademiyesi

Analysis of genetic admixture in Uyghur using the 26 Y-STR loci system

Received:
14 October 2015
Accepted:
22 December 2015
Published online:
04 February 2016

Abstract

The Uyghur population has experienced extensive interaction with European and Eastern Asian populations historically. A set of high-resolution genetic markers could be useful to infer the genetic relationships between the Uyghur population and European and Asian populations. In this study we typed 100 unrelated Uyghur males living in southern Xinjiang at 26 Y-STR loci. Using the high-resolution 26 Y-STR loci system, we investigated genetic and phylogenetic relationship between the Uyghur population and 23 reference European or Asian populations. We found that the Uyghur population exhibited a genetic admixture of Eastern Asian and European populations, and had a slightly closer relationship with the selected European populations than the Eastern Asian populations. We also demonstrated that the 26 Y-STR loci system was potentially useful in forensic sciences because it has a large power of discrimination and rarely exhibits common haplotypes. However, ancestry inference of Uyghur samples could be challenging due to the admixed nature of the population.

Introduction

Uyghurs live primarily in Xinjiang, a province in the far western region of China and crossed by the Silk Road which is an important pathway connecting Eastern Asia with Central Asia and Europe. As a result, Uyghurs have experienced extensive interaction with other Asian and European populations. Modern Uyghurs present an admixture of Eastern and Western anthropological and genetic traits1,2,3. To shed light on the historical interactions of the Uyghurs with the Europeans and Eastern Asians, a high-resolution genetic dataset as well as detailed population genetics and phylogenetic analyses based on the dataset are needed. Such a high-resolution dataset is also potentially useful in forensic applications either within Uyghur populations or to infer ancestry of DNA donors.

Y chromosome contains the largest non-recombining block in human genome and can be used to trace the male line of descent4. Short tandem repeats (STRs) are genetic markers that are more informative than single nucleotide polymorphisms (SNPs) and reveal more recent events in population history, because of its high mutability and high degree of allelic polymorphism. A number of highly polymorphic Y chromosome STRs (Y-STRs) systems are useful and available for studies in population genetics and forensic sciences such as patrilineal relationship evaluation, mixture identification and ancestry inference5,6,7,8,9. Such Y-STRs systems have been successfully applied to Uyghur populations10,11,12,13.

In this study we studied the genetic diversity at 26 Y-STR loci of Uyghurs living in southern Xinjiang and used them to infer genetic relationships between the Uyghur population and different European and Asian populations. In addition, we presented and compared forensic parameters for different Y-STR systems and discussed the potential application of the Y-STR loci system to infer ancestry of DNA donors that are potentially from a admixed population, like Uyghur.

Methods

Samples used in the study

The following procedures were in accordance with the humane and ethical research principles and were approved by the Ethical Committee of Institute of Forensic Science, Ministry of Justice, China.

A total of 100 samples from unrelated Uyghur males recruited from southern Xinjiang were collected. Informed consent was obtained from all participants. For each individual, there was no consanguineous marriage or intermarriages with other ethnic groups within the latest three generations.

23 different populations in Eastern Asia, Central Asian and Europe containing a total of 7696 haplotypes were selected as reference populations (Table 1). The geographical locations of the reference populations were shown in Fig. 1.

Table 1: Reference Populations from Eastern Asia and Europe.
Full size table
Figure 1: Geographic distribution of populations used in this study.
Figure 1

100 samples from unrelated Uyghur males living in southern Xinjiang were collected. 23 different populations in Europe, Central Asian and Eastern Asia containing a total of 7696 haplotypes were used as the reference populations. The map was created by package maps under R program (V3.02).

Full size image

DNA extraction

Genomic DNAs were extracted from blood stains using the Chelex-100 method as described by Walsh et al.14. In brief, each bloodstain (approximately 3 mm × 3 mm) was incubated in 1 ml water for 30 minutes at room temperature before vortexed for 15 s and centrifuged for 3 minutes at 14,000 rpm. Supernatant was then removed and the pellet was incubated in 200 μl of 5% Chelex for 30 minutes at 56 °C. The mixture was boiled for 8 minutes and centrifuged for 3 minutes at 14,000 rpm. The supernatant, which contained the genomic DNAs, was aliquoted and stored at −20 °C.

PCR amplification and Y-STR typing

26 Y-STR loci (DYS19, DYS389I, DYS389II, DYS390, DYS391, DYS392, DYS393, DYS385ab, DYS437, DYS438, DYS439, DYS448, DYS456, DYS458, DYS635, Y_GATA_H4, DYS576, DYS570, DYS481, DYS533, DYS549, DYS643, DYS460, DYS449 and DYS388) were amplified using the Goldeneye® 26Y system (PEOPLESPOTINC R&D, China) as described in our previous study15. AGCU Database Y24 STR kit (AGCU ScienTech Incorporation, China) and AGCU GFS 24Y STR kit (AGCU ScienTech Incorporation, China) were used to confirm the null alleles, intermediate alleles and duplication variants according to the manufacturer’s protocol. The DNAs from 9947A and 9948 cell lines (Promega Corporation, USA) were used as negative and positive controls, respectively. The PCR products were separated and detected by capillary electrophoresis on an ABI 3130xL Genetic Analyzer (Applied Biosystems, USA). The genotyping results were analyzed using GeneMapper ID v3.2 (Applied Biosystems, USA).

Statistical analyses

Allelic and haplotype frequencies were calculated by direct counting. Genetic diversity (GD) of single-marker was calculated using Nei’s formula GD = n (1-ΣPi2)/(n-1), where Pi is the relative frequency of the i-th allele and n is the sample size16,17. Haplotype diversity (HD) was calculated in an analogous way to GD through replacing the allele frequencies (Pi) by the relative frequencies of different haplotypes. Haplotype discrimination capacity (DC) was calculated as the ratio of unique haplotypes in the sample. Match probabilities (MP) were calculated as ΣPi2, where Pi is the frequency of the i-th haplotype. To analyze genetic distances between the Uyghur population and the reference populations, the analysis of molecular variance (AMOVA) and multidimensional scaling (MDS) that maximizes variation among populations were performed using YHRD online tools (http://www.yhrd.org) based on pairwise RST values.

Phylogenetic analysis

A neighbor-joining phylogenetic tree was constructed for the Uyghur and the reference populations based on a distance matrix of RST using the T-REX web server18.

Phylogenetic analysis was also carried out on haplogroup level with individual samples used in this study. Y-DNA haplogroup of each individual sample was predicted using the offline version of Vadim Urasin’s YPredictor (http://predictor.ydna.ru/). A Y-DNA haplogroup tree was adopted from International Society of Genetic Geneology to show the distribution of samples among haplogroups.

Linear discriminant analysis

Linear discriminant analysis (LDA) was performed on Uyghur, European, Central Asian and Eastern Asian samples using XLSTAT (http://www.xlstat.com/en/). The multi-copy marker DYS389 and markers that have null alleles or duplication variants in multiple samples in the Uyghur population or any of the reference populations were excluded from the analysis, resulting the following markers used for the analysis: DYS393, DYS390, DYS439, DYS391, DYS392, DYS458, DYS437, DYS448, Y_GATA_H.

Results and Discussion

Genetic relationship between the Uyghur population and reference populations in Eastern Asia or Europe

The detailed typing results at the 26 Y-STR loci of 100 male individuals of Uyghur from southern Xinjiang are shown in Supplementary Table S1. Uyghur is known to be an admixture of Eastern Asian and European populations19. Using the high-resolution Y-STR loci system, we studied the genetic relationship of Uyghur and different Asian or European populations (Table 1) based on RST (Table 2), and MDS was used to visualize the results (Fig. 2A). To avoid using populations exclusively from the Eastern or Western extremes of Eurasia continent, we also included samples from Kazakhstan and Afghanistan that are in Central Asia. As is shown by the MDS plot (Supplementary Figure S1), the Uyghur population lies between the Eastern Asian and European populations. Our results are consistent with the hypothesis that both Eastern Asian and European populations contributed to the current gene pool of the Uyghur population. Uyghur populations are also genetically close to Central Asian populations, reflecting the communications among the populations due to geographic proximity, silk roads and the genetic contribution of the Mongols suggested by previous studies20,21,22,23. On the other hand, Central Asian populations are also closely related to Eastern Asian and European populations, consistent with previous studies suggesting the admixed nature of Central Asia21,22,23,24,25. The two observations collectively substantiate the inference that Eastern and Western Eurasian populations are genetic donors of Uyghur and its closely related Central Asian populations. However, because the only Y-STR data available for Central Asian populations are based on 17 Y-STR loci, there is a higher chance to infer biased genetic distances based on the available data compared to using a dataset based on 23 Y-STR loci typed using the PowerPlex Y23 kit. Such bias may explain the unexpectedly long genetic distance from Han populations to the rest of the populations, and the clustering of several geographically and genetically isolated minorities in southern and northern China (Supplementary Figure S1). Among the 19 reference populations from Europe and Eastern Asia where information on 23 Y-STR loci is available, Hui is the most closely related to Uyghur (RST = 0.0132) and Dai is the most distantly related to Uyghur (RST = 0.1717). The AMOVA results also show that the Uyghur population is slightly more closely related to the European populations than the Eastern Asian populations (p = 0.074), which is consistent with the studies of Xu et al. using SNP markers19, Zhao et al. using classical markers25 and Comas et al. using mtDNAs26. However, the observed genetic relationships could be complicated by many factors including the geographic origins of the samples, the choice of genetic markers and the coverage of reference populations27. A number of other studies suggest that Uyghur is more closely related to Eastern Asian populations than European populations27,28,29. One possible cause of the discrepancy is the difference in the geographic locations of the Uyghur populations that are analyzed in different studies. The Uyghur populations described in the present study and in the study of Xu et al.are in southern Xinjiang, which are less affected by the recent migrations of Han Chinese30,31.

Table 2: Pairwise RST values.
Full size table
Figure 2: MDS plot and neighbour-joining phylogenetic tree.
Figure 2

(A) MDS plot of the Uyghur population and 19 different European or Eastern Asian populations based on RST. (B) Neighbour-joining phylogenetic tree of the Uyghur population and the European and Eastern Asian populations based on a distance matrix ofRST.

Full size image

Evolutionary relationships between the Uyghur population and the Asian and European populations are inferred from the Neighbor-joining tree based on the RST values (Fig. 2B). It has been shown that, in neighbor-joining trees, an admixed population will always lie on the path between the source populations32. Indeed, the Uyghur population lies between the European populations and the Eastern Asian populations. The distance-based phylogeny is strongly supportive of the admixed nature of the Uyghur population and the Central Asian populations. Similar to the MDS plot, when the profile is reduced to 17 Y-STR loci, the phylogeny exhibited unexpected topologies or branch lengths among the reference populations potentially due to the bias of using less Y-STR markers. Among the Eastern Asian and European populations, the Uyghur population has a closer relationship with the Hui (Cangzhou, China), the Hungarian and the Mongolian populations. The proximity between the Uyghur population and the Hui population is consistent with historical records, which indicate that the present Hui population is an admixture of Central Asian, Han, Mongolian, Uyghur and other populations formed around the 13th century. The relatively close relationship between the Uyghur population and the Hungarian population is consistent with the Asian origin hypothesis of Hungarians33,34,35,36,37. The proximity between the Uyghur population and the Mongolian population could be speculatively explained by the migration of Orkhon Uyghurs, proposed ancestors of present Uyghurs, from Mongolia to Xinjiang around the 9th century. The migration allows gene flow between the Orkhon Uyghurs and the indigenes in Xinjiang, such as Tocharians, that are genetically similar to northern Europeans28,38,39. The fact that the indigenous population is much larger than the Orkhon Uyghur population may also explain why the Uyghur is genetically closer to European populations than Eastern Asian populations as is shown in this study.

Forensic parameters of the 26 Y-STR loci system when applied to the Uyghur population

The allelic frequencies and GD values of the 26 Y-STR loci are shown inTable 3.Among the 26 Y-STR loci, DYS385ab and DYS388 exhibit the highest (0.8763) and the lowest (0.3665) GD values, respectively. The GD values of the Y-STR loci are greater than 0.5 with the exception of DYS388 (0.3665) and DYS391 (0.4972). The observed low genetic diversity at DYS391 is consistent with previous reports39,40,41.

Table 3: Allelic frequency and gene diversity (GD) values for 26 Y-STR loci in the Uygur population from southern Xinjiang, China (n = 100).
Full size table

A total of five variant alleles were observed in five samples when amplified using the Goldeneye® system. An intermediate allele was observed at DYS449 (allele 34.1) in a single individual (Sample ID 98). In addition to DYS385ab, duplication variants were observed at DYS19 in one individual (Sample ID 9) and at DYS449 in another individual (Sample ID 35). Null alleles were observed at DYS448 in one individual (Sample ID 89), at DYS643 in one individual (Sample ID 5) and at Y_GATA_H4 in another individual (Sample ID 6). The high frequency of null allele at DYS448 was also observed in previous studies using other commercial kits40,42,43. Null alleles could arise due to either deletions within the target region (biological) or mutations within the primer binding sites (technical)40,44,45,46. Because the presence of null alleles could significantly affect statistics in population genetics47, it is important to distinguish biological null alleles from the null alleles caused by technical issues. To see if the null alleles are biological, AGCU Database Y24 and GFS 24Y STR kits with primers different from the Goldeneye® system were used to amplify the markers exhibiting the null alleles. All samples showed the same results except for sample 6 at Y_GATA_H4, which exhibited allele type 11. The results suggested that biological null alleles and null alleles caused by technical issues could be, and should be, distinguished using different amplification systems. Intermediate alleles and duplication variants were also validated using AGCU Database Y24 and GFS 24Y kits; the results were not different from the Goldeneye® system.

Multiplex Y-STR loci systems have extensive forensic applications including patrilineal relationship evaluation, mixture identification and ancestry inference. To evaluate the power of the 26 Y-STR loci system in forensic applications in Uyghur population, we measured forensic parameters of the 26 Y-STR loci system (Table 4). Out of the 100 Uyghur male samples typed in this study, 99 unique haplotypes were observed. The overall HD is 0.9998 with a DC of 0.9900. The results indicate that the 26 Y-STR loci system provides strong discriminatory power within the Uyghur population due to its high resolution. The system can be potentially used in population genetic studies and forensic practices because of its power to describe variation within the population.

Table 4: Forensic statistical parameters.
Full size table

We also compared the forensic parameters of the 26 Y-STR loci system to four different sets of Y-STR markers – the minimal 9 loci, PowerPlex Y12 loci, Y-filer 17 loci and PowerPlex Y23 loci – that are commonly used in forensic practices (Table 4). The 26 Y-STR loci system showed a significantly higher DC value and a significantly higher proportion of unique haplotypes (PUH) than the minimal 9 loci, PowerPlex Y12 loci and Y-filer 17 loci systems. The 26 Y-STR loci system had an equal discriminatory power with the PowerPlex Y23 system. It suggests that the introduction of more highly polymorphic Y-STR loci will likely increase the discriminatory power in forensic cases. Forensic usefulness of these multiplex Y-STR loci systems largely depends on the reference database that is being updated continuously as a global effort48,49,50. Nevertheless, there has been a lack of information for Uyghur samples in the database. Therefore haplotype data in this study would contribute to the Y-STR reference databases.

The ability of the Y-STR loci to infer ancestry of DNA donors

Ancestry informative DNA markers are valuable tools in forensic sciences. For Uyghur samples, ancestry inference could be especially challenging due to the admixed nature of the population. We investigated the power of the Y-STR system in ancestry inference by asking how well it can discriminate Uyghur samples from different Asian and European samples.

The Y-DNA haplogroup tree involving individual samples from Uyghur and reference populations revealed no clear separation of the Uyghur samples from the reference samples (Fig. 3). The Uyghur samples exhibited one primary haplogroup M429 containing 84 samples (out of 95 Uyghur samples used for the analysis) mixed with samples from mainly Eastern Asia and Europe, with the rest of the samples distributed in haplogroups M89 and M2. It is worthwhile to note that the relative abundance of Uyghur, Eastern Asian, Central Asian and European samples in each haplogroup also depends on the total number of samples used in the study that are from Uyghur, Eastern Asia, Central Asia and Europe.

Figure 3: Y-DNA haplogroup tree of Uyghur, European, Central Asian and Eastern Asian samples.
Figure 3

The number in each pie chart reflected the total number of samples in each haplogroup.

Full size image

LDA was performed on the Uyghur, European, Central Asian and Eastern Asian samples to look for markers that are ancestry-informative. Figure 4A shows all individual samples plotted on the two LDA factors (axes F1 and F2). The first factor (F1) explained the majority (95.807%) of the variation. The markers DYS635 and DYS438 had the largest correlation coefficient (0.731 and 0.5) with the first and second factor, respectively (Fig. 4B). The plot showed no obvious separation of the Uyghur samples from the reference samples, although the Eastern Asian samples were well separated from the European samples. Due to the long history of admixture of Uyghurs, the present multiplex Y-STR data alone might be insufficient to discriminate Uyghur samples from European or Asian samples. A more comprehensive dataset that allows inclusion of more Y-STR loci may increase the power in finding ancestry-informative markers.

Figure 4: LDA of Uyghur, European, Central Asian and Eastern Asian samples based on Y-STR genotypes.
Figure 4

(A) Uyghur, European, Central Asian and Eastern Asian samples plotted on the two LDA factors. (B) correlation coefficient of different Y-STR markers and the two LDA factors.

Full size image

Conclusions

In this study we genotyped 100 Uyghur males at 26 Y-STR loci and demonstrated that the 26 Y-STR loci system is useful in describing genetic variation in a Uyghur population in southern Xinjiang. Forensic parameters of the 26 Y-STR loci system showed that the system has high discriminatory power within the Uyghur population and has potential application in forensic studies. We showed that the Uyghur population from southern Xinjiang is genetically admixed with reference populations in Eastern Asia and Europe, with a slightly closer relationship to the European populations. Due to the admixed nature of Uyghur, it is hard to differentiate Uyghur DNA donors from donors in Asia or Europe based on the available Y-STR information.

Additional Information

How to cite this article: Bian, Y. et al. Analysis of genetic admixture in Uyghur using the 26 Y-STR loci system. Sci. Rep. 6, 19998; doi: 10.1038/srep19998 (2016).

References

  1. 1.

    Ai, Q., Xiao, H., Zhao, J. X., Xu, Y. & Sai, F. D. A survey on physical characteristics of Uigur Nationality. ACTA Anthropologica Sinica.12, 357–365 (1993).

    • + Show context
  2. 2.

    Yao, Y. G., Kong, Q. P., Wang, C. Y., Zhu, C. L. & Zhang, Y. P.Different matrilineal contributions to genetic structure of ethnic groups in the silk road region in china. Mol. Biol. Evol. 21, 2265–2280 (2004).

  3. 3.

    Wells, R. S. et al. The Eurasian heartland: a continental perspective on Y-chromosome diversity. Proc. Natl. Acad. Sci. USA 98, 10244–10249 (2001).

  4. 4.

    Chromosome, Y. Consortium. A nomenclature system for the tree of human Y chromosomal binary haplogroups. Genome Res. 12, 339–348 (2002).

  5. 5.

    Deka, R. et al. Dispersion of human Y chromosome haplotypes based on five microsatellites in global populations. Genome Res. 6, 1177–1784 (1996).

  6. 6.

    Kayser, M. et al. Evaluation of Y-chromosomal STRs: a multicenter study. Int. J. Legal Med. 110, 125–133 (1997).

  7. 7.

    Kayser, M. et al. Characteristics and frequency of germline mutations at microsatellite loci from the human Y chromosome, as revealed by direct observation in father/son pairs. Am. J. Hum. Genet. 66, 1580–1588 (2000).

  8. 8.

    Larmuseau, M. H., Vanderheyden, N., Van Geystelen, A. &Decorte, R. A substantially lower frequency of uninformative matches between 23 versus 17 Y-STR haplotypes in north Western Europe. Forensic Sci. Int. Genet. 8, 214–219 (2014).

  9. 9.

    Davis, C. et al. Prototype PowerPlex® Y23 System: a concordance study. Forensic Sci. Int. Genet. 7, 204–208 (2013).

  10. 10.

    Zhong, H. et al. Extended Y chromosome investigation suggests postglacial migrations of modern humans into East Asia via the northern route. Mol. Biol. Evol. 28, 717–727 (2011).

  11. 11.

    Zhong, H. et al. Global distribution of Y-chromosome haplogroup C reveals the prehistoric migration routes of African exodus and early settlement in East Asia. J. Hum. Genet. 55, 428–435 (2010).

  12. 12.

    Zhu, B. et al. Genetic analysis of 15 STR loci of Chinese Uigur ethnic population. J. Forensic Sci. 50, 1235–1236 (2005).

  13. 13.

    Shan W. et al. Genetic polymorphism of 17 Y chromosomal STRs in Kazakh and Uighur populations from Xinjiang, China. Int. J. Legal Med. 128, 743–744 (2014).

  14. 14.

    Walsh, P. S., Metzger, D. A. & Higuchi, R. Chelex 100 as a medium for simple extraction of DNA for PCR-based typing from forensic material. Biotechniques. 10, 506–513 (1991).

  15. 15.

    Zhang, S. H. et al. Development of a new 26plex Y-STRs typing system for forensic application. Forensic Sci. Int. Genet. 13, 112–120 (2014).

  16. 16.

    Nei, M. & Tajima, F. DNA polymorphism detectable by restriction endonucleases. Genetics. 97, 145–163 (1981).

  17. 17.

    Nei, M. in Molecular Evolutionary Genetics. 176–179 (Columbia University Press, New York, 1987).

    • + Show context
  18. 18.

    Boc, A., Diallo, A. B. & Makarenkov, V. T-REX: a web server for inferring, validating and visualizing phylogenetic trees and networks. Nucleic Acids Res. 40, W573–579 (2012).

  19. 19.

    Xu, S., Huang, W., Qian, J. & Jin L. Analysis of Genomic Admixture in Uyghur and Its Implication in Mapping Strategy. Am. J. Hum. Genet. 82, 883–894 (2008).

  20. 20.

    Tarlykov, P. V. et al. Mitochondrial and Y-chromosomal profile of the Kazakh population from East Kazakhstan. Croat. Med. J. 54, 17–24 (2013).

  21. 21.

    Lacau, H. et al. Y- STR profiling in two Afghanistan populations.Leg. Med. (Tokyo) 13, 103–108 (2011).

  22. 22.

    Dulik, M. C., Osipova, L. P. & Schurr, T. G. Y-chromosome variation in Altaian Kazakhs reveals a common paternal gene pool for Kazakhs and the influence of Mongolian expansions. PLoS One. 6, e17548 (2011).

  23. 23.

    Di Cristofaro, J. et al. Afghan Hindu Kush: where Eurasian sub-continent gene flows converge. PLoS One. 8, e76748 (2013).

  24. 24.

    Zhang, F., Su, B., Zhang, Y. P. & Jin, L. Genetic studies of human diversity in East Asia. Phil. Trans. R. Soc. B. 362, 987–995 (2007).

  25. 25.

    Zhao, T. M. & Lee, T. D. Gm and Km allotypes in 74 Chinese populations: a hypothesis of the origin of the Chinese nation.Hum. Genet. 83, 101–110 (1989).

  26. 26.

    Comas, D. et al. Trading genes along the silk road: mtDNA sequences and the origin of central Asian populations. Am. J. Hum. Genet. 63, 1824–1838 (1998).

  27. 27.

    Li, H., Cho, K., Kidd, J. R. & Kidd, K. K. Genetic landscape of Eurasia and “admixture” in Uyghurs. Am. J. Hum. Genet. 85, 934–937 (2009).

  28. 28.

    Cui, Y. Q. & Zhou, H. Analysis of genetic structure of the ancient Xinjiang population. J. Central University for Nationalities. 31, 34–36 (2004).

    • + Show context
  29. 29.

    Su, B. et al. Y-Chromosome evidence for a northward migration of modern humans into Eastern Asia during the last Ice Age. Am. J. Hum. Genet. 65, 1718–1724 (1999).

  30. 30.

    Fan, C. P. A study on the distribution and migration of ethnic minorities in Xinjiang. Decision-Making & Consultancy. 16, 26–28 (2005).

    • + Show context
  31. 31.

    Liu, Z., Gou H. L. & Li, Y. X. A study on Regional Differences and Countermeasures of Population in the Southern and Northern Xinjiang. Population & Development. 20, 33–42 (2014).

    • + Show context
  32. 32.

    Kopelman, N. M., Stone, L., Gascuel, O. & Rosenberg, N. A. The behavior of admixed populations in neighbor-joining inference of population trees. Pac. Symp. Biocomput. 273–284 (2013).

    • + Show context
  33. 33.

    Bíró, A., Fehér, T., Bárány, G. & Pamjav, H. Testing Central and Inner Asian admixture among contemporary Hungarians. Forensic Sci. Int. Genet. 15, 121–126 (2015).

  34. 34.

    Csányi, B. et al. Y-chromosome analysis of ancient Hungarian and two modern Hungarian-speaking populations from the Carpathian Basin. Annals of Human Genetics. 72, 519–534 (2008).

  35. 35.

    Nagy, D. et al. Comparison of lactase persistence polymorphism in ancient and present-day Hungarian populations. Am. J. Phys. Anthropol. 145, 262–269 (2011).

  36. 36.

    Pentelenyi, K. et al. Asian-specific mitochondrial genome polymorphism (9-bp deletion) in Hungarian patients with mitochondrial disease. Mitochondrial DNA. 22, 1–4 (2014).

  37. 37.

    Bíró A. Z., Zalán, A., Völgyi, A. & Pamjav, H. A Y-chromosomal comparison of the Madjars (Kazakhstan) and the Magyars (Hungary). Am. J. Phys. Anthropol. 139, 305–10 (2009).

  38. 38.

    Mallory, J. P. & Mair, Victor H. in The Tarim Mummies: Ancient China and the Mystery of the Earliest Peoples from the West.(Thames & Hudson, London, 2008).

    • + Show context
  39. 39.

    Zhang, L. A study on the origin of the modern Uyghur population.J. Northwest University for Nationalities (Philosophy and Social Science). 3, 43–59 (1982).

    • + Show context
  40. 40.

    Ye, Y., Gao, J., Fan, G., Liao, L. & Hou, Y. Population genetics for 23 Y-STR loci in Tibetan in China and confirmation of DYS448 null allele. Forensic Sci. Int. Genet. 16, e7–10 (2015).

  41. 41.

    Zhu, B. F. et al. Genetic diversity and haplotype structure of 24 Y-chromosomal STR in Chinese Hui ethnic group and its genetic relationships with other populations. Electrophoresis. 35, 1993–2000 (2014).

  42. 42.

    Roewer, L. et al. Y-chromosomal STR haplotypes in Kalmyk population samples. Forensic Sci. Int. 173, 204–209 (2007).

  43. 43.

    Parkin, E. J. et al. Diversity of 26-locus Y-STR haplotypes in a Nepalese population sample: isolation and drift in the Himalayas.Forensic Sci. Int. 166, 176–181 (2007).

  44. 44.

    Westen, A. A. et al. Analysis of 36 Y-STR marker units including a concordance study among 2085 Dutch males. Forensic Sci. Int. Genet. 14, 174–181 (2015).

  45. 45.

    Balaresque, P. et al. Dynamic nature of the proximal AZFc region of the human Y chromosome: multiple independent deletion and duplication events revealed by microsatellite analysis. Hum. Mutat. 29, 1171–1180 (2008).

  46. 46.

    Budowle, B. et al. Null allele sequence structure at the DYS448 locus and implications for profile interpretation. Int. J. Legal Med.122, 421–427 (2008).

  47. 47.

    Chapuis, M. P. & Estoup, A. Microsatellite Null Alleles and estimation of population differentiation. Mol. Biol. Evol. 24, 621–31 (2007).

  48. 48.

    Purps, J. et al. A global analysis of Y-chromosomal haplotype diversity for 23 STR loci. Forensic Sci. Int. Genet. 12, 12–23 (2014).

  49. 49.

    Da Fré N. N. et al. Genetic data and de novo mutation rates in father-son pairs of 23 Y-STR loci in Southern Brazil population.Int. J. Legal Med. 129, 1221–1223 (2014).

  50. 50.

    Coble, M. D., Hill, C. R. & Butler, J. M. Haplotype data for 23 Y-chromosome markers in four U.S. population groups. Forensic Sci. Int. Genet. 7, e66–e68 (2013).

  51. 51.

    Kim, Y. J. et al. Y-chromosome STR haplotype profiling in the Korean population. Forensic Sci. Int. 115, 231–237 (2001).

  52. 52.

    Hu, S. P. Genetic polymorphism of 12 Y-chromosomal STR loci in the Minnan Han Chinese in Southeast China. Forensic Sci. Int. 159, 77–82 (2006).

  53. 53.

    Zhu, B. F. et al. Y-STRs haplotypes of Chinese Mongol ethnic group using Y-PLEX 12. Forensic Sci Int. 153, 260–263 (2005).

  54. 54.

    Gao T. Z. et al. Phylogenetic analysis and forensic characteristics of 12 populations using 23 Y-STR loci. Forensic Sci. Int. Genet. 19, 130–133 (2015).

  55. 55.

    Luo, H., Song, F., Zhang, L. & Hou Y. Genetic polymorphism of 23 Y-STR loci in the Zhuang minority population in Guangxi of China. Int. J. Legal. Med. 129, 737–738 (2015).

  56. 56.

    Kim, S. H. et al. Genetic polymorphisms of 16 Y chromosomal STR loci in Korean population. Forensic Sci. Int. Genet. 2, e9–10 (2008).

  57. 57.

    Mizuno, N. et al. 16 Y chromosomal STR haplotypes in Japanese.Forensic Sci Int. 174, 71–76 (2008).

  58. 58.

    Älgenäs, C. & Tillmar, A. O. Population genetics of 29 autosomal STRs and 17 Y- chromosomal STRs in a population sample from Afghanistan. Int. J. Legal Med. 128, 279–280 (2014).

  59. 59.

    Völgyi, A., Zalán, A., Szvetnik, E. & Pamjav, H. Hungarian population data for 11 Y-STR and 49 Y-SNP markers. Forensic Sci. Int. Genet. 3, e27–28 (2009).

  60. 60.

    Nagy, M. et al. Searching for the origin of Romanies: Slovakian Romani, Jats of Haryana and Jat Sikhs Y-STR data in comparison with different Romani populations. Forensic Sci. Int. 169, 19–26 (2007).

  61. 61.

    Gené, M. et al. Haplotype frequencies of eight Y-chromosome STR loci in Barcelona (North-East Spain). Int. J. Legal Med. 112, 403–405 (1999).

  62. 62.

    Ballard, D. J. et al. A study of mutation rates and the characterisation of intermediate, null and duplicated alleles for 13 Y chromosome STRs. Forensic Sci. Int. 155, 65–70 (2005).

Download references

Acknowledgements

We are very grateful to the volunteers in our study. This project is supported by the National Natural Science Foundation of P. R. China (NSFC, No.81302620, No.81330073, No.81222041), Ministry of Finance, P. R. China (GY2014G4, GY2015G4) and the opening project of Shanghai Key Laboratory of Forensic Medicine (KF1509). The funders had no role in study design, data collection and analysis, decision to publish, or preparation of the manuscript.

Author information

    • Yingnan Bian
    • , Suhua Zhang
    •  & Wei Zhou

    These authors contributed equally to this work.

Affiliations

  1. Shanghai Key Laboratory of Forensic Medicine, Institute of Forensic Sciences, Ministry of Justice, P.R. China, Shanghai 200063, China

    • Yingnan Bian
    • , Suhua Zhang
    • , Qi Zhao
    • , Ruxin Zhu
    • , Zheng Wang
    •  &Chengtao Li

  2. State Key Laboratory of Genetic Engineering, Institute of Genetics, School of Life Sciences, Fudan University, Shanghai 200433, China

    • Suhua Zhang
    •  & Daru Lu

  3. University of Pennsylvania, 3451 Walnut Street, Philadelphia, PA 19104, United States

    • Wei Zhou

  4. Department of Forensic Medicine, Medical College of Soochow University, Suzhou 215123, China

    • Qi Zhao
    •  & Yuzhen Gao

  5. Shihezi City Public Security Bureau Traffic Institute of Science and Technology, Xinjiang 832000, China

    • Siqintuya

  6. Division of Gastroenterology and Hepatology, Renji Hospital, Shanghai Institution of Digestive Disease; Key Laboratory of Gastroenterology and Hepatology, Ministry of Health; State Key Laboratory of Oncogene and Related Genes, Shanghai Jiao-Tong University School of Medicine, Shanghai 200001, China

    • Jie Hong

Contributions

Y.B. and W.Z. wrote the manuscript, Y.B., S.Z., S., Z.Q., W.Z. and R.Z. conducted the experiment, Y.B., W.Z., D.L., Y.G. and J.H. analyzed the results and modified the manuscript, C.L. and D.L. conceived the experiment. All authors reviewed the manuscript.

Competing interests

The authors declare no competing financial interests.

Corresponding author

Correspondence to Chengtao Li.

Supplementary information

PDF files

  1. 1.

    Supplementary Information

Comments

By submitting a comment you agree to abide by our Terms andCommunity Guidelines. If you find something abusive or that does not comply with our terms or guidelines please flag it as inappropriate.

http://www.nature.com/articles/srep19998

Eziz Eysa Elkün Shiérliri

Tengritagh Akademiyesi

 

Ikki Shier 

 

 

tumblr_inline_mj0we2PPy81qz4rgp

Eziz Eysa Elkün

 

 

Weten – Muqeddes Jennet

Bizni juda qilghan
Waqitsiz ayrilishtin
Köp yilla yashidim yürikim zedep…
Uzaq körüshüshtin biz mehrum
Tosattin dostum ésige aptu –
Séghinip bügün méni ejep?!

Mewhumluqqa mehküm
Ékrandiki üchrishishimizda
Éytip qalding sözimiz arisida
«hey sen yashaysen jennette» dep.

Dostum soridi –
«bérip körey séning jennitingni?»
Men dédim –
«boptu kelsengmu kel –
U yer wetinim asminidin uzaq
Jennetmu yaki dozaqmu –
Bu uqum téxiche manga soraq.»

Dostum sözini anglap –
Oygha pétip qaldim
Könglümni töwendikidek bayan eylidim:

«men yashaymen
Özge étiqadqa choqunup pinhan –
Eqling bilen tesewwur qilish tes bolghan
Karwan yolning qarshi doqmushida
Barsa kelmes acha yolida
Boranda chédir qurghan –
Yénida urushtin qalghan weyrane qorghan…
U yerde musapirning mungi heqsiz sétilidu …
Emma tamche yash tökülmeydu
Chünki dunya ajizlarning köz yéshigha ishenmeydu
Peqet hijran tughqan söygüla sersan!

Éhtimalim –
Sen we bizni tughqan wetendin –
Tunji ret xosh dep ayrilghan kününg
Bir jüp qara közüng körgendin kéyin
Qaytidin adem bolup tughulisen…
Özung heqqide qayta öylinisen..
Béshingghimu kélidu oxshash…
Ongumda méning qandaq chüshlerni körgenlikim
Qandaq tilda sözligenlikim
Qandaq tilekte yashighanliqim
Hemmini axir chüshinip yétisen
Hayat sirlirigha shu chagh chökisen.

Bilemsen –
Elmisaqtin bizge ewwel –
Ölmes bir udum qalghan
Men her küni shuning bilen yashaymen
Shunga sanga shundaq sözleymen –
Özgilerning jennitidin
Öz doziqimiz ming ewzel!

Her tün kéche chüshlirimde
Tekrar birla chüshini körimen
Quchqach bolup
Wetinimge qarap uchimen…
Seherde eslimem
Öylirigha patimen…
Ongumdimu shundaq üchsamken deymen.

Her seher ish yolumda
Qizirip yéngi chiqqan quyashqa
Poyiz dérizisidin meyus baqimen
Barmaqlirim bilen…
Weten sendin juda bolup ötken yillarni
Bir – birlep sanap chiqimen…

Hich bolmisa
Qaniti bar perwane bolsam
Yurtni söyüp kelgen shu nurlargha
Qoshulup köyüp ketsem deymen.
Quyash nurgha axir aylinip
Etisi wetinim asminida parlap
Kün boghda choqqisini söyüp chiqqanda
Tengritagh tashlirini söyüp
Aq qar ustige chüshsem…
Érip ketsem …
Éqin bolup süyide bille aqsam deymen!»

Kel dostum méni yoqlap kel!
Bilimen sanga kemdur purset
Emma qaytip ket –
Qaytip ket!
Perengler himmitini bilip yet!
Bizni tughqan ana weten –
Eng ulugh bir el –
U hemmimizge atimizdin qalghan
Muqeddes jennet!

Miladi 2015 – yili, 17 – may. London.

Menbe:
Uyghurensemble.co.uk/uy/?p=4375
Bbs.bagdax.cn/thread-29736-1-1.html
Bbs.bozqir.top/forum.php?mod=viewthread&tid=7194
Www.uyghurensemble.co.uk/aziz_poems_a…s_jennet.mp3

WetenMuqeddesJennetweten

Wetensiz Qushlar

Eziz eysa elkün

Hey okyan
Okyan atlighan atlantik okyan….
Munglinip sahilinggha kelsem
Shawqunliring nere salidu dehshet .
Biraq chöl oghlini
Bügün sen
Bu heyweng bilen qorqutalmaysen…
Gherq qilip dolqunliringda éqitalmaysen
Shamalliringda uchurtalmaysen
Men mezmut xantengridek …
Hayat yiltizim ghol tartqan
Ebediy teklimakan’gha ebet !

Hey okyan !
Her qétim biz uchrashqanda
Sézimen özümni bu aralda
Sanga mehbs esirge chüshken
Köz talidighan upuqta mayakliring körun’gen
Ach köz chayka qushliring
Béshimda dan tilep chögiligen
Quyash xijalettin mökün’gen
Bulutliring yash töküshke bashlighan chaghda….

Kök asman astida ulugh déngiz
Bulutlarni ustide elley étip leylitidu …
Sersan sigan qushlar boran naxshisi éytidu
Ular pesillerge göl boluwatqan
«wetensiz qushlar» ni eslitidu !

Men turghan déngiz sahilidin
Bulutlardin
Shamallardin
Her nepsim bilen otluq salam yolliniwatidu …
Ene…
Qarshi qirghaqtin
Napa’ilonning urush paraxoti körüniwatidu…
Uning uzaq, uzaq sherqidin
Sugha ashiq
Déngizdin eng uzaq eldin
Bir awazni yürikim anglawatidu …
Ulugh wetinim
«kel oghlum! » dep méni chaqiriwatidu….!

Ushbu shé’ir miladi 2015 yili , 28- aprél küni en’giliyining eng sherqidiki fransiye bilen atlantik okyan én’gils boghzi arqiliq ayrilip turighan folkéston portida yézildi.

Bbs.bagdax.cn/thread-29489-1-1.html

Bbs.bozqir.top/forum.php?mod=viewthread&tid=7046

Uyghurensemble.co.uk/uy/?p=4383

B

KUŞBURNU HER DERDE DEVA..!

Tengritagh Akademiyesi

KUŞBURNU HER DERDE DEVA..!

Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’nın ılıman iklimlerinde doğal olarak yetişen bitkinin sağlığa yararlı meyveleri sonbahar aylarında toplanır. İyi bir C vitamini kaynağı olduğundan nezle, grip gibi hastalıklardan korunmak ve bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinde etkilidir.

👉 Kuşburnunun Faydaları:

-Kan basıncını düzenler
-Romatizma ağrılarını hafifletir
-Kanserli hücrelerin yayılmasını yavaşlatır
-Kötü kolesterolü düşürür
-Şeker hastalığına karşı koruma sağlar
-Yüksek miktarda C vitamini içerir
-Bağışıklık sistemini güçlendirir
-Soğuk algınlığı tedavisinde kullanılır
-Cilde doğal parlaklık verir
-Doğal bir antioksidandır
-İdrar yolu hastalıklarına karşı koruyucudur
-İdrar söktürücü olarak kullanılır

👉 Kuşburnu Çayı Nasıl Hazırlanır?

Kuşburnu farklı şekillerde kullanılabilir ancak en çok tüketilen tarzı çay şeklindedir. İyi bir kuşburnu çayı hazırlamak için yarın litre kaynamış su içine 2 yemek kaşığı kurutulmuş ve ezilmiş kuşburnu atmanız yeterli olacaktır. Ateşin üzerinden alıp 10 dakika beklettikten sonra içebilirsiniz. Farklı tatlar elde etmek için 1 çay kaşığı kuru nane ya da ebegümeci ekleyebilirsiniz.

👉 Kuşburnunun Sağlığa Faydaları

“Journal of Nutrition” dergisinin Şubat 2010 sayısında kuşburnu çayı kullanımının kan basıncını düşürdüğü ve yüksek tansiyon hastalarında olumlu sonuçlar sağladığı yönünde bilimsel bir araştırma yayınlandı. Araştırmaya göre 6 hafta boyunca düzenli olarak kuşburnu çayı içen orta dereceli tansiyon hastalarının kan basıncı önemli oranlarda düşmüş.

Eklem iltihaplanması alanında yayın yapan “Rheumatology” dergisinin Mayıs 2011 sayısında kuşburnunun diğer bazı bitkiler ile iltihaplanma nedeniyle oluşan ağrıların hafifletilmesinde etkili olduğu açıklandı. Ayrıca aynı araştırmada bitki içinde bulunan bazı asitlerin iltihapların azalmasına yardımcı olduğu belirlenmiş.

Eklem iltihaplanmasına iyi gelen kuşburnunun aynı özellikleriyle kansere karşıda etkili bir savunma sağladığı “Current Medicinal Chemistry” Mart 2011 sayısında açıklandı. Bitkinin içinde bulunan lycopene ve antioksidanlar lösemi ve mide kanseri başta olmak üzere çeşitli kanser türlerinin yayılmasını yavaşlatıyor.

Ebegümeci ile birlikte kötü kolesterolün düşürülmesi ve iyi kolesterol seviyelerinin yükseltilmesi için en etkili bitkilerden olan kuşburnu kalp ve damar sağlığının korunmasında en iyi desteklerden biri.

Yukarıda saydığımız belirli hastalıklar dışında yüksek C vitamini içeren kuşburnu soğuk algınlığının tedavisinden sağlıklı bir cilde, bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinden sigaranın olumsuz etkilerini azaltmaya kadar pek çok farklı sorun için kullanılabilir.

5 gram kurutulmuş kuşburnu günlük C vitamini ihtiyacının yaklaşık %35’ini, A vitamini ihtiyacının %5’ini, kalsiyum ihtiyacının %1’ini ve lif ihtiyacının %5’ini tek başına karşılamaya yeter. Kuşburnu içinde bulunan diğer vitamin ve mineraller ise şu şekilde; A, E, K, B6 vitaminleri, demir, magnezyum, fosfor, potasyum, bakır ve manganez mineralleri.

Kuşburnu Çayının Yan Etkileri

Herhangi bir yan etkisi kesin olarak bilinmemekle birlikte gebelik ve emzirme döneminde kullanmadan önce doktorunuza danışın. Kuşburnu çayının fazla tüketiminin yol açabileceği sorunlar hakkında bilimsel bir kaynak bulunmamaktadır.

SEVDİKLERİNİZ İÇİN MUTLAKA PAYLAŞIN..!
———————————
Daha Fazlası İçin Sayfamızı Takip Edin 👉 Saglikhaberleri.com.tr
👍 Beğen ⤵ Paylaş

Saglikhaberleri.com.tr's photo.

Bronşlarınızı Doğal Yollarla Temizleyin

Tengritagh Akademiyesi

Bronşlarınızı Doğal Yollarla Temizleyin

Bronşlarınızı temizlemeye ne zaman ihtiyaç duyarsınız? Ne zaman bronşlarınız ile ilgili bir problem yaşarsanız, örneğin iltihap veya aşırı mukus oluşumu gibi, bu durum sizi normal olarak nefes alıp vermekten alıkoyar.

26 Ocak 2016 Salı 23:06

Bronşlarınızı Doğal Yollarla Temizleyin
16 0

http://www.facebook.com/plugins/like.php?action=like&app_id=&channel=http%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fconnect%2Fxd_arbiter.php%3Fversion%3D42%23cb%3Df2243e896%26domain%3Dwww.saglikhaberleri.com.tr%26origin%3Dhttp%253A%252F%252Fwww.saglikhaberleri.com.tr%252Ffc21653c%26relation%3Dparent.parent&container_width=8&href=http%3A%2F%2Fwww.saglikhaberleri.com.tr%2Fsifali-bitkiler%2Fbronslarinizi-dogal-yollarla-temizleyin-h102239.html&layout=button_count&locale=tr_TR&sdk=joey&share=true&show_faces=true&width=100
Bildiğiniz üzere bu tür rahatsızlıklar özel ilaç tedavileri ve ilgi gerektirirler. Yaşınız kaç olursa olsun, hem çocuklar hem de yetişkinler, bronşları ile ilgili rahatsızlıklar yaşayabilirler. Bu makalede, bu tarz problemleri daha başından engelleyebilmenize yardımcı olacak bazı ipuçlarını sizlerle paylaşacağız.
Bronşlarınızı Temizleyici Tedaviler


1. Okaliptüs Çayı
Okaliptüs, harika bir dekonjestandır ve bronşlarınızla ilgili problemleri iyileştirmede olduğu kadar, soğuk algınlığı ve grip tedavisinde de oldukça etkilidir. Eğer bu muhteşem bitkiden faydalanmak istiyorsanız, takip eden kullanım şekillerini uygulamalısınız:
Bir litre suyu ısıtın ve kaynamaya başladığında içerisine 5 gram okaliptüs yaprağı ekleyin.
Yeniden kaynamaya başladığında altını kapatın ve beklemeye bırakın.
Bu çaydan küçük porsiyonlar halinde, gün boyunca tüketebilirsiniz. İçerken, çayın oda sıcaklığında olduğundan emin olmalısınız, soğuk olarak tüketmemelisiniz.
Eğer bronş sağlığınızı iyileştirmek istiyorsanız, okaliptüs buharını soluyarak da tedavi uygulayabilirsiniz.
Bunun için, iki litre suyu kaynatın ve içine 100 gram okaliptüs yaprağı ekleyin. Başınızın üzerine bir havlu örtün ve bu basit, demlenmiş sıvıdan gün boyunca iki defa solumak sureti ile faydalanın. Sağlığınızla ilgili harikalar yaratacağını göreceksiniz.


2. Ballı Havuç Suyu
Şaşırdınız değil mi? Havuç suyuna bal karıştırmak, şişmiş bronşlarınızı iyileştirme ve mukusu yok etme konularında, inanılmaz etkilidir. Bu tedavi, burun ve boğaz tıkanıklığından kurtulmanıza ve daha kolay nefes alabilmenize yardımcıdır.Havuç suyu, yüksek miktarda beta karoten ve A vitamini içermektedir.
Bal ile karıştırıldığında, vitamin açısından zengin ve doğal bir antibiyotik elde etmiş olursunuz ki bu da iltihabı yok edici ve şişmeyi azaltıcı etki eder.
Peki; bu tedaviyi nasıl hazırlayabilirsiniz? Çok basittir. Öncelikle; birkaç havuç ve yarım bardak suyu karıştırıcıya ekleyin. Karıştırdıktan sonra içerisine iki yemek kaşığı bal ekleyin.
Bu içeceği oda sıcaklığında tüketin. İdeal olanı, bir sabah ve bir de akşam yemeğinden önce olmak üzere, günde iki defa tüketmenizdir. Lezzetli olmasından dolayı, çocuklar için de harika bir içecektir.

3. Zencefilli Kızılcık Suyu

Kızılcık hakkında bilgi edinmenin vakti geldi! Kızılcık, tıbbi bir meyvedir ve bronş tıkanıklıklarını iyileştirme konusunda yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu meyveyi her zaman elimizin altında bulundurabilmemiz biraz zor olabilir, biliyoruz, ancak bu meyveden daha iyi faydalanabilmek için en doğal hali ile tüketmeliyiz.
Ancak eğer süpermarkette gezinirken, karışınıza kızılcık çıkarsa, bilmelisiniz ki bu meyve bronşlarınızdaki tıkanıklığı gidermede, onları temizlemede ve sağlıklı olmalarında oldukça etkilidir. Eğer bu tedaviden sonuç almak istiyorsanız, takip eden adımları uygulamalısınız.
200 gram kızılcığı, on dakika kadar kaynatın.Sonrasında kızılcıkları, yarım bardak su ile birlikte karıştırıcıya ekleyin.Posasını ayırmak için, sıvıyı süzün. Sonrasında içerisine bir yemek kaşığı zencefil ekleyin. Bu içeceği gün boyunca tüketebilirsiniz. Bronşlarınız üzerinde pozitif etkileri olacağından emin olabilirsiniz.

4. Bronşlarınızın Sağlığı İçin Sandal Ağacı Buharı

Bugüne dek sandal ağacı yağının faydaları hakkında bir şeyler duydunuz mu? Bu yağı, doğal ürünler satan dükkanlardan kolaylıkla bulabilirsiniz. Bronş sağlığı için en etkili ürünlerden biri olarak bilinmektedir. Mukusu temizleyici, şişliği azaltıcı ve bronşları arındırıcıdır. İlaveten, bu yağ hiç de pahalı değildir. Dolayısı ile her daim elinizin altında bulundurmanız oldukça kolay ve faydalı olacaktır. Bu doğal ürün, bronşlarınız için harikalar yaratacaktır.
İki litre suyu kaynatın. İçerisine 6-10 damla kadar sandal ağacı yağı ekleyin ve suyun bir miktar daha kaynamasına izin verin. Sonrasında, oluşan buharı solumak için kendinizi hazırlayın.
Rahatlayın ve kendinizi yakmadığınızdan emin olun. En az on dakika süre ile, oluşan buharı soluyun.
Sandal ağacı buharı bronşlardaki şişliği azaltacak ve yaşadığınız diğer semptomların ortadan kaldırılmasına yardımcı olacaktır. Bu tedaviyi günde üç defa uygulamayı unutmayın.

5. Misket Limonu Yaprağı ve Çam İğnesi Çayı

Eğer misket limonu yaprağı bulabilmeniz mümkünse, bunlardan harika ve ucuz bir tedavi elde etmeniz çok kolaydır. Hatta birçok aktarda, hazır çay halinde bulabilirsiniz, çünkü bu yapraklar bronşlarla ilgili pek çok rahatsızlığın iyileştirilmesinde oldukça etkilidirler.
Misket limonu yaprağı ve çam iğnesi çayı, bronşitin doğal yollarla tedavisinde kullanılır ve oldukça etkili bir yöntemdir. Her iki bitki de müthiş anti-enflamatuar etkileri olan bitkilerdir. Ateşi düşürücüdürler, mukustan kurtulmayı kolaylaştırıcıdırlar, öksürüğü azaltıcı ve göğüs kaslarını rahatlatıcıdırlar.
Bu çayı günde iki defa tüketmelisiniz. Hazırlamak için yapmanız gereken tek şey, bir fincan sıcak suya beş adet misket limonu yaprağı ve beş gram çam iğnesi eklemektir. Su kaynadıktan sonra altını kapatın ve on dakika kadar bekletin.
Sonuç olarak, sıvıyı süzün ve bir miktar bal ekleyin. Bu karışım, hem semptomlardan kurtulmanızı sağlar hem de tadı nefistir.
Bronşlarınızı doğal yollarla temizleme yöntemleri hakkında olan bu yazımızı umuyoruz ki beğenerek okudunuz!
 http://www.saglikhaberleri.com.tr/sifali-bitkiler/bronslarinizi-dogal-yollarla-temizleyin-h102239.html

AYAĞINIZDAKİ BU 6 GÜÇLÜ NOKTA HAYATINIZI NASIL DEĞİŞTİREBİLİR?

Tengritagh Akademiyesi

 

AYAĞINIZDAKİ BU 6 GÜÇLÜ NOKTA HAYATINIZI NASIL DEĞİŞTİREBİLİR?

Bacak, ayak ve ellerinizde binlerce sinir olduğunu biliyor muydunuz? Peki her birini bütün vücudunuzu canlandırmak için nasıl kullanabilirsiniz?

Ayak refleksolojisi yüzyıllardır basit ve etkili bir alternatif şifa metodu olarak pek çok insan tarafından kullanılmaktadır. Akupunkturun geleneksel tedavi metoduyla ilişkili olan refleksoloji bedenin canlandırıcı noktalarına odaklanarak denge, rahatlama ve şifalanmayı sağlar. Açıkçası refleksoloji her şeyi tedavi edemez ama refleksoloji uzmanları uyku sorunları, yüksek tansiyon ve strese birebir olduğu konusunda iddialılar.

Refleksolojinin vücut üzerindeki başlıca dört faydası bilimsel olarak kanıtlanmıştır:

-Böbreklere ve barsaklara kan akışını artırır
-Diyaliz hastalarında pozitif değişikliklere neden olur
-Kan basıncını düşürerek rahatlatır ve anksiyeteyi azaltır
-AIDS, göğüs hastalıkları, diyabet, böbrek taşları ve osteoartirit ağrılarını azaltır

Siz de ayağınızdaki bu 6 noktayı basit bir masajla uyararak bedeninizi rahatlatabilirsiniz.

1. Büyük ayak parmağı

Büyük ayak parmağına masaj yaparak iştahınızı kontrol edebilir ve doğru egzersizle birlikte kilo verebilirsiniz.

2. Büyük ayak parmağının ortası
Burası birincil hormon salgı bezi olan hipofiz bezinin ana giriş noktasıdır. Eğer hormon dengesizliğinden şikayetçiyseniz bu noktaya masaj yapabilirsiniz.

3. Büyük ayak parmağının tabanı

Bu bölgeye masaj yapmak tiroid bezine masaj yapmak gibidir. Tansiyonu düzenler ve stresi azaltır. Stres sorununuz yoksa bile gevşemenize yardımcı olur.

4. Ayakların orta noktası

Ayağınızın merkezinde sinirler buluşur ve bu sinirler diyaframınızla bağlantılıdır. Bu bölgeye masaj yaparak bedeninizi rahatlatabilir ve her türlü stresten arınabilirsiniz. Stresle baş etmenizi sağlayacak, bu bölgeye özel çeşitli masaj teknikleri vardır.

5. Ayakların iç kısımları

Ayakların bu bölümleri adrenalin beziyle bağlantılıdır, bu noktalara masaj yaparak enerji seviyenizi yükseltebilirsiniz.

6. Topuk bölgesi

Bu bölgeye masaj yapmak boşaltım sisteminizi aktive eder ve vücudunuzdaki toksinlerden kurtulmanızı sağlar.
En iyi sonuçları almak için her gün düzenli olarak ayaklarınızdaki bu spesifik bölgelere masaj yapmanızı öneririz.

SEVDİKLERİNİZ İÇİN MUTLAKA PAYLAŞIN..!
————————————————-
Takip Et ►Saglikhaberleri.com.tr
👍 Beğen ⤵ Paylaş

Saglikhaberleri.com.tr's photo.

DOĞU TÜRKİSTANLI EĞİTİMCİ VE BÜYÜK ALİM ABDULKADIR DAMOLLAM VE HİKMETLİ SÖZLERİ

Tengritagh Akademiyesi

A.Kadir DamollamHamit Göktürk / Uygur Haber ve Araştırma Merkezi(UYHAM)

Bir Milletin unutulmazı simaları vardır ki, onlar ülkesine ve halkına yaptığı hizmetleri ile ülkesinde ve mensubu olduğu toplumda kalıcı ve derin etkiler bırakmıştır, Halkı ise onun bütün bu hizmetlerinden nasiplenerek yararlanmışlardır. Ancak, bu unutulmaz dediğimiz simalar her nedense unutulurlar. İsimleri hiç gündeme gelmez. Gelse de bir parça bahsedilir , ancak bir süre sonra unutulup giderler. Ancak, bu unutulmaz simalar Çolpan yıldızı gibi yıllarca ülkesini ve Milletine doğru yolu gösterme ve aydınlatma görevini devam ettirirler.
Bugün sosyal medya’da dolaşırken, Habibullah Abdulhamit isimli bir Doğu Türkistanlı Kardeşimiz Abdulkadir Abdulvaris Damollam’ın 7 hikmetli sözünü Uygur Türkçesi ile paylaşmıştır. Bu Kardeşimize merhum eğitimci,alim ve büyüğümüzü bizlere bir kez daha hatırlattığı için teşekkür ediyoruz. Bu veciz ve hikmetli sözlerin verdiği ilham ile kendisine olan minnet ve vefa borcumuzu kısıtlı bilgilerle de olsa kısa bir yazı kaleme alarak yerine getirmek istedik. Kendisi hakkındaki duyduklarım , bildiklerim ve düşüncelerimi ve duygularımı yazıya dökerek sizlerle paylaşmak istedim.

A.aziz Mahd.

Şehit Abdulkadir Damollam’in tek oğlu Abdulaziz Mahdum. Babasının yolunu takip etmiştir.53 yıllık ömrünü Çin zindanlarında geçirerek 1983’de bir suikast sonucu şehit edilmiştir.

Ben merhum Abdulkadir Damollam’ı ilk kez 1983 yılında bir trafik kazasında vefat eden merhum Amcam Hacı Abbas Göktürk’ten Çocukken Afganistan’da duydum. Onun biz çocuklara anlattıkları hala aklımın bir köşesinde taptaze saklıdır. Kendisi çocukken, Memleketim Yarkent şehrinde Mahalle Mektebine gititiğini anlatır ve okuduğu derslerden ve ezberlediği şiirlerden ve marşlardan biz Yeğenlerine anlatmaktan ve bizlere zorla dinletmekten çok zevk alırdı. Çünkü,o hayatında çok isteyip de bir türlü gerçekleştiremediği Öğretmenlik mesleğini bize dersler vererek şarkılar ve marşlar söyleyerek telafi etmeye çalışırdı. Çok güzel ve tam olarak ezbere bildiği ve Mahalle mektebinde öğrendiği “Akaid-i Cevheriye (Akidenin Cevherleri) ve İbadat-i İslamiye(İslam’da İbadet) ” risalesinden ” İnsan Nime Bilen Bahtlik ve Saadetlik Bolur ? diye başlayan bir hayli satırları ezbere bizlere okurdu.

Amcam Altay Marşını çok tekrar eder ve söylerken de duygulanarak ağlardı. İzmir marşıni aynen Türkiye’deki İzmir marşı ahenginde okurdu. Örneğin ; Altay tağlarında çiçekler açar.Altun kümüşler Sümbüller saçar…. Mısraları ile devam ederdi.
Daha sonraki yıllarda bu risalelerin merhum Şehit Abdulkadir Domollam tarafından yazıldığını ve o dönemdeki okullarda ders olarak okutulduğunu öğreniyoruz tabii.

Uygur Çoc.Mekt.
Merhum Abdulkadir Damollam hakkındaki bir çok tarihi bilgi ve söylemleri ilk kez Büyüğümüz aynı zamanda hemşehrim olan Alim ve Mücahit Muhammed Emin İslamı ‘den 1980’lı yıllarda Kayseri’ye ziyaretimize geldiklerinde bizzat kendisinden dinlemiştim. Merhum İslami, İlk Mederese eğitimini memleketi Yarkent’ın İlişku ilçesindeki tarihi Medrese’de yapmış ve daha sonra Kaşgar’a giderek Hanlık Medrese’de öğrenim görmüştü. 1933 yılında Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti’nin kuruluş mücadelesinde yer almış ve daha sonra Genel Kurmay Başkanı General Mahmut Muhiti’nin Dini İşler Danışmanı olarak kendisi ile birlikte 12 Nisan 1937’de Hindistan’a hicret etmişti.General Muhiti ile birlikte Japonya’ya gitmiş ve 1950 yılına kadar burada Tokyo Cami’inde imam olarak görev yapmıştı. Bir az sonra okuyacağınız bu tarihi ve ibret verici olayı bu Büyük alim ve mücahit merhum Muhammed Emin İslamı (Vefatı 1988- Cidde)’ye aittir.

Abdulkadir Damollam 1927 yılında Çin’in işbirlikçisi Hainler ve Doğu Türkistan’da Hristiyanlığı yaymak için Okullar,Hastaneler ve Matbaalar kurarak Müslüman Uygur Türklerini hristiyan yapmaya çalışan İsveçli Misyonerlerin işbirliği ile Halim Müezzin adında bir Hain tarafından sabah namazına giderken bıçaklanarak şehit edilir. Damollam’in şahadet haberi aylar sonra Hindistan’da Diyoben Medreselerinde birlikte öğrenim gördüğü Hint Müslümanlarının büyük alimlerinden Mevlana Azat Kalan’a ulaşır. Pakistan İslam Cumuhuriyeti’nin manevi kurucularından da olan bu büyük Bilgin, Damollam’ın şahadet haberini duyunca teessüründen ağlar ve duduklarını ısırarak infialını ve üzüntüsünü dışa vurur. Daha sonra çevresindekilere şunları anlattığıni nakledilir ,” Abdulkadir Abdulvaris Kaşgarı ilim ve irfanda bir derya idi. Kendisi yalnız Kaşgariya(Doğu Türkistan) için değil,bizler ve bütün dünya Müslümanları için paha biçilemez bir hazine ve bir GEVHER değerinde çok iyi yetişmiş bir allame idi. Kendi bağrından yetişen böyle bir değeri ve gevheri koruyamayan bir toplumun akıbetinden ciddi olarak endişe ediyorum. Allah onları affetsin ve acısın. ”

DTİC.Kabine

Merhum Abdulkadir Damollam için Mevlana Azat Kalan’ın söylediklerinin bir diğer varyantını   de geçtiğimiz yılın Aralık ayında yaşadığı Suudi Arabistan’dan İstanbul’a gelen Merhum Damollam’in Hemşehrisi ve ileri gelen Aksakallarımızdan, Haci Gulam Muhammed İlyas Büyüğümüzden duydum.Kendisine hoş geldiniz ziyareti için gittiğimde,sohbet arasında,ben merhum İslamı Efendim’den duyduklarımı anlattım.Beni dinledikten sonra olayın şu diğer varyantını şöyle anlattı, ” Mevlana Azat Kalan,Damollam’in şahadet haberini veren kişi’ye sorar, ” Damollam’ı kendi Milletinden biri mi yoksa yabancı birisi mi şehit etmiş ? ” Haberi getiren kişi “Damollamı şehit eden kendi Milletinden birisi imiş.” diye cevaplar.Bu cevap üzerine Mevlana Kalan kısa bir düşünceye daldıktan sonra şunu söyler,” Böyle bir Cihanşumul Bilgini eğer kendi Milleti katletti ise,korkarım o milletin akibetinden endişe ederim.  ”
Abdulkadir Abdulvaris Damollam, Kaşgar’ın Artuş İlçesinde dünya’ya gelir. Kaşgar,Buhara,Kazan’da öğrenim görmüş ve daha sonra Hindistan’a giderek burada ilim tahsil etmişti. Türkiye başta islam diyarlarını gezmiş ve incelemeler yapmıştı.Ülkesinin esaretten kurtarılmasının ve geleceğinin cehalet ve karanlıktan kurtulması ile ancak, mümkün olacağını kanaatine varmıştı. Bu nedenle işe ilk olarak eğitimden başladı. Kendisinin Müderris olduğu Medrese’de ve bağlı diğer Medrese ve mekteplerdeki eğitim şekli ve ders müfredatında yenilikler ve reformlar yapmaya çalıştı. Medrese ve mektepleri Cedit usuller ve müsbet bilgilerin öğretildiği modern ve çağa uygun hale getirimeye gayret etti. Yukarıda Amcamın de okuduğu pratik dini bilgiler başta, ahlak,fazilet ve davranış bilgilerinin yer aldığı ders kitapları bizzat kendisi yazarak bastırdı. Dini bilimler ile birlikte tarih,coğrafya matematik ve Uygur Edebiyatına dair derslere müfredatında yer verdi.

DTİC.Arma

Abdulkadir Damollam eğitimin yanında toplumu bir kara örümcek gibi saran yanlış sözde dini adet ve uygulamalar, müberek islam dini adına yapılan bid’at,hürafe ve hatalı anlamalarıın düzeltilmesi için çok çalışmıştır.

Merhum Abdulkadir Damolla,Uzun yıllar devam eden siyasi karşıklıklar ve Çinli istilacıların sinsi müdahaleleri ve bozgunculukları sonucu bozulan sosyal hayatın ve toplumsal dayanışma ve dengelerin düzeltilmesi ve tekrar eski durumuna dönüştürülmesi için çalışmalarda bulunur.Kendisinin toplum nezdindeki nüfuz ve saygınlığından bu konuda sonuna kadar yararlanır.Bu konuda da epeyce yol aldığı görülür.

Diğer yandan ise, merekezi Kaşgar’da bulunan İsveçli Hiristiyan Misyonerler ile açık bir mücadeleye girişmiştir. Hatta bir keresinde Eyitgah Cami’inde Cuma namazı çıkışı camaatı toplayarak İsveç Misyoner Merkezi’ne giderek protesto gösterisinde dahi bulunduğu söylenir.

Damollam’ın bütün bu çalışmalarını kendi çıkarları için zararlı ve tehlikeli gören Çin yanlısı Sözde din adamları ve eşraftan işbirlikçi bazı kişiler kendisini o zaman Kaşgar’daki Çinli Müslüman Vali Ma Titey’e şikayet ederler. Bundan bir sonuç çıkmayınca bu Hainler Misyonerler ile işbirliği yaparak kendisini öldürerek yok etmeye karar verirler. Suikast için Halim Mezin( Müezzin) adlı bir meczuba para vererek anlaşırlar. Lanetli katil Halim Müezzin kendisine Kaşgar’da sabah namazı çıkışında saldırır ve bıçaklayarak şehit eder.

Kaşgar E.gah

Doğu Türkistan Türkleri Allah’ın kendilerine bahşettiği bu paha biçilmez “GEVHER” ’i ve aynı zamanda büyük bir alimi ve Doğu Türkistan modern eğitim tarihinde derin iziler bırakan bu büyük İslahatçı İnkilapçı Allame’yi maalesef koruyamamış ve kendisine sahiplenme noktasında başarılı olamamıştır. Müslüman Uygur Türkleri olarak bu toplumsal hata ve eksikliği, telafisi imkansız bu acı ve üzüntüyü hala yüreklerimizin derinliklerinde hissetmekteyiz. Mevlana Azat Kalan’in dedikleri maalesef doğru çıkmıştır ve Doğu Türkistan Türkleri günümüzde tarihin hiç bir devresinde olmadığı kadar büyük bir tehlike yanı TOPTAN İMHA ile karşı karşıya bulunmaktadır.Bütün bunlar bizler için tarihi bir ders ve ibrettir. Tarihten ibret alınması demek , aynı hataların tekerrür etmemesi için gerekli tedbirler alınması demektir elbette.

İşgalçı Çin’in günümüzdeki nihai hedefi,binlerce yıllık Türk toprağı,ilk Müslüman Türk Devleti Karahanlıların ana mekanı ve merkezi Doğu Türkistan’ı ve bu ülkede yaşayan Müslüman Uygur Türklerini toptan soykırım yaparak bir an önce imha etmek istemektedir.Bu plan Komünist Çin’in Planıdır.Yaradanımız ve mutlak koruyucumuz Allah Taala Hazretelerinin de mutlaka bir planı vardır.İslamın ve müslümanaların yegane ve tek koruyucusu Allah Taala’dır. Yaradanımız biz Müslüman Uygur Kullarını mutlaka koruyacaktır,Bize düşen ise,Allah Taala’nın emirlerine itaat etmek,onun lutfu keremine layık olabilmek ve bu uğurda   çalışmak çaba ve gayret etmektir. Çalışmak bizden,Tevfik ise Allah’tandır.

Doğu Türkistan Milli Mücadelesinin ülke içi ve dışında bir haylı yol aldığı, gayret ve azimle vede en yüksek seviyede yürütülmeye çalışıldığı günümüzde tarihte eneder yetişen bir değer, mücadele yolumuzu aydınlatan bir çolpan.büyşük islahatçı ve İnkilapçımız  ve Büyük Allamemiz Şehit Abdulkadir Abdulvarıs Kaşgarı’yının yolunun ısrarlı takipçıleri olarak ebediyen minnet ve şükranla bir kez daha anıyoruz. Aziz ve mübarek ruhuna dualarımızı yolluyoruz.
Mevlam,gani gani rahmet ve magfiret eylesin.Amin

ŞEHİT ABDULKADIR DAMOLLAM’DAN 7 HİKMETLİ SÖZ ;
1. Kişinin kötü bir akıbet ile karşılaşması, başta o kişinin kendi tutum ve davranışlarına bağlıdır ve bu kötü akibetin sorumlusu o kişinin bizzat kendisidir.
2. Bir Kişinin toplum nazarındaki değeri, o insanın az veya çok iyilikler ve hayırlar yapmasında değil, güzel davranışlar ve güzel niyetler taşımasına bağlıdır. Ameller Niyetlere göredir,diye buyurulmuştur.
3. Zamanımızın Hatemleri(Cömertleri) olarak kabul edilebilecek Yiğit kişilerin sıfatları şunlardır ;
• Muhtaçların ihtiyacını giderir.
• Dertlilerin derdine derman olurlar.
• Dertlilerin gönüllerini alır üzüntüsünü giderir.
• Hak ve doğru yolda olan ve doğru ve hakikatı konuşanları kollayan ve himaye eden ER kişiler
4. Sen eğer iyi bir akıl sahibi isen, boş laflara bakmadan şu sözlere kulak ver ;

• Gayret ehli kişiler her zaman kanaatkardırlar
• Kişi’den boş yere tema etmek; Öküzden süt sağmak,Buzdan ısınmak ile aynıdır.
• Ulu Teng’rim, Biz kullarını kanaatlı kıl !
5. Bir insan kendi sırrını önce kendisi saklamalıdır,Bir başkasına sırrını açıklayıp,daha sonra onu “Sırrını Açıklamak”la itham etmesi hiç de doğru bir tutum değildir. Sırrını başkası ile paylaştıktan sonra onu itham etmek, sadece ahmaklıktır. Cünkü kendi sırrını kendi kalbinde koruyamayan bir kimse,sırrını bir başkasının kalbinde nasıl saklayabilir ki?
6. İlim tahsil etmek ve onu talep etmek her Müslüman kadın ve erkek’e farzdır.İlim ise. Her iki dünya’da saadet ve mutluluğun anahtarıdır.
7. Toprak ne kadar çorak olursa olsun,mutlaka oraya tohum atıp ürün vermesi beklenir. Aynı şekilde bir bir kişi ne kadar kötü ve vefasız ise onun bu yönüne bakmadan ona yardım ve iylik yapmak de çorak araziye tohum atmaya benzer. Tohum nereye atıırsa atılsın,iyilik kime yapılsa yapılsın,boşa gitmez ve yapılan iyilikler hiçbir zaman zayi olmaz. İyilik yapan kişiye onun karşılığı mutlaka bir gün geri dönecektir.

http://www.uyghurnet.org/29322-2/

Uyghurlarda Tuqqandarchiliq Namliri

Tengritagh Akademiyesi

yusuf-hashacib

Autori:   Imin tursun
(merhum uyghur alimimizning yatqan jayi ujmaghda bolsun)
Burunqi ata-bowilrimiz nahayiti uzaq ötmüshte ，aniliq urughdashliq jemiyitidila，uya-qayash，türkün，boy-soy bolup teshkillen’gendila，urugh-jemetlirini ayrim-ayrim namlar bilen atap perqlendürgen.qandash-tegdash，boy-aymaqlar qoshulush-arilishish netijiside，ularning sö z-namliri bir-birige singishken. Til tughqanchiliqi bolghan el-iletler tillirida，urugh-tughqanlanlarning atliri omumiy jehettin ortaqlashqan.
Uyghurlarning étnik terkibige kirgen el-eletler murekkep we ularning yashighan，köchüp yürgen makanliri kengri bolghachqa，uya qayashlarning atilishida bezi perqler wujudqa kelgen。mesilen，qeshqer-xoten rayonlirida yashaydighan uyghurlar özining tughqan ata-anilirinimdadada –ana dése ，aqsu，turpan，qumul，ili rayunlirida omumen ata-apa deydu。lékin hemme rayunlarda jüplük söz qilip qollan’ghanda dada-apa yaki ata-apa démey ata-ana deydu。özidin chong qiz qérindishini hemme rayunlarda dégudek acha deydu。peqet turpan rayunidila 《ayla》，kériyede《apa》，ilida《hede》deydu.《apa》sözi oghuz-qarluqlardin qalghan söz。《türkiy tillar diwani》da yüzilishiche 《eche(acha) 》—bu söz 《ege》mu déyilidu. Gahida《ege》bilen《eche》qosh
Söz qilinip《ege-eche》—égiche déyilidu. Yaghmilar buni 《eze》deydu. Ili rayunidiki uyghurlar qollinidighan 《hede》sözi éhtimal 《eze》din özgergen bolushi mumkin.
Qedimqi wesiqe, kitab we abidilerdiki urugh-tughqan atliri we xelq arisida kengrek istimal qilindighan tughqanchiliq atlirini toplash we xelq arisida kengrek istimal qilindighan tughqanchiliq namlirini qéliplashturush zöröryiti tughuldi. Adette, uyghurlarning sinxronik jehettin yette 《yette pushti》, di’axonik jehettin《yetmish pushti》deydu. 《pusht》—ewlad dégen menini bildüridu. Qazaqlarda 《yette ata》ni bilish zörür shert hésablinidu.
Adette 《jemet》sözini 《boy》ornida ishlitip, 《ata jemet》, 《ana jemet》dep ataymiz. Eslide bu 《ata boyan》, 《ana boyan》déyilse uning tarixiy yiltizini éniqlash we bir-birige baghlashqa uyghun kélidu. 《jemet》jama’ettin ixchamlan’ghan bolup, 《top》menisini bildüridu. 《boyan》bir boydin taralghanlar dégen menisini bildüridu
Urugh-tughqanlarni 《ata boyan》, 《ana boyan》dégen tarmaqlar boyiche qéliplashturushni tewsiye qilimiz.
Ata boyan
7-ata—aghun(ulugh ejdad)
6-ata—qang baba
5-ejüm baba
4-baba
3-dada(bowa)
2-ata—ata(menning atisi)
1-ata-men yeni bala(ür-perzent) ning atisi
2-bala
3-newre
4-ewre
5-chewre
6-peynewre
7-kükünewre
Ata terep tughqanlar
Babagha-babaning aghisi—chong bowa
Babaghi-babaning inisi—kichik dada
Dada—atining atisi, chong dada(ata-oghuz qipchaq tilida dada déyilidu)
Dadagha—dadining aghisi—chong dada
Dadghana-dadining agha-inilirining xotunliri
Ata—özining tapqan atisi
Atagha—atining aghisi—chong ata
Ataghi-atining inisi—kichik ata
Apagha/apaghi—atining acha singilliri—hamma(hamma erebche söz emme din özgergen)
Ür-perzent(oghul ür, qiz ür)
Agha-aka/ini-uka—bir tughqan qérindashlar.
Acha-égiche(ayla-hede)/singil-qiz uka—bir tughqan qiz qérindashlar.
Yengge—inigha nisbeten aghining xotuni.
Newre(eslide oghul newre turun, qiz newre <<يېگەن>>dep atalghan. Newre erebchidiki‹‹nebire ›› din özgergen.
Newridash—turundash—ikki tughqan
Ewre—newrining balisi
Ewridash—üch tughqan.
Chewre—ewrining balisi.
Chewridash—töt tughqan.
Peynewre—chewrining balisi
Peynewridash-besh tughqan
Kükünewre-peynewrining balisi
Kükünewridash—alte tughqan
Ata boyandin taralghanlar ata qayash, agha qayash, ini qayash. Acha qayash, singil qayash dep omumlashturup éytilidu
Ana boyan
7-ana–öge moma.
6-ana—ejüm moma
5-ana—boy moma
4-ana—ulugh moma
3-ana-moma
2-ana-ana(menning anisi)
1-ana-men yeni bala(ür-perzent) ning anisi
2-bala
3-newre
4-chewre
5-ewre
6-peynewre
7-kükünewre
Ana terep tughqanlar
Momagha–momaning aghisi
Momaghi–momaning inisi
Ége moma—momaning achisi
Iji moma—momaning singlisi
Ana–özini tughqan anisi
Anagha—anining aghisi—chong ata
Anaghi–anining inisi—kichik tagha
Taghana(tagha-ana)—taghining xotunliri
Köküy—anining acha-singilliri(chong köküy, kichik köküy ).
Köküyata-anining axcha-singilliriningerliri
Chiqan—köküyning oghli
Soyan—köküyning qizi
Qiz:
Newridin kükünewrigiche.
Ana boy newre, ana boy ewre, ana boy chewre, ana boy peynewre, ana boy kükünewre.
Kélin-oghulning xotuni
Qéyin boyan
Quda—oghul-qizliri toylashqan ata-anilar.
Qaychiquda-qosh quda—bir kim qizini ikkinchi birkimning oghligha berse, ikkinchi birkimmu qizini shu kishining oghligha berse yaki quda üstige quda bolsa qaychiquda bolidu.
Qéynaghun—qéynata-qéynanining ata-aniliri.
Qéynata—er-xotunning bir-birige nisbeten atiliri.
Qéynana—erxotunning bir-birige nisbeten aniliri.
Qéynagha– er-xotunning bir-birige nisbeten aghiliri
Yurch-qéynini—er xotunning bir-birige nisbeten iniliri
Baltir—qéynacha– er xotunning bir-birige nisbeten achiliri.
Baldiz-qéynisingil– er xotunning bir-birige nisbeten singilliri.
Küyoghul—qizning éri.
Tongur-erge nisbeten xotun tereptin bolghan tughqanlar, yeni xotunning qérindashliri.
Baja-acha-singillarning erliri.
Yezne—achining éri
Bulardin bashqa yéqin-yoruqlarning we herxil munasiwetliklerning mexsus atliri bar:
Qaydash—ata bir, ana bashqa bir tughqan.
Igidash—ana bir, ata bashqa bir tughqan.
Ikkizek-qoshkézek—bir qosaqdin tughulghan ikki bala.
Qayliq-boyigha yetken qiz, buniyinchik qizdepmu ataydu.
Etege-etke—baqquchi ata.
Inege-baqquchi ana.
Ögey-qangsiq-ata-anidin bir terep bille élip kelgen bala. Bu baligha nisbeten ögey ata-anidin bir terepmu ögey déyilidu.
Tu tunchu—tutun’ghan, ata yaki ana ana tutqan, shuningdek baligha nisbetenmu shundaq déyilidu.
Tu tunchu ata, tu tunchu ana, tutunchughul, tu tunchu qiz.
Tul-ersiz xotun.
Boytaq—xotunsiz er.
Qoduz-chokan, juwan,sékilek，erge tekken yash ayal.
Chokan–yéngi potla chiqarghan tal-söget.
Juwan–parsche yigit menisidiki söz,bu söz köchme menide yash ayalghimu ishlitilgen.
Yofgha—yuwgha—asrandi,asrap qélin’ghan
Yétim—ata-anisidin biri ölüp ketken bala.
Qara yétim—ata-anisi ölüp ketken bala.
Obushqa—qéri er.
Oraghun—qéri xotun.
Kishi-erge nisbeten öz ayali we ayalgha nisbeten öz éri
Émildash—bir anini emgen urugh-tughqan balilar.
Kukuldash—urugh-tughqanchiliqi yoq balilardin bir anini emgenler.
Türkün—aile,uya-qayashtin ayrilip chiqip.ayrimöy-otaqqurghanlar.shuningdek bir familini teshkil qilghanlar.shunga bu sözni (a’ile meniside emes )famile ornida ishletsimu bolidu.
Qangdash—ejdadi bir bolghanlar.
Boydash—bir boy(qebile)din bolghanlar.
Aghun—yiltizi iptidaiy jemiyettin bashlan’ghan ejdadlar.
Oghush—ewlad,ejdadning izbasarliri,kelgüsi oghush—kelgüsi ewlad(qumul tereplirideboghundepmu atilidu)
El-kün—xelqi alem,ahale,insaniyet.
El-yurt—yurt jamaet.
Öz- öz adem, öz xelq.
Özge—bashqa,bigane.
Enech– özining eqilliqliqi we zérekliki bilen kishilerge öz singlisidek tuyulidighan
Qizchaq.bu söz qizchaqlarni amraq körüsh we erkilitishke ishlitilidu (diwan1jild)
Enech—kichik bolushigha qarimay özining zérekliki bilen hemmige öz anisidek tuyulidighan qizchaq,aniqiz.bu söz qizlarni erkiltish üchün ishlitilidu.(diwan 1 jild)
Imrem—jama’et,yurttin birer ishqa toplan’ghan xelq topi.
Küden—baligha at qoyush ziyapiti(diwan 1 jild)
Gül qoyush—bir kimning qizini deslepki qerdemde maqulliship azraq ademgerchilik qilmaq.mundaq qiabéshi baghlaqliqdéyilidu.maqulluq alghan tereppalanchining qizigha gül qoyup kelduq>>deydu.
Esletme:
1) bu namlargha erebche-parschidiki emme,aba,xale,burader,peder-meder,walid-walide,ayim dégendek sözlerni qollanmiduq.
2) adette anining agha-iniliri tagha déyiletti.lékin bezi jaylarda ,atining agha-inilirimu tagha d éyilmekte.shunga tagha sözini özidin chong we tonumaydighan bir kimni qichqirishqa qollansa;shuningdek ,özidin chong we tonumaydighan ayallarni hamma dep chaqirsa,urugh-tughqanlar atlirigha ariliship ketmes dégen pikirdimen.
3) qi/ghi qoshumchisi heqqide türkiy tillar diwanida mundaq déyilgen:tughqanchiliqni bildüridighan isimlarning axirigha ulinip kélip, söyümchanliqni bildüridighan qoshumche,ataqi(3.293).bashqa qérindash tillardimu ‹‹ghi›› qoshumchisi ishlitilidu.mesilen,quda-qudaghi-(er-ayal qudilar).mushuni nezerde tutup baba,dada,ata,analarning inilirini :babaghi,dadaghi,ataghi,anaghi dep atisa,erkek quda,chishi quda démey quda,qudaghi déyilse ,diwan da erkek,chishi dégen sözler haywanlargha ishlitilidu déyilgen.
Matiriyal menbesi:
Noruzname, imin tursun shinjang yashlar-ösmürler neshriyati. 2001-yil 1-ay 1-neshri, 2009-yil 4-ay-3 basma kitabining 70-77 betleridin aldim arslan axun
Oghuz tigin.
Urumchi baluq 2014-9-12

http://www.akademiye.org/ug/?p=5517

 

Odd Emotions

Tengritagh Akademiyesi

By coming to grips with unnamed feelings—from the need to connect deeply with someone we’ve just met to the desire to know how things will turn out—we can master our interior life.

By Rebecca Webber, published on January 5, 2016 – last reviewed on January 7, 2016

Photo by Guzman

The feeling first came over Carrie Aulenbacher after her grandmother died in 2008. „I was old enough then to have an introspective moment about my own death,“ says Aulenbacher, 37, of Erie, Pennsylvania. „I thought about no longer having a body and no longer feeling. Not being here at all.“ Trying to imagine her own nonexistence caused cold, heart-pounding fear: „It was an emotion I could not label.“

Occasionally, that eerie feeling comes back, spooking her, even making her cry. „I recently got upset about a work situation,“ she says. A coworker had misunderstood her instructions and botched a project. „I was really frustrated, so I tried to calm down on the drive home,“ she says. Seeing the blue sky with clouds stretching out before her, it occurred to her that her stress was infinitesimally small in the context of all the time that had passed before she was born, and all that would go on long after her death. She dabbed away tears as she wondered „what eternity would be like. Not being here to lovemy son, and make coffee, and deal with any work projects at all.“

The Latin phrase memento mori means „remember (that you have) to die.“ It’s a concept that appears in Plato’s recounting of the death of Socrates and later found a foothold in Christianity. But there is no simple word for it in English.

Or there wasn’t, until artist and writer John Koenig, 32, decided he needed to create one. „For years I would get these sudden, stabbing chills when falling asleep, as I remembered that I was going to die one day: This is not a game or rehearsal. This is it. Life is slipping away second by second,“ he says. After some linguistic research, he christened the feeling moriturism. „Once I gave a name to it, it felt somehow OK,“ he explains. „Recognizable. Less an abyss than a well-marked pothole. Now it doesn’t bother me as much, because I feel like I can control it.“

Unusual emotions routinely swirl within us, and they aren’t easily named. But it may be useful to stop, examine them, and try to put them into words. „When we label an emotion, it might make it more manageable,“ says Seth J. Gillihan, a clinical assistant professor of psychology at the University of Pennsylvania. „It might not change the emotion, but it does allow us the possibility of choosing our response.“

Photo by Guzman

Our Deep, Confounding Feelings

You would assume that there’s an agreed-upon definition of emotion, at least among those who study and write about it professionally. You’d be wrong. „There are several different definitions, each aligned with a particular theoretical view,“ says Lisa Feldman Barrett, a psychology professor at Northeastern University and the author of the forthcoming book How Emotions Are Made. „I think that an emotion is your brain categorizing sensations, making them meaningful so you know what they are and what you should do about them.“

Attempts to pinpoint emotion centers within the brain have been largely unsuccessful. „Empirically, there’s no biological imprint or even neural circuit for a category of emotion like ‚anger,'“ Barrett says. Instead, our inner feelings appear to arise from complex systems of chemical and electrical interactions within and between cells.

Labeling emotions isn’t necessary for their primary—and immediate—purpose. „The conscious understanding of emotions is superfluous from a survival standpoint,“ Gillihan says. „If I’m running away from a tiger in caveman days, I never say to myself, ‚I am afraid.‘ I just think, Tiger! I’ve got to get out of here! I handle the threat and survive.“ In modern times, however, our feelings often arise from our relationships, careers, and travel, and we benefit from a more considered response, he says. „It helps to be able to put a frame around more complex emotions.“

Aristotle categorized many familiar emotions—anger, fear, shame, pity, love. But our feelings often seem far more nuanced than these common terms can capture. At a given moment, they might incorporate varying shades of multiple emotions or be heavily influenced by context. Consider pride: We feel it when we’ve accomplished something difficult or impressive at work. But that’s different from the pride we feel when our adult child achieves a milestone. Or the pride that surges through us when our national soccerteam wins the World Cup. The variation in just one significant variable—cause—changes our experience of pride and our resulting actions: We might bask quietly in success at work, brag to friends about our child, or high-five strangers in soccer jerseys on the street.

„I think about our descriptions of emotions like our descriptions of the weather,“ says Mark R. Leary, a professor of psychology and neuroscience at Duke University. „There are all different kinds of cloudy days. There are really dark, cloudy days; there are bright, cloudy days; and then there are cloudy days where the sun just breaks through. Sometimes it’s raining and sometimes it’s not. But we use a single word to describe it: ‚It was cloudytoday.‘

„Emotions don’t come in neat little boxes,“ he says. „They’re often blends of a lot of different things you’re experiencing.“ For example, we can feel happiness tinged with sadness, and happiness accompanied by fear. „I’m happy to get this job, but I’m also afraid because I’m going to have to prove myself,“ Leary says. „You have these mixed feelings that don’t feel exactly like any of the standard emotion words because they’re a mixture of things. A lot of dimensions are being activated.“

And while emotions sometimes do combine smoothly into an easily comprehensible new experience, the way a tiny dab of white paint can turn a dollop of red paint a vibrant pink, at other times they clash and confuse, leaving us unsure how to respond.

Dale Koppel, 72, of Boston recounts a recent vacation in Italy with her husband and four other couples, including a man—let’s call him Hank—whom she had never much liked: „He thinks nothing of making racist and homophobic comments.“ On the trip, Hank almost immediately made a vile remark that felt personally insulting to Koppel, while another man in their party stood by silently. „It wasn’t just what I felt about what he said. It was about the other man not even speaking out,“ she says. Koppel was insulted, angered, saddened, and hurt, all at the same time: „Sometimes it’s the depth of an emotion that cannot be described, especially when you’re around people who seem unable to identify with it.“

Koppel tried to challenge Hank, but got nowhere. And while the other members of the group supported her when she talked to them about it, no one mediated the issue. „It was extremely awkward,“ she says. „I held my tongue to keep the peace, and the situation wasn’t resolved.“ Weeks later, it still rankled her. Koppel’s experience happens to correspond with what Koenig has named exulansis—a sense of frustration when you realize that you are trying to talk about an important experience, but other people are unable to understand or relate to it, so you give up.

„Emotions have motivational consequences,“ Leary says. „They tell us what to do.“ Fear tells you to get away from danger. Anger tells you to strike out or defend yourself. „If you can’t tell what you’re feeling, then it’s a lot more puzzling to know how you should react: I don’t know whether to laugh or cry. I don’t know whether to approach you or avoid you.“

Photo by Guzman

Emotions that Evade Labels

Our ineffable feelings come from all manner of inputs, from external circumstance to internal musings. Many, though, tend to fall into some broad categories of experience.

Encounters With Nature

As we spend more of our time staring at screens, many of us spend less of it stargazing or walking in the woods. But throughout human history, our encounters with the natural world, whether looking at calving glaciers, leaping schools of dolphins, or soaring sequoia trees, have inspired novel feelings.

„At night, if you look out at the big, rough ocean, you probably feel scared because it could engulf and kill you,“ says Eric Wilson, an English professor at Wake Forest University. „But you might also feel elevated. You feel reduced to an insignificant speck in a vast universe, but also feel as if you’re as big as that universe.“

Both in spite of and in pursuit of these confounding feelings, everyone from poets to joggers seeks time alone in nature. „Everything’s quiet but the birds, and there’s this really relaxing calm,“ Leary says. „It’s more than normal calmness: There’s a sense of connection to the woods and other things wrapped up in there, feelings we don’t have really precise words for.“

Clinicians routinely encourage people to spend more time in nature as a way to create the mental space we need to better understand our emotional state, even as we’re creating new ones. „When we have time to reflect and be alone, to daydream, take a walk, and have spontaneous thought—this is how we know ourselves,“ says Carrie Barron, an assistant clinical professor of psychiatry at Columbia University. „This is how we understand what affects us, what we feel deeply about, what moves us, and what doesn’t really move us. I think it’s very important for our mental health to have that thread to our deeper self.“

Even interactions with depictions of nature can push our emotions to extremes. „Powerful art, be it painting or music or poetry, de-familiarizes our sense of the world,“ Wilson says. Stare at Van Gogh’s The Starry Night, and you can get lost in the colors, the brush strokes, and the vibrancy. Afterward, your own vision of the nighttime sky may look different. „It’s the same sky, but it’s a little strange now,“ he says. „Art can weird the world, if you will, but in a way that’s enlivening to us.“

Encounters With Time

We typically measure time by the ticking of a clock—knowing the rough duration of a second, an hour, a day—but certain experiences challenge that understanding. Life experience tells us that the old adage, „Time flies when you’re having fun,“ is true, but we feel a similar effect at our office on Monday morning, when it’s lunchtime before we even feel settled, and perhaps the opposite effect, time dragging, as we await 5:00 on Friday.

Other experiences, rooted in fear, can also make us feel as if the seconds have slowed to an unbearable crawl—such as when you’re in the dentist’s chair. At moments of peak stress, an increase in the stress hormone cortisol intensifies our encoding of memories of scary experiences. Studies have shown that people who are afraid of spiders, for example, overestimated how long they had to look at them, while new skydivers thought their falls lasted longer than they did.

Lisa Finkelstein, 50, of Tallahassee, Florida, remembers a moment when time slowed down for her: Carrying too many books as she exited a library, she tripped and tumbled down the concrete stairs. The fall could have taken only a few seconds, but to her, it felt far longer. She remembers her toes grazing the edges of the steps, the open-mouthed look of surprise on the face of a child in the parking lot, and the soft thud as she crumpled at the bottom—fortunately, mostly unhurt.

For Cynthia Larson, 54, of Berkeley, California, time occasionally gets ahead of itself. Once, while expecting her daughter’s arrival home, Larson could have sworn she heard her, even though her daughter wasn’t yet there. Norwegian actually has a word for this—vardogr—meaning a premonitory sound or sight of a person before he or she arrives. So does Finnish. But not English.

Encounters With Other People

Our social lives regularly inspire emotions from the loving to the murderous. Many have no English name, but you’re probably familiar with the German term schadenfreude, which describes the pleasure we may derive from someone else’s pain. The word made rare appearances in English publications before 1985, according to Google’s ngram tool, after which usage of the term shot up tenfold.

But even a term which so many of us have added to our repertoire of experiences can come up short. Joanne Cleaver, 57, of Manistee, Michigan, for example, has felt a „deflated“ variation of schadenfreude, which she describes as when someone „finally comes around to your point of view or is served a very cold helping of karma, but sadly, you’ve matured past the point of really caring anymore.“ It happened to her when an old frenemy who had disdained her in the past for being a working mom responded to Cleaver’s Facebook post about a career achievement by writing, „I always envied you, even when our kids were little.“

The frenemy was probably experiencing an ineffable emotion herself, Gillihan says, „the sort of envy that you feel seeing someone’s carefully produced life on her Facebook page. It’s helpful to tell yourself: ‚OK, that’s a thing. People feel crappy when they see other people’s fabulous posts on Facebook.‘ It normalizes the emotion.“

Social media in general have given rise to a wave of new, nameless feelings, many based on how disconnected we often feel even while being only a text or tweet away from just about everyone we’ve ever met. „We are animals, and connection is really important,“ Barron says. „The subtleties of facial expression, body language—even on Skype, you don’t see them and feel them in the same way.“ She suspects that disconnection is a key factor in the widely reported increase in depression and anxiety among American college students.

And yet overwhelming feelings of connection have their own uncanny power. Finkelstein remembers one random drive home from the grocery store when she was overcome by an encompassing love and acceptance of everyone she saw: A couple standing outside a pay phone struggling with the classified ads. A large woman with an unusual hairdo walking on the side of the road. A middle-aged man with a gun rack in his truck window. „None of these people were the types I hang out with, but I felt a great and equal love for all,“ she says.

Photo by Guzman

Encounters With Ourselves

When we’re faced with choices that can change the course of our lives, we inevitably have to confront feelings we can’t quite pin down, although if we could, it might make our decisions clearer. „When we use cognitive behavioral therapy, we usually focus on valued actions, choosing things that are consistent with our values, rather than making spur-of-the-moment decisions,“ Gillihan says. „Then we end up living lives that are in line with things we actually care about.“

Charlie Houpert, a 28-year-old Philadelphian living in Medellin, Colombia, has felt the strange comfort that comes from resigning himself to a painful or difficult action because he knows it’s the right thing to do, like confessing a mistake to someone he’s hurt or volunteering to sing karaoke, which scares him. The feeling is „a mix of trepidation, because you know it will hurt, but also clarity, because you know you are taking the right path,“ he says. „You feel yourself resist the action, but you also feel at peace with yourself.“

Leah Jones, 38, lives with an ongoing conflict about where she should reside, an emotion she describes as a sort of reverse-homesickness. She yearns to be in Israel, which she has visited nearly a dozen times since converting to Judaism. But family responsibilities, immigration complexities, and professional obligations keep her in Chicago. What she feels is „more than longing, but it’s not nostalgia,“ she says. „It’s more like the homesickness of study abroad, but in reverse.“ Students abroad wish they were home. Jones is home, but wishes she were somewhere else.

Mastering the Feelings You Can’t Pin Down

Psychoanalysis, Barron explains, distinguishes the experiencing ego from the observing ego: The former, she says, „experiences, feels, and is thrown by the emotion. The latter can step outside of the emotion and say, ‚OK, I was thrown, I am upset. I feel despair. Here, I can look at it and I can name it, and that is a step towards managing it.'“

Our states of inner feeling are a great source of information, and those that are hard to name have a special sort of power: „They are so intense, so overwhelming, that we lose our ability to step outside of them, put a circle around them, and call them something,“ she says. If odd emotions disturb or distract you, a therapist could help you sort things out and, if possible, put them into words. „It might be fear for you. It might be anger. It might be tenderness,“ Barron says. But it’s almost never just one thing: „Conflict and ambivalence are part of the human condition. You might feel two opposite things at the same time. But when you can name it, you are more in control. You feel better.“

Once you have wrapped your head around, or even named, an odd emotion, you can do something with it, and about it. You might make a change in your life, so that you don’t experience an unpleasant feeling as often—or so you’re more likely to feel a lovely, hard-to-capture one. With work, you can ideally become able to simply sit quietly with it. A crucial realization, Barron says, is that „running from emotions is much more exhausting than actually feeling them.“

You can apply the skills of emotional interpretation in your daily life, Gillihan says, where some of us are prone to bouncing off emotions in unconsidered directions. An extreme example: You’re driving on the highway, you get cut off, and you see red. Your knee-jerk reaction is to retaliate and punish the aggressor. You might flash your brights or tailgate. But at the same time, „there may be a tiny voice in the back of your mind saying, ‚You probably shouldn’t be doing this,'“ he says. „If you can take a moment to recognize: This is how I feel. Now how do I want to react to that?“ then you might end up making a better decision. And if you can call on that voice again in a moment of stress, by name or not, you may avoid a life-changing mistake.

Photo by Guzman

A Glossary of the Uncanny

Many languages have words for emotions for which there is no direct English translation,schadenfreude being perhaps the best-known example. „It wasn’t that people never felt pleasure at another’s misfortune before,“ Barrett says, „but without a word, there were no normative rules for it. If I told my lab about a colleague who had treated me very badly once and, later, he didn’t win some important award, and I said I felt pleasure in his misfortune, they would think, ‚What a horrible person!‘ But now that we have the word, I can say I felt a touch of schadenfreude, and they will understand. Once a concept has a name, all of a sudden there are cultural rules for when it’s OK to feel it. So now it’s OK to have schadenfreude at certain times. People will think of you as more human and be more likely to join you in that feeling for a brief moment.“

Jesse Till, 25, a native of Honduras living in Orlando, Florida, sometimes feels pena ajena, directly translated as „foreign embarrassment.“ „It’s feeling embarrassed for someone, but not in an empathetic way. It’s more of an ‚it’s painful to watch‘ kind of way, when you have to turn away or change the channel,“ she explains.

„In English, anger is one concept,“ Barrett says. „In German, there are three. And in Mandarin there are five concepts of anger. What differs among cultures is what you’re calling out as a significant shared experience.“

Examples of potentially useful expressions abound: The Dutch talk about feeling gezellig—that warm, delighted sense you get when spending time with dear friends. Russians have razliubit—the emotion of falling out of love. And the Japanese have age-otori—the regret one feels after getting a bad haircut. („I need that concept, for sure,“ Barrett says.)

But no language fully satisfies or could ever keep up with the complete array of human emotion. It may be a task beyond our capabilities, like naming every possible gradation of color (although marketers have made noble efforts).

„People like Samuel Taylor Coleridge and William Wordsworth had a real sense that there are certain experiences that language cannot describe,“ Wilson says. „For them, those are the most important experiences.“ These Romantic poets referred to such feelings with the bucket term „the sublime,“ which, Wilson says, included „any experience that was overwhelming, that made us feel pain as well as pleasure, that struck us as boundless and infinite and weird and bizarre and outlandish. They believed that we’re most alive when we’re having these experiences that we can’t quite name.“ And while the sublime could not be fully captured in words, literary language helped them grope toward an explanation.

John Koenig joined this effort 10 years ago, when, as a student at Macalaster College in Minnesota, sitting in the campus library trying to write poetry, he imagined a book—The Dictionary of Obscure Sorrows, „so old its pages shattered in your fingers when you turned them,“ he says. „It had full Latin classifications, different conjugations of sadness, little daguerreotypes of various woeful faces. Very mysterious in tone, somehow both clinical and heartfelt.“ The image stuck with him, he says, „this idea that all the built-in confusion and emptiness of being human had already been fully documented, that someone had waded into the psychological wilderness and mapped it all.“ But no one actually had. Three years later, he decided to give it a shot—with a Tumblr page.

On his site, Koenig strives to grasp the often-fleeting emotions that strike us in rare moments, examine them at length, „like moths pinned in a little box,“ and, finally, name them as elegantly as he can: The perverse pride we feel about a scar (scabulous), for example, or the sudden, shocking realization that every other person is the protagonist of his or her own life (sonder).

He often begins with a related word, then explores its etymology using virtual and printed resources, seeking ways to combine word roots.  Avenoir, a mashup of the French words for „future“ and „memory,“ is defined by Koenig as  the desire to see your memories in advance; opia is the ambiguous intensity of looking someone in the eye, which can feel simultaneously invasive and vulnerable; and chrysalism is the amniotic tranquility of being indoors during a thunderstorm.

Koenig’s goal, besides word creation for its own sake, is to reassure visitors to his site that, as he says, „Whatever you’re feeling right now has been felt by someone else out there.“

Trying to name our own odd emotions—or seeking out other cultures‘ terms—can be fun and enlightening, but there’s a larger purpose. „It’s good to have a sensitivity to your inner state, not that there is a right or a wrong, or that you have to always be labeling yourself,“ Barron says, „but to know how you are moving and shifting and what the dynamics are.“

She recommends making a regular habit, whether for a few minutes a day or an hour a week, of „going without structure into your mind and being there. Know what’s going on. Honor those powerful personal emotions. They are what make each of us unique.“

The Dictionary of Obscure Sorrows

Writer-artist John Koenig attempts to capture the ineffable on his website by coining names for complex feelings. the Following are just a few of his original terms for previously unnamed emotions:

Adronitis: The frustration with how long it takes to get to know someone, and the wish that you could start by exchanging your deepest secrets.

Ellipsism: The sadness that you’ll never be able to know how history will unfold.

Enouement: The bittersweetness of finally seeing how some aspect of your life turned out, while wishing you could share the news with your younger self.

Occhiolism: The awareness of the smallness of your perspective, from which you couldn’t possibly draw any meaningful conclusions because your life has a sample size of only one.

Pâro: The feeling that no matter what you do, it’s always somehow wrong, that there’s some obvious way forward that everybody else can see but you.

Vemödalen: The frustration of photographing something amazing when thousands of identical photos of it already exist.

Zielschmerz: The exhilarating dread of finally pursuing a lifelong dream, which requires you to put your true abilities out there to be tested on the open savannah, no longer protected inside the terrarium of hopes and delusions that you created in kindergarten and kept sealed as long as you could.

Submit your response to this story to letters@psychologytoday.com(link sends e-mail).  If you would like us to consider your letter for publication, please include your name, city, and state. Letters may be edited for length and clarity. For more stories like this one, subscribe toPsychology Today, where this piece originally appeared.

Facebook image: racorn/Shutterstock

https://www.psychologytoday.com/articles/201601/odd-emotions?utm_source=FacebookPost&utm_medium=FBPost&utm_campaign=FBPost

KARAHANLILAR DEVRİNDE İSLAMİYET VE İLK TÜRKÇE KUR’AN-İ KERİM MEALI

Tengritagh Akademiyesi

Karahanlılar Hrt.

Uygur Haber ve Araştırma Merkezi(UYHAM)

Çağrı ÇELİKÖZ

Büyük Türk Tarihi boyunca Türkler, her zaman insanüstü bir kuvvetin varlığına inanmış ve onun ancak tek olabileceğine kanaat getirmişlerdir. Milyon yıllık Qara-tau kültüründen ibrikle süzülürcesine gelen bu inanç Türklerin yaşamının her köşesinde kendini göstermiş ; en derin noktalara kadar belleğine , kültürüne işlemiştir.
Türklerin inandığı bu tek tanrılı dine Tengricilik yada Gök Tanrı dini adı verilir.
Türk’ün yaşama bakışıyla, hayattan aldığı ilhamlarla gelişmiş olan Tengricilik, Türk kültürüyle iç içe geçmiş ve ayrılmaz bir bütünlük arz etmiştir. Nitekim bu dönemden kalan çaput bağlama, ölünün ardından helva dağıtma, mevlit gibi inanışlar tamamen Türk kültürüne özgü uygulamalardır. Tepeden tırnağa Türklerin ulusal dini haline gelen Tengricilikte Tanrıya yakarışlar da doğal olarak Türkçe yapılır. İster beşeri ister ilahi ne olursa olsun Tengricilikte ibadet dili ana dil olan Türkçedir. Binlerce yıldır devam eden Türkçe ibadet din değiştirilmesiyle dahi terk edilmemiş her zaman olduğu gibi Türk, Tanrı’sına Türkçe yakarmış onu Türkçe olarak övmüştür.
İslamiyet bilindiği üzere Türkler tarafından büyük topluklar halinde 900’lerden sonra kabul edilmiştir.
İslamiyetin kabulünden sonra ortaya dinin incelikleri hakkında gereken bilgiye ihtiyaç duyulmuştur.
Bunun için Türklerin önünde sadece 2 seçenek vardır.Ya Arapça öğrenecekler yada Kuran’ı kendi dillerine çevireceklerdir. İlk seçenek imkansız olmakla beraber ikinci tercih için de bunu yapabilecek nitelikte din adamlarına ihtiyaç vardır üstelik İlk zamanlar Arapça’ya hakim Türk din adamları dahi azınlıktadır. Din işleri ancak Müslüman olmuş kam geleneğini sürdüren kişiler tarafından yürütülmeye çalışılmıştır. Bu koşullar altında Ahmet Topaloğlu’nun da belirttiği gibi,
“Türklerin,(…) ana kaynak Kur’an-ı Kerim’i anlamak için kendi dillerine çevirmek istedikleri şüphesizdir.”


Fakat bu istek gereken donanım ve bu işleri yönetecek otorite eksikliğinden dolayı 1 yüzyıllık bir gecikmeyle gerçekleşebilecektir.
İlk Türk-İslam devleti olarak bilinen ve halkı Türklerden oluşan Karahanlıların kurulması bu eksikliği giderecek otoriteyi sağlamış, İslamiyet resmi din ilan edilmiş ve yıllardır ihtiyaç duyulan Kuran mealinin çalışmalarına başlanmıştır. İlk Türkçe Kuran mealin ortaya çıkış tarihiyle ilgili bir çok görüş bulunmaktadır. Fakat bu tercümeler maalesef elimize ulaşamadığından ortak bir görüşte uzlaşılamamıştır. Ayrıca bu mealleri kimlerin hazırladığı da bilinememektedir. İlk meallerin satırarası çeviri yöntemiyle hazırlandığı da tahmin edilmektedir.
Günümüze kadar gelebilmiş mealler üzerinden yorum yapılırsa şu an için en eski Türkçe Kuran meali Muhammed bin el-Hâc Devletşah eş-Şîrazî tarafından 1333-34 yılında hazırlanan 902 sayfalık tercüme kabul edilmektedir. Bu nüsha Türk İslam Eserleri Müzesi (TİEM) No. 73’te kayıtlıdır.
Fakat bu nüshanın dışında Rylands Nüshası olarak bilinen mealin Eckmann tarafından, XII. yüzyılın sonu ile XIII. yüzyılın başına ait Karahanlı Türkçesi dil özelliklerini gösterdiği belirtilmiştir.
Bu açıdan bakınca bir çok kaynak ilk mealin Rylands nüsha olduğu düşüncesindedir. Bu nüsha, Rylands Kitaplığı Arapça Yazmalar Bölümü 25-38’de kayıtlıdır. Bu nüshanın kimin tarafından ne zaman yazıldığı tam tarih olarak belirlenememiştir fakat dil özellikleri bakımından Karahanlılara ait olduğu kesindir. Rylands nüshası Aysu ATA tarafından tüm detaylarıyla “Türkçe İlk Kur’an Tercümesi, Karahanlı Türkçesi” adıyla 2004 yılında yayınlanmıştır.
Yazımızın temelini ise Rylands nüshası olarak bilinen bu meal oluşturmaktadır.
İncelemiş olduğumuz Rylands nüshasında cennet, cehennem, peygamber, Allah gibi kavramlarının karşılığı olarak Tengrici dönemden kalmış olan uçmağ, tamug, yalavaç, Tengri gibi Türkçe kavramlar kullanılmıştır. Abdülkadir İnan Makâleler ve İncelemeler adlı kitabının ikinci cildinde Türkçe tercümelerin önemini şöyle ifade etmiştir: ‘’İslâmdan sonra Türk dilinin gelişmesinde aldığı yeni istikameti, İslam dini ile gelen yeni kavramları ifade için İslâmdan önceki Türk kültürü devrinin dil hazinesinden ( Budizm, Manihaizm, Şamanizm terimlerinden ) nasıl faydalanıldığını öğrenmek için bu Kur’an çevirmeleri değerli gereçler vermektedir.’’

DTİC-KABİNE

Sözcük sözcük hazırlanan bu mealde İslam dinindeki birçok kavramın Türkçe karşılığının bulunmadığı durumlarda ise yeni sözcük türetme yollarına gidilerek Türk dil varlığı açısından ilerlemeler kaydedilmiştir. Türkçe dini terim türetimi son derece başarılı olmakla beraber türetilen sözcüklerin çoğunda görülen –mak/mek eki de ilgi çekicidir.
Esma-ül Hüsna yani Allah’ın isimlerinin dahi çevrildiği görülürse yapılan çalışmanın önemi daha iyi anlaşılacaktır.
‘Bir Ök=Vâhit,
Eşitgen=Semi,
Bütün İşlig=Hâkim,
Küdezgen=Hâfız,
Küçlüg Ugan=Kadîr,
Munsuz=Ganiyy,
Rûzî Bergen=Rahman,
Üküş Bergen=Vahhab,
Yarlıkaglı=Rahîm,
Yüksek=Aliyy,
Ugan=Kadîr,
Ulug=Kebîr’


Bu sözcük türetme yöntemleri ve eski döneme ait dini terimlerin kullanılması Türk dilinin zenginleşmesi açısından çok önemlidir fakat Arapçanın söz dizimi Türkçenin söz dizimiyle farklı olduğundan sözcük arası çeviri yönteminin Türkçenin dil yapısına zarar verdiği de araştırmacılarca belirtilmiştir. Ancak bu satır arası çeviri yöntemiyle ilgili bir sorun olup Farsça tercümelerde de görülmektedir..
Atlanmaması gereken önemli bir nokta ise daha önceden halkın diline yerleşmiş Arapça dini terimlerin de kimi zaman çevirilerde kullanılmış olmasıdır. Bu çerçeveden bakınca günümüzdeki deyimle ‘tasfiyecilik’ yapılmamıştır. Lakin yabancı kökenli sözcüklerin sayısı ise günümüzle karşılaştırılmamalıdır. O yıllarda kullanılan yabancı kökenli kelimeler sınırlı sayıdadır.
Bu mealin günümüzdeki şekliyle ve Atatürk’ün yaptırdığı meal ve tefsir çalışmalarıyla aynı şekilde anlaşılması hata olacaktır. Çünkü Karahanlıların oluşturduğu meal -Rylands nüshası- sadece satır arası çeviriler şeklinde hazırlanmıştır. Cumhuriyet zamanı yapılan mealler ise açıklamalı ve cümle cümle çeviridir.
Bunla ilgili ise İnan şu görüşlere yer verir: “Şunu da kaydedelim ki biz Kur’an tercümesinden Kur’an’ın kelimesi kelimesine ( interlineare ) yapılan çevirmelerini anlıyoruz. Kur’an’ın tefsiri çevrileri Türk filolojisi bakımından başka türlü değeri haizdirler.’’
İlk Türkçe Kuran çalışmasında kullanılan bu Türkçe dini terimleri yine o dönemlerde yazılmış Kutadgu Bilig ve Divan-ı Lügat-it Türk gibi Türk edebiyatının başyapıtlarında da görülebilmektedir. Nitekim Yusuf Has Hacip’in Kutadgu Bilig’inin açılışı ‘’Tengri Azze Ve Celle Ögsidin Ayur.’’ sözleriyle başlar. Eski dönemden kalan Tengri ve Çalab’ın dahi Müslüman Türk şair din adamları tarafından kullanıldığı da bilinmektedir. Karahanlılar döneminde yaşamış Pir-i Türkistan Hoca Ahmet Yesevi’nin 12 dörtlüğü bu gerçeği göstermektedir. Ve Kaşgarlı Mahmud Tengri ile Allah’ı sözlüğünde eş anlamlı olarak vermiştir.
Şunu da belirtmek gerekir ki Türk dünyasının ilk dil bilimcisi kabul edilen, Türkçenin Arapçadan aşağı bir dil olmadığını gösteren Divan-ı Lügat-it Türk’ün yazarı büyük dilci Kaşgarlı Mahmut bile dönemindeki Türkçe çeviriler karşısında duyduğu hayranlığı ve atalar sevgisini gizleyememiştir.
Ayrıca Aysu ATA, 2008 Kaşgarlı Mahmud yılı için düzenlenen bilgi şölenine(sempozyum) ‘’Divanü Lugati’t-Türk’ün Ortaya Çıkış Nedenlerinden Biri de Kur’an Tercümeleri mi?’’ adlı bir bildiriyle katılmıştır. Bu konu ise daha detaylı olarak incelenmelidir.

Karahanlı Türkçe mealinde ise asıl dikkati çeken öğe Osmanlı döneminin din dili anlayışının öz Türkçe sözcüklerden oluşturulmaya çalışılmasıdır. Türk dili ve Türkler için çok önemli olan bu çalışmalar günümüzdeki Türkçe İslam karşıtı kimselerin din dilinin sadece Arapça olabileceği ve Türkçenin Arapça karşısında çok kısır bir dil olduğu görüşünü çökertecek yöndedir. Çünkü namazdan ayete, günahtan ibadete kadar bir çok dini kavram Türkçeleştirilmiş ve halkın kullanımına sunulmuştur. En çok eleştirilen ‘Tanrı’ bile bu dönemde Hoca Ahmet Yesevi tarafından şiirlerde kullanılmıştır.
Bu görüşteki kimselerin bu gerçek konusunda verecekleri tepki bilinmez fakat şu bir gerçektir ki Türkçe üstün özellikli, her kavramı ifade edebilecek bir dildir ki bunu da atalarımız 1000 yıl öncesinden ispatlamıştır. Ne yazık ki torunlar onların açtığı yolu 14.yydan sonra bir takım kötü niyetli yöneticiler tarafından terk ettirilmek zorunda kalmış doğruyu bulmaya çalışanlar ise yine bu zihniyetin saldırısıyla karşılaşmış. Türkçe, İslam şehirlerden men edilmiş ancak taşrada yaşama olanağı bulabilmiştir. Zamanla bu da çok görülerek sadece Alevi yurttaşlar arasında yaşama olanağı bulabilmiştir.
Prof.Dr. Aysu ATA tarafından derlenen ilk Türkçe Kuran’dan bazı seçmeleri topladık. Bu güzel sözcüklerin en kısa zamanda tekrar dilimize kazandırılması dileğiyle…

Yararlanılan Kaynaklar:
ATA Aysu, Türkçe İlk Kuran Tercümesi (Ryland Nüshası): Karahanlı Türkçesi
Besim Atalay: Divânü Lügat-it-Türk Tercümesi, I.-IV
ÖNLER,Zafer,Karahanlılar Dönemi İnanç Terimleri
ÜŞENMEZ,Emek,Türkçe İlk Kuran Tercümesi ve Tercümedeki -mak/-mek Eki Hakkında
TARCAN,Haluk,Dünya Tarihini Değiştiren Ön-Türk Kültürü
Çetinkaya, Nihat, Kızılbaş Türkler
Ahmed Yesevi, Divan-ı Hikmet , Yayına Hazırlayan: Dr. Hayati Bice
http://turkbilimi.com
NOT: Yanlış bir yazılım olabilir endişesi ile, Türkçe karşılıkları kaynağından okumak daha uygun olur.
Kaynak Kitap: Karahanlı Türkçesi – Türkçe İlk Kur’an Tercümesi (Prof. Dr. Aysu ATA)
– See more at: http://www.yenidenergenekon.com/769-karahanlilarda-turkce-islam-ve-turkce-ilk-kuran/#sthash.lh85FIVq.dpuf

Kaynak : Yeniden Ergenekon.com

 

 

 

Uyghuristan(Qeshqeriye)Dewliti we Ghezinisining Talan-TarajQilinishi

Tengritagh Akademiyesi

Molla musa sayrami

Kashgar_road_scene-1870
Janabiy atiliq ghazi paniy döletni tashlap, baqiy dunyani xalap, jénini ezra’ilgha, mal-mülkini oghulliri bilen qipchaqlargha, belki xenzu qalmaqlargha tapshurdi.
Niyaz hékimbeg bilen ehrarxan törem atiliq ghazining jesitini ichkiri ekirip yatquzup qoyup qarasheherdiki heqqulibegke bolghan weqeni bayan qilip tézlikte xet mangdurdi. Heqqulibeg üchinchi küni qara sheherdin yétip keldi. Angghiche niyaz hékimbeg özidin éhtiyat qilip, erz-dad bolsa atiliq ghaziy hayat waqtidikide ekirgen bolup kirip – chiqip, yarliq permanlarni bérip turdi. «janabiy aliyning mijezliri sel xapa iken. Az waqittin kéyin chiqidu», dep kishilerni yéqin barghuzmay üch künni ötküzdi. Heqqulibegning arqisidin hékimxan törem bashliq emirleshker, pansatlarmu arqa-arqidin yétip keldi, ehwalmu ashkara boldi.
Niyaz hékimbeg, muhemmed kérim dadxah, tashbay dadxah we atabay pansatlar bashliq emirleshkerler meslihetliship, burunqi padishahlarning resim- qa’idiliri boyiche hékimxan töremni aq kigiz üstide olturghuzup «xan» qilip kötürdi. Xezinining ishiklirini échip emir, dadxah bashliq chong-kichiklerge, yigit- serwazlargha ton-serupay, pul we tilla, at we jabduqlarni bergili turdi. Mushu ehwalda yette kün ötti. Bir kéchide heqqulibeg atiliq ghazining jeset- tawutini élip aqsu terepke nahayiti téz yürüp ketti.
Dadxahlar bashliq chonglar: «heqqulibeg atiliq ghazining jesitini élip yürüp ketti. Ular aqsugha bérip xezinilerni qoligha élip seremjan qilip, qeshqerge bérip u yerdiki xezine- depnilerni qoligha kirgüzüp, andin kéyin bizlerge qarimay enjan, tashkentlerge chiqip kétidu, xezine bolmisa biz xenzular bilen qandq urushimiz? Ularning arqisidin qoghlap xezinilerni bermeslikimiz kérek», dep hékimxan töremni maqul qildi. Korlini daxu tunggan’gha tapshurdi. Uninggha aqsuluq kochir wangning oghli aqniyazbegni tungchi we yasawul béshi qilip, bay muhemmed jarchi béshini 500 serwazgha bashliq qilip korlida qoyup, hékimxan törem bashliq qoshunlar aqsugha rawan boldi we aldirap-holuqup aqsugha yétip keldi.
Heqqulibeg aldida yétip kélip, aqsuda ikki kün turup, bir munche xezinilerni yighishturup, yigit we qipchaqlar bilen atiliq ghazining jesitini élip qeshqerge yürüp ketkenidi. Heqqulibeg «dadamning jeset-tawutini qeshqerge apirip hezriti apaq xojam mazirigha depne qilip bolghandin kéyin akam bilen meslihetliship ya men kélermen, ya akam kéler. Andin xenzular bilen ghazat qilarmiz», dégen mustehkem niyet bilen yolgha chiqqanidi. Emma niyaz hékimbeg: «kichik bégim (heqqulibeg) qeshqerge yürüp ketti. Gherizi bashqichidek qilidu. Elwette éhtiyat qilghaysiler we xewerdar bolghaylar. Wessalam», dep bir nechche pitne-pasat geplerni yézip mexpiy halda chong beg (békqulibeg)ke xet mangdurghanidi. Chong beg xetni körüp mezmunidin waqip bolghandin kéyin: «heqqulibegni uchrighan yerde öltürüp kömüwétip nerse-kéreklirini ekilinglar», dep perman bérip muhemmed ziya pansatni bash qilip bir nechche mehrem, yigit- serwazlarni heqqulibegning aldigha chiqarghanidi. Bular lonku dégen yerde uchrashti. Attin chüshüp bir piyale chay ichishkendin kéyin atlirigha minip yolgha chüshti. Heqqulibeg bolghan weqelerni bir-birlep bayan qilip sözlep bérip, bularning yaman gherezliridin bixewer, xalis, toghra niyet bilen kétip barghan chaghda, qember mehrem dégen heqqulibegke qaritip oq chiqiridu. Oq bu tereptin u terepke ötüp kétidu. Heqqulibeg «bu néme poq yégining», dep qilichlirini tartip chiqirip chapmaqchi bolghanda yene bir yigit oq chiqiridu. Heqqulibeg attin yiqilip jan béridu. Uni shu jaydiki bir jilghigha depne qilidu. U jay «heqqulibeg jilghisi» dégen nam bilen meshhur boldi.

472_166132630410353_4825962681474522263_n
Tarixiy hijriyining 1294- yili jamadiyel ewwelning 2- küni hékimxan törem aqsugha kélip xanliq textige chiqip olturdi. Hemme yigit-serwaz, qirghiz-qipchaqlar atiliq ghazining aqsudiki xezine-depnilirini talan-taraj qilip bulap ketti. Bundaq bulang-talang «xan talingi» déyilidiken. Mushundaq parakende künlerde niyaz hékimbeg bir nechche mulazimlirini élip xoten’ge qarap qéchip ketti.
Hékimxan törem alahide yarliq-perman bilen abdurahman dadxahni aqsugha hakim qildi. Amilxan töremni kuchaning hakimliqidin éliwétip, kuchani muhemmed réhimxan töremge suyurghal qilip berdi. Uchturpanni hékim pansatqa, bay we sayramni musamis bégige tapshurdi. Muhemmed musa toqsabe, atabay pansatlarni hudeychi qilip yarliq chüshürdi. Beche batur pansatni hemme leshker üstide emir leshker qildi. Kérim qul dadxah, molla alim qulining oghli shirmuhemmed mirzini emirleshker qildi. Képek lawur we muhemmed ependini 2000 serwazgha emirleshker qildi.
Démek, sekkiz emirleshkerge yarliq we nishan bérip, tugh-bayraq, dap-dumbaq, qoral-yaraq, at- topchaqlarni bérip, padishahlarche merhemet, séxiylarche iltipat körsetti. Shu peytte qeshqerdin «békqulibeg, jamedar dadxah, ömerqul emirleshker we alash dadxahlar bashchiliqida nurghun qoshun bilen aqsugha qarap yolgha chiqti», dégen yaman xewer yétip keldi. Hékimxan törem bu xewerni anglap beche batur emirleshker bashliq hemme leshker béshi, pansat, yigit-serwaz bolup jem’iy 25 ming qoshun bilen atlinip, menzilmu menzil yol yürüp aqsudin töt menzil yiraqliqtiki yaydi dégen jaygha yétip kélip chüshüp orunlashti.
Békqulibeg qoshunining chighawuli alash dadxah chölquduq dégen yerge kélip orunlashqanidi. Hékimxan törem muhemmed siyit pansat, hapiz pansatlarni perman bilen chighawul qilip mangdurghanidi. Ikki chighawul uchriship alash dadxah we uning yigitlirini arqigha yandurup we bir nechche ademlirini tutup baghlap eketti. Qeshqerlik axun pansat hékimxan törem teripige qéchip ötti. Hékimxan töremning leshkerliri axun pansatni mubareklidi. Buning bilen zor xushalliq yüz keltürdi. Ular shu küni aram aldi. Sirtta qarawul we paylaqchilarni qoydi. Etisi bu ikki xunxor chong qoshun yüzmuyüz bolup seplirini raslap jengge kirishti. Her ikki tereptin eskerler ölüshke bashlidi. Ejelning baziri jush urup rasa qizidi. Hékimxan töremning baturliri békqulibegning yigitlirini arqigha chékindürüp meghlup qiliwatqan chaghda, atabay pansat hudeychi hékimxan töremdin yüz örüp yigitlirini élip békqulibeg terepke qéchip topni buzup kirip ketti. Buning bilen békqulibeg terepke küch qoshulup, hékimxan törem ajizlashti. Mushu ehwalda hüseyin mehremning béshigha oq tegdi. Hékimxan törem arqigha chékindi. Kérim qul emrleshker, kérim bay mirza we élibeg pansatlarmu arqisigha yandi. Muhemmed musa toqsabe, képek lawur, muhemmed réhim palwanlar kelpin qashqal, qarabulaq bilen ötüp enjan’gha qarap rawan boldi. Bulargha yigit-serwazlar qoshulup 1500ge yéqin adem bolup bille ketti. Ikki qoshun alte sa’et urushti. 1500che leshker chiqim boldi.
Atabay pansat békqulibegning aldigha bérip du’a qilghandin kéyin «yaydida nurghun xezine bar idi. Zaye bolup kétermikin», dep melum qildi. Békqulibeg atabay pansatqa ton-serupay merhemet qilip, «siz ilgirilep bérip xezinini muhapizet qiling!» dep perman qildi. Atabay pansat téz bérip xezinini öz teripige tartiwatqanda, hékimxan törem yétip keldi. Atabay pansat qachti. Hékimxan törem tutturup kélip: «mendin néme yamanliq kördüng?» séni hudeychi qilsam sen manga tuzkorluq qilding. Ata-bowa ejdadimning ulughluqini kördüngmu? Séni manga tutup berdi. Özüngning tartishqa tégishlik jazasi», dep yalingachlap, shash, tosun atning quyruqigha baghlap qoyup berdi. U atning keynide desht-bayawanlarda sörülüp parche-parche bolup yoqaldi. Hékimxan törem xezinilerni talan-taraj qilishqa höküm qildi. Axir bashqilar bulap tügetti.

 

9591_164267030596913_7446586138085228609_n
Nezm:
Nale qilma gheyridin özüng ishidin bol molul,
Kim zererni térip erding hem zerer tapting hosul.
Shem’i perwaneni köydürdi,
Köygüsi daghi öz ayaghi bilen.
Hékimxan törem aykölge keldi. Ayköldin aralni arilap ötüp üchturpan’gha bardi. U yerdimu turmay bedel dawinidin éship issiq kölge bérip, u yerdimu toxtimay perghane wilayiti, merghilan shehirige tewe aba we ejdadlirining qedimki mehellisi «eske» dégen jaygha bérip orunlashti. Hékimxan törem bilen muhemmed toqsabe bashliq 5000din artuq atarmen-chaparmen yigitlermu bille chiqip ketti. Beche batur bashliq bir nechche pansat we 10 mingdin oshuqraq yigitler héch terepke yötkelmey turup békqulibegke ita’et qildi. Békqulibegmu bulargha iltipatlar körsetti. Békulibegke ishench we ixlasi yoq yigitler her terepke qéchip, sergerdan bolup tarap ketti. Shuning bilen islamdin ronaq ketti.
Janabiy yaqupbeg atiliq ghazining leqimi «bedölet» idi. Bu leqem asmandin chüshken, tengri ata qilghan leqem idi. Bedölet ketti, islamningmu döliti ketti. Ulugh tengrim, musulmanlarning könglidin islamning muhebbitini yoq qilmighaysen. Qiyamet küni musulmanlar qatarida bash kötürgili nésip qilghaysen, amin! ikkila alemning peyghembiri ― muhemmed eleyhissalamning heqqi – hürmitidin du’ayimizni ijabet qilghaysen.
(molla musa sayramining «tarixy eminiye» namiliq kitabigha asasen, torgha yollighuchi: alim biz blogidin turan tékin)

UYGUR TÜRKÇESİ VE ÖZELLİKLERİ

Tengritagh Akademiyesi

Republic Of Uyghuristan
Uygur Türkçesi, Türk boylarının ve bu boylardan biri olan Uygurların 7.,8. yüzyıldan 10. yüzyıla kadar kullandıkları, Güney-
Doğu Türkçesinin doğu sahası içinde yer alan ağızlar topluluğu ve bu alanda gelişmiş yazı dilidir. Genel olarak dil tarihi ve dil
araştırmalarında bu dönem Eski Türkçe içerisinde değerlendirilir.
Eski Türkçenin gramerini yazmış olan A. von Gabain Uygur metinlerini y ve n ağzı olmak üzere iki ana ağız grubuna ayırır.
Köktürkçedeki ny sesini n‘ ye çeviren metinler n ağzını, y’e çeviren metinler y ağzını oluştururlar. Mani metinleriyle Köktürk
harfli yazmalar çoğunlukla n ağzını, Burkan metinleri ise y ağzını temsil ederler. Ancak aynı metinde bazen hem n’li hem y’li
örnekler birlikte bulunabilmektedir. Örneğin „Edgü Ögli Tigin ile Ayıg Ögli Tigin“ hikâyesinin Tun-huang yazmasında
küçültme ekinin hem +kıya, hem +kına biçimi mevcuttur.
Hristiyan yazmalarının dilini de ayrı bir ağız olarak değerlendiren Gabain, bu ağzın en önemli özelliğinin yüklemin sonda
bulunmayışı olduğunu belirtir. Hristiyan metinleri ağzının ikinci bir özelliği de er- ve bol- yanında tur- yardımcı fiilinin de
kullanılmış olmasıdır.
Köktürkçe ile Uygurcanın ses ve biçim özellikleri büyük ölçüde benzemektedir. Eski Uygur Türkçesi metinleri çoğunlukla y
ağzıyla yazılmıştır, n ağzı Köktürkçeye daha yakın olmakla birlikte y ağzı da Köktürkçeden çok uzak değildir. Eski Uygur
Türkçesi dönemi, yazı dili olarak Köktürkçeye dayanan, onun devamı niteliğinde olan bir dönemdir. Sonuç olarak Köktürkçe
ile Uygurca aynı yazı dilinin iki koludur. Eski Uygurcada görülen az sayıdaki ses ve biçim farklılıklarından bir kısmı ağız, bir
kısmı da zaman farkından kaynaklanmaktadır. Köktürkçe ile Uygurca arasındaki en önemli farklar söz varlığında ortaya çıkar.
Köktürkçenin söz varlığında Türkçe kökenli kelimeler hâkimdir; Çince veya Soğdakçadan girmiş olan alıntı kelimeler çok
azdır. Ayrıca Köktürk Türkçesinde bozkır yaşayışı, savaşçılık ve devlet düzeniyle ilgili kelimeler ağırlıktadır. Uygur
metinlerinde ise Maniheizm ve Burkancılıkla ilgili kelimeler hâkimdir. Bunlar da Sanskritçe, Çince, Soğdakça, Toharca,
Pehlevice, Süryanice, Tibetçe gibi dillerden alınmıştır. Bu dillerden alınan kelimelere genellikle Türkçe karşılıklar bulunmakla
birlikte söz varlığı bu alıntı kelimelerden etkilenmiştir. Temel söz varlığı ise her iki dönem metinlerinde aynıdır.
Köktürkçe ile Uygurca arasında sesler ve bu seslerin konumu; yani kelimenin başında, içinde ve sonunda bulunuş durumları,
iki ses dışında tamamen aynıdır. Farklı sesler n ve b ile ilgilidir. Bunlar dışında bir de eklerde bulunan veya yardımcı ses olarak
kullanılan I ünlüsünün genişlemesi olayı vardır. Bunu da Uygurcaya özgü ses özellikleri arasında sayabiliriz. Böylece
Uygurcanın Köktürkçeden farklı olan ses özelliklerini aşağıdaki şekilde tespit etmek mümkündür.
Köktürkçe ile Uygurca arasındaki ses ve biçim farklılıklarının bir kısmı iki bölgede de görülen, ancak kullanım alanlarında
farklılıklar bulunan unsurlardan kaynaklanmaktadır. Örneğin yükleme hâli eki iki bölgede üç türlüdür; fakat Uygurcada
kullanım düzeninde bir farklılık oluşmuştur. Bazı farklılıklar da Uygurcanın bütün yazılı metinlerini kapsamayıp; belirli bir
kısmını içine almaktadır. Uygurcayı Köktürkçeden ayıracak belli başlı ses özellikleri şunlardır:
1) /n/ sesinin /n/ veya /y/ olması,
2) /b/ sesinin /w/ olması,
3) -lAr çokluk ekinin yaygınlaşması,
4) Ünsüzle biten kelimelerde de ilgi hâli ekinin -nlŋ biçiminde olması,
5) Çıkma hâli eki olarak -Dın’ın görülmesi,
6) Gelecek zamanda -DAçI yerine -gAy kullanılması,
7) -sAr ekinin şahıslara bağlanmasıyla şart kipinin oluşması.
Bu özellikler Uygurcadan sonraki dönemlerde de büyük ölçüde görülecektir.
Daha Şehirli Bir Dil
Uygurlar devirlerinin komşu devletlerini imrendirecek kadar gelişmiş yapılı hukuki bir devlet yaratmışlardır. Bu aynı zamanda
yerleşik hayat için Türkün bir uygarlık hamlesi olarak görülmelidir.
Köktürkler döneminde göçebe bir hayat tarzı içerisinde yaşayan, Gök Tanrıya inanan ve Köktürk harfli Köktürk Türkçesini
konuşan Türkler, Uygur dönemine gelindiğinde pek çok bakımdan değişikliklerle karşılaşmışlardır. Özellikle ticaret ve din bu
değişikliklerin temelini oluşturmuştur. 762 yılında Bögü Kağan’ın Maniheizm dinine mensup olmasının ardından halk da bu
dini benimsemiş, bu dinin benimsenmesi için Mani dinine ait bir takım edebi eserler Uygur Türkçesi’ne çevrilmiştir. Ardından
Uygurlar arasında Budizm yaygınlaşmaya başlamış, bu defa Budist dini anlayabilmek, kavrayabilmek ve halk arasında da
taraftarlarını artırabilmek amacıyla geniş kapsamlı bir Budist eser çevirisi başlamıştır. Bütün bu çeviri edebiyat esnasında da
hem dil hem kültür belli derecede bu yeni kavram ve unsurlardan etkilenmiştir.
İşte Uygurların yeni dinî çevreleri üzerine dinî inanç sistemi ve dil böyle etki altında kalırken, göçebe olarak yaşayan Türkler
bir yandan da yavaş yavaş şehir hayatına geçiş sürecine girmişlerdir. Sogdlu tüccarların Çin’de ve Çin’e giden ticaret yolu
üzerinde ticaret kolonileri kurmaları Uygur Türkleri için farklı tecrübelere kapı açmıştır. Köktürk İmparatorluğu boyunca
Uygurlar hayvan besleme ve hayvansal üretimle ilgilenmişlerdi. Ancak Uygurların hayvancılık ve kürk ticaretiyle
ilgilenmelerinin yanısıra, Çin kaynalarında da bahsedilen bir başka geçim kaynakları pamuk yetiştiriciliğidir. Dolayısıyla göçebe
hayatın öncelikli olduğu zamanlarda bile Uygurlar yerleşik hayatın içindeydiler. Uygurların başkenti Ordubalık/Karabalgasun
kaynaklarda büyük şehir, tarımda zengin olan şehir olarak geçmektedir. Uygur devleti içerisinde kağanlar kendileri göçebe veya
yarı göçebe hayatlarını devam ettirirken bir yandan da kentsel kültür ve üretimden yararlanmak istemişlerdir. Dolayısıyla
şehirlere ve şehirlerdeki hayata önem verip teşvik etmişlerdir.
İşte bütün bu şartlar altında Türk dili, Uygur döneminde artık bozkırdan kentlere inmiş burada yerleşik kültür dilleri ile boy
ölçüşmeye başlamıştır. Göçebe kültür içerisinde belirli eserler dışında, ki bunlar da genellikle tarihî eserler niteliğinde ele
alınabilir, gelişimini gerçekleştiremeyen Türk dili, Uygurlar döneminde yerleşik kültürün dolayısıyla şehirleşmenin artmasıyla
birlikte daha düzenli ve tertipli bir edebiyata sahip olmaya başlamışlardır. Şehirleşme ve tarım toplumu, milletleri göçebe
kültürün hareketliliğinden uzaklaştıracağı için biraz daha edebiyata ve edebî faaliyetlere yaklaştıracaktır. Uygurlarda da durum
böyle olmuştur. Her ne kadar ilk edebî eserlere çeviri edebiyatı çerçevesinde verilmiş olsa da Uygurlar döneminde edebiyat
canlanmış, edebî ürünler artmıştır.
Medenî hayat karşısında kendilerini yenileyip geliştiren Uygurların bu şehirleşme süreci ile bilirlikte dilleri de daha şehirli bir
dil haline gelmiştir. Dil, din, kültür ve iktisadi durumdan ilk etkilenecek ögelerden biridir. Nitekim Uygurlarda da böyle olmuş
dil, yeni girilen dinî çevrelerin etkisiyle yeni kelime ve kavramları hemen kazanmış, ayrıca iktisadî ve kültürel bakımdan da
etkilenen dil kendisini yenilemiş ve gelişmiştir.
Dilin Gelişmesi
745 yılında Göktürk devletinin çöküşü ile kurulan Uygur Kağanlığı 840 tarihine kadar devam etmiştir. Orta Asya Türk dil ve
kültürünün gelişip yayılmasında Uygurların etkileri büyük olmuştur.
Uygurların 7.- 8. yüzyıldan 10. yüzyıla kadar kullanmış oldukları yazı dili, dil tarihi içerisinde dil araştırmacıları tarafından Eski
Türkçe içinde ele alınıp incelenir. Bu dönemde vokal uyumu Türkçenin diğer dönemlerine göre tamdır denilebilir. Kelime
hazinesi bakımından ise kullanılan söz varlığı bütün Türk boylarının ortak söz varlığıdır. Ancak bununla birlikte yeni dinler
çerçevesinde yeni kelimeler ödünçlenmiştir.
Özellikle 8. yüzyıldan itibaren yeni kurulan Uygur devleti ve yeni girilen dinî çevreler nedeniyle Uygur Türkçesinde bazı
gelişme ve değişmeler olmaya başlamıştır. Maniheizm, Budizm gibi yeni kabul edilen dinlerin etkisiyle hem edebiyat hem de
dil farklı çizgiler arzetmiş, farklı bir yönde ilerlemiştir. Bu dönemde Maniheizm ve Budizm dairesi içerisine giren Uygurların
edebiyat ve dillerinde yoğun çeviri faaliyetleri başlar. Çeviri faaliyetleri temelde dinî metinlerden yapılmıştır. Yeni girilen
dinleri tanımak ve tanıtmak adına çeviri faaliyetleri elbette normaldir. Ancak bu çevirileri yapan edipler çevirdikleri eserlerle
sınırlı kalmayıp çevirilerine kendilerinden de birşeyler katmışlardır. Yani Uygur dönemi çevirileri daha çok bir adaptasyon
niteliğindedir.
Hem çeviri eserler hem de yeni kabul edilen dinin dairesine girişle birlikte Uygurcanın söz varlığı genişlemeye başlar. Uygurlar
Sanskritçe, Çince, Soğdakça, Toharca, Pehlevice, Süryanice, Tibetçe gibi dillerden fazlaca kelime almışlardır. Diğer yandan
Türkçe eklerle yeni kelime ve terimler türetme yoluna gidildiği için Türk dilinin morfolojik yapısı işleklik kazanır. Uygurların
girdiği Manihist ve Budist çevreler tercüme faaliyetleri ile dili bu şekilde etkilerken bir yandan da şehirleşme sürecinin verdiği
bir takım sonuçlar da dili etkilemiş, dile hukuk ve resmi dilde kullanılan birçok yeni kelime girmiştir. Dil, göçebe hayat
tarzından çıkıp, yeni yeni tanıdığı bu çevre ve dilde, yerleşik kültür dillerinin ulaştığı semantik kavramlar dünyasını kendi
kalıpları içinde karşılama isteği ve gayretine girmeye başlamıştır. Böylece bozkırdaki durgun mağrur Köktürkçe yerini hareketli,
canlı, büyüyen ve gelişen Eski Uygurcaya bırakmıştır.
Dini Duyarlılığı İfade İmkanı
Türkistan için karakteristik olan bir şey varsa o da muhtelif dinlerin birbirlerine karşı gösterdikleri büyük hoşgörü sayesinde
yanyana yaşamış olmalarıdır. Arap istilasından önce Maveraünnehir’de Türkler için yabancı sayılan üç muhtelif dinin bir arada
yaşaması bu gerçeğin açık bir delilidir. İran’da Samaniler devletinin takibine uğrayıp sonraları Maveraünnehir’e geçen
Mazdeizm, milattan önce I. yüzyılda buralara girip hızla gelişen Budizmle beraber III. yüzyılın ortasında Mezopotamya’da eski
Maniheizm tam bir ahenk içinde yanyana yaşamakta idiler.
Sasaniler zamanında resmen kabul edilen Maniheizm büyük bir hızla yayılmıştır. Ancak 8.-10. yüzyılda Türkler arasında
tamamen yayılma gösterememiştir. Eski Şamanizm daima kendisini hissettirmiştir. Yine de Uygurlar Bögü Kağan’ın 762’de bu
dine mensup olmasından sonra Manihezim’e daha da yaklaşmışlardır.
Bu dinler dışında Hristiyanlık da Uygurlar arasında az da olsa bir gelişme sahası bulmuştur. Ancak bu dinle ilgili metinler son
derece azdır. Hristiyanlığın Nesturi koluna ait bazı Uygurca metin örneklerine Turfan bölgesinin kuzeyindeki Bulayık’da
rastlanmaktadır.
Uygurlar bu şekilde birkaç din dairesine mensup olarak yaşamışlar, bu da onların hem hayat tarzlarına hem de kültür ve
dillerine etkilerde bulunmuştur. Mensup oldukları dine göre hayat tarzlarını düzenleyen Uygurlar bu dinleri anlayabilmek ve
anlatabilmek için geniş kapsamlı bir çeviri edebiyatına girişmişlerdir. Maniheizm ve Budizm ile ilgili belli başlı kaynaklar bu
dillerden çevrilmeye başlanmıştır. Bu çeviriler yapılırken sadece metne bağlı kalınmamış, Uygur yazar ve şairleri çevirdikleri
eserlerin kimi unsurlarını çıkarırken, kimi kısımlarda da eklemeler yapmışlardır. Böylece çeviriden çok adaptasyon
diyebileceğimiz eserler ortaya çıkmıştır.
Dinî içerik taşıyan bütün bu eserlerde hem yazanın hem de okuyanın dinî duyguları en yüksek derecede ifadesini bulmuştur. O
dönemden kalma pek çok Uygur elyazmasında ve duvar resimlerinde de göründüğü gibi tapınakların etrafında bulunan
toplanma yerlerinde yapılan Budist festivallerde, vaazlarda, Budist içerikli dramalar ve hikâyeler anlatılmaktadır. Budist
edebiyatta bu şekildeki drama metinleri dikkati çekmektedir. Bunun yanı sıra, Uygur soyluları ve sıradan insanlar Budist
inanışlarına göre hayırseverik ve dindarlığın gereklerini yerine getirmek üzere Budist tapınaklar, heykeller, freskler, sutra
kopyaları yapmak, yaptırmak için oldukça fazla emek ve güç harcamışlardır. Bütün bu eserler, hem Uygurların kültür ve
sanatta ne kadar ileriye gittiklerini hem de dinî duygularını edebiyat kültür ve sanatta ne şekilde aksettirdiklerini
göstermektedir.

 
diledebiyat.net

Büyük Mücadele ve Devlet Adamı Ali Han Töre

Tengritagh Akademiyesi

10013343_162310234125926_1271628936374986625_n

Ali Han Töre Saguni 1944’te Doğu Türkistan’da Çinlilere karşı savaşarak bir devlet kurmayı başaran mücadeleci, teşkilatçı,
idareci din alimidir.
Türkistan Milli Azadlık Hareketleri’nin liderlerinden biri olan Saguni, hayatını Rus Emperyalizmi’ne karşı mücadeleyle
geçirmiş ve davasında kısa bir müddet de olsa, büyük başarı göstermiş, yakın tarihimizin en az bilinen mümtaz
şahsiyetlerindendir.
Yılmaz Öztuna’nın İslam Devletleri kitabında bu mevzuda ilgi çeken ve çok eksik olan şu malumatı yer almaktadır:
“1944 Temmuz’unda Ali Han Töre (Hocalar Hanedanı’ndan bir prens) Gulca’da Çinlilere karşı ayaklarak İli Bölgesi’ni ele
geçirdi ki, Kazakistan’ın sınırı idi. 7. 8. 1944’te Ali Han Töre, Doğu Türkistan Cumhurbaşkanı oldu, başkent Gulca idi. Osman
Batur, Ali Han’ı devlet başkanı olarak kabul etti. 1945 Mart’ında Ali Bey Rahim de Manas Sancağı’nı elde etti. 1946 yazında Ali
Han kayboldu. Bir daha izine rastlanmadı ki, komünistlerce öldürüldüğü muhakkaktır. Fakat bu suikastin milliyetçi Çin
Umumi Valisi U Cung Şin tarafından da düzenlendiği de iddia edilmiştir.”
Sayın Öztuna’nın eserinin, Kültür Bakanlığı Yayınları arasında 1989’da yayınlandığına bakarsak, bu bilginin yetersiz olduğunu
aşikardır ve Türkiye’de bu mevzunun gündeme gelmesi önemlidir. Çünkü Ali Han Töre 1946’da komünistlerce öldürülmemiş,
Sovyetler Birliği’nin Gulca Konsolosu Dabaşın (Konsolos yardımcısı Aleksandır Vasiloviç’tir.) tarafından Haziran 1946’da
Korgaz Şehri’nde (Kazakistan Çin sınırı) anlaşma vaadi yalanı ile tuzağa düşürülerek, askeri bir uçakla Taşkent’e kaçırılmış, iki
yıl halktan uzak bir şekilde şehir dışında tutulmuştur. Daha sonralar göz altında hayatını 1976 yılına kadar devam ettirmiştir.
Ìlginçtir ki, komünist iki devlete karşı hayatını mücadeleyle geçiren Ali Han Töre, Doğu Türkistan’da Cumhurbaşkanı
olmasına rağmen Osman Batur, Yusuf Alptekin kadar meşhur değildir. Tarih kitaplarımızda da kendisine az yer verilmiştir.
Acaba neden?..
Doğu Türkistanlı bağımsızlık hareketinin önde gelenlerinin hatıralarında Ali Han Töre’den çok çok az bahsetmeleri veya hiç
bahsetmemeleri O’nun tanınmamasında veya az tanınmasında önemli rol oynamıştır. Belki de Ali Han Töre’nin
meşhurlaştırılmamasının en önemli sebebi bana göre herhalde İslami yönünün olmasıdır…
Sovyetler Birliği’nin Ağustos 1991’de dağılmasıyla bilindiği gibi Özbekistan da bağımsızlığını ilan etti. Bağımsız olan devletler
öz milli kahramanlarını arayıp bularak, onların şahsiyetlerinde bağımsızlıklarını göstermeye çalışıyorlar.
Ali Han Töre de komünizm devrinde hain görülmüş ama, günümüzde bağımsızlığın sembolü milli kahramanlarından
olmuştur. Başkent Taşkent’te bir çok okul ve caddelere onun adı verilmeye başlanmış ve eşyaları müzelerde sergiye konmuştur.
Öte yandan Ali Han Töre’yi yanlış tanıyan ve tanıtan şahıs ve kitaplar da mevcuttur. Mesela, Vincent Monteil, Sovyet
Müslümanları kitabında. Kitabın diğer mevzularında olduğu gibi bizim mevzumuzda da kaynak gösterilmeden tutarsızca Şarki
Türkistan İslam Cumhuriyeti’ni Sovyetlerin kurdurduğu belirtilmiş ve kuranlara “komünist ve Türk yanlısı” denilmiştir. Yani
kitap baştan sona laubali şekilde ele alınmış, tenakuzlara düşülmüştür. Mesela, Ali Han Töre’ye hem komünist denilmiş, hem
de Türk yanlısı. Evet o bir Türk’tü ve Türk yanlısı idi. Ama asla komünist değil, iyi bir din alimiydi, makalemiz okunduğunda
Ali Han Töre daha iyi anlaşılacak ve Türkiye’de sevilen şahsiyetler arasında yer alacaktır.
Doğumu ve Tahsil Hayatı:
Ali Han Töre bugünkü Kırgızistan Cumhuriyeti’nin Tokmak şehrinde, eski ismi Balasagun (Issık Göl’e yakın bir yer) 1885
yılında doğdu. Babası Şakir Hoca Eşan diye nam yapan Şakir Han Töre olup, din alimlerindendir. Aynı zamanda Nakşibendi
tarikatının şeyhlerindendir.
İlk derslerini dedesi Muhammed Hoca’dan okudu. 13 yaşında ağabeyi Alim Han Töre ile Mekke’ye amcasının yanına okumaya
gönderildi ve oraya gitti. 17 yaşına kadar Mekke’de Arapça, Farsça, Türkçe, tefsir, hadis, fıkıh, mantık, siyaset ve askeri dersleri
okudu. Kendi isteği ile hususen Mekke’deki Türk zabitlerinden askeri dersler aldı.
Medresede okuduğu süre içerisinde bir gün bile tatil yapmadı. 1902’de ailesinin yanına geri döndü. Tahsiline Buhara Emir Alim
Han Medresesi’nde ağabeyi ile birlikte devam etti. Ali Han Töre, Buhara’ya okumaya gittiği yıllarda Buhara Emirliği,
Dışişlerinde Rusya’ya bağımlı idi. Bu medresede musiki, edebiyat, coğrafya, hendese, felekiyat (astronomi), tarih, tababet (tıp),
gibi ilmi dersler aldı.
Ayrıca hatıralarında o zamanlar medresede eğitim keyfiyetli olmadığından para ile müderrislerin evinde gizli özel dersler
aldığını ve bu dönemde Türkiye’den gelen gazeteleri yasak olduğu halde okuduğunu belirtmektedir. Bir taraftan da Buhara’da
başlayan mezhep kavgalarına karşı talebe lideri olarak mücadele etmiştir. I. Dünya Savaşı’ndan bir yıl önce ailesinin yanına
Balasagun’a ağabeyi ile geri dönmüştür.
Batı Türkistan’daki Mücadelesi:
Rus Çarlığı Türkistan’da I. Dünya Savaşı için asker toplamaya teşebbüs ettiğinde karşı çıkarak: “Halife askerlerine silah çeken
mürtettir” diye fetva yayınlamış ve Rusların bu bölgeden asker toplamasına engel olmuştur. Bu mücadele sırasında hakkında
tutuklama emri çıkarıldı, lakin yakalanamadı. O zamanlar Rus İdaresi halkın ayaklanmasından endişe ettikleri için din
alimlerine fazla baskı yapamıyordu. Bu sebepten dolayı ölüm cezası verilmedi, lakin kara listeye alındı.
Batı Türkistan’da 1916’da Çarlık Rusya’sına karşı umumi olarak çıkan ayaklanmalarda Ali Han Töre yaşadığı Kırgızistan’da,
silahlı isyanda faal bir rol oynadı. Çarlık Rusyası’nın zayıf olduğu ve ahalide umumi hoşnutsuzluğundan yaygın olduğu bu
dönemde ülkesinin bağımsızlığını kazanmasını istiyordu. Bu ayaklanma hareketi Ruslar tarafından kanlı bir şekilde bastırıldı.
Ali Han Töre Kaşgar’a kaçtı.
1917 yılında Bolşeviklerin “Azadlık mücadelesi yapan kaçaklar yurtlarına dönebilir” ilanına inanarak memleketine döndü.
Bolşeviklerin zulmüne uğramış olan insanlara yardım ettiğinden dolayı 1919’da tekrar kaçmak zorunda kaldı. İdareye hakim
olan komünistlerin niyetini anlamış ve mücadeleye başlamıştı ki, tekrar kara listeye alındı ve çareyi kaçmakta buldu. Bir yıl
Kaşgar’da ikamet etti.
“Beni Kaşgar’da anlayacak bir tek insan bulamadım ve vatanımı düşmana bırakıp kaçmak çok ağır geldi. Ne olursa olsun
vatanıma dönmeliyim.” demiş ve tekrar dönmüştür. Sovyetler Birliği’nin kuvvetlenmesi üzerine halkın durumunun
kötüleştiğini görünce tekrar başladığı mücadele hayatında:
1- Devlet siyaseti olan ateizme karşı vicdan hürriyetinden istifade ederek, İslam Dini ve medeniyetini yaşatmaya çalışmak
düşüncesiyle ve halkın isteği üzerine, Balasagun şehir camiinde imamlık vazifesine başladı. Vaaz ve nasihatleri halk üzerinde
müsbet tesir yaptı.
2- Türkistan’da ortaya çıkan Kasımovcular Harekatı’nın (vatanperverlerin kadrolaşma harekatı) temsilciliğini yaptı.
Ali Han Töre bu tarihten 1930’a kadar onbir yılda altı defa tutuklandı. En son tutuklanmasında on yıllığına Sibirya’ya sürgün
cezasına mahkum oldu.
Şarki Türkistan’a Kaçışı ve Mücadelesi:
Ali Han Töre, Bişkek Şehir Hapishanesi’nden Sibirya’ya gönderileceği günden iki- üç gün önce; “Mahkumlar etrafı dikenli
tellerle çevrili inşaatlarda çalıştırılırken nöbetçi askerin: -Yemek vaktim geçiyor, siz durun, ben yemek yiyip geleyim- diyerek
gitmesinden istifade ederek, Şarki Türkistan’ın Gulca şehrine kaçtı.
Gulca’da bir yıl çalışarak kazandığı paraları kaçakçılara vererek, iki hanımını ve çocuklarını gizlice yanına getirtir. Niyeti ailesi
ile birlikte akrabalarının da bulunduğu Arabistan’a gitmekti. Ancak Rusya’nın Şarki Türkistan sınırlarını iyi kontrol etmesi
sebebiyle yurt dışına çıkamadı.
Sovyetler Birliği’nin o tarihlerde Şarki Türkistan’daki komünizm propagandasını Ali Han Töre’nin oğlu Doç. Dr. Kutluk Han
Şakirov: “Uygur ve Çin yönetimine gelen, SSCB’de eğitim görmüş kömünizmle beyinleri yıkanmış insanlar, -Sovyetlerin
ürettikleri mallar ucuz ve kaliteli ve bütün her şey komünizmin ürünü, Sovyetler Birliği güllük gülistanlık,… vs.- demekte ve
Müslüman Çinlilerle Müslüman Uygurları ve komünizmden kaçan Rusların aralarına fitne salarak birbirine vurdurup,
komünizme meydan açmaya çalışıyorlardı.” şeklinde anlattı.
Uygur Halkı, Ali Han Töre’yi ilmi ve dini yönlerinden dolayı öz alimleri gibi kabul ederek hürmet gösterdi. Bu ilgi üzerine Ali
Han Töre, Şarki Türkistan’da ailesi ile beraber yaşamaya başladı ve komünizm propagandalarına karşı birlik düşüncesini halka
aşılamaya çalıştı. Bu davasında muvaffak da oldu.
Düşüncelerine halkın büyük rağbet göstermesi üzerine, hürriyet için de mücadele edilmesi gerektiğini açıktan yaymaya başladı.
Böylece Sovyet Emperyalizmi’ne ve komünizme karşı açıktan açığa mücadeleye girişti.
Bunun üzerine Moskova, komünizme karşı olan ve Sovyetlerden kaçan insanların bir listesini kukla durumuna getirdikleri
Şarki Türkistan Valisi General Şen Şi Sey’e (Şin Du Ben) KGB aracılığıyla vererek, onları tutuklattı. Şarki Türkistan’da o
zamanlar Sovyetlerden kaçan iki yüz insan bulunuyordu ve bunların yüz doksan dokuz tanesi bir gecede tutuklandı. Fakat Ali
Han Töre, oğlu Asil Han Töre’nin haber vermesiyle gece yatak kıyafetiyle kaçtı. On ay saklandıktan sonra 1937 yılında Şarki
Türkistan’ın sınır şehirlerinden Asuk’un pazarında yakalandı ve ömür boyu hapse mahkum edildi. Malları müsadere edilerek
ailesi sokağa atıldı.
Merkezi Çin Hükümeti 1941 yılında biraz güçlenince Çin’de hapishaneleri teftiş ettirdi. Teftişlerde Şarki Türkistan
Hapishaneleri’nde sadece suçları “Sovyetler Birliği’nden kaçmak” olan insanların bulunduğu ortaya çıktı. Çin kanunları
gereğince Sovyetler’den kaçmanın suç teşkil etmemesi üzerine serbest bırakılma kararı alındı. Bu karar bir çok insanla beraber
Ali Han Töre Saguni’nin de serbest bırakılmasını sağladı.
Bununla birlikte Sovyetler Birliği’nin Şarki Türkistan Konsolosluğu buna karşı çıktı ve “Ali Han Töre sizin başınıza bela olur.”
dedi. Ama Merkezi Çin Hükümeti, -burası SSCB değil, Çin’dir-” diye talebi reddetti.
Çok az insanın sağlam çıktığı hapishaneden sağlam ve sıhhatli çıkan Ali Han Töre, halk tarafından büyük bir sevgiyle
karşılandı, evi günlerce ziyaretçiler tarafından dolup taştı.
İkinci Dünya Savaşı’nın çıktığı o günlerde Sovyetler Birliği kendi derdindeydi. Ali Han Töre hapishaneden çıkarılacağı sıralarda
Şarki Türkistan Valisi’nin gücü zayıftı ve halk yer yer ayaklanmaktaydı. Hapisten çıkan Saguni, bu fırsattan istifade ederek,
ayaklanmaları bir birlik altında toplamak ve halkı teşkilatlandırmak için gizli “Azadlık Cemiyeti”ni kurdu.
Cemiyetin ilk üyeleri, Ali Han Töre Saguni, Abdülkerim Abbas (sonra Şarki Türkistan’ın İçişleri Bakan yardımcısı oldu.),
Kasımcan Kamberi (Askeri Adliye Başkanı), …vb. oldu.
1944 yılına kadar teşkilatlanmaya ve güçlenmeye çalışıldı ve hürriyet için uygun şerait fırsatı kollandı.
Bolşeviklerin ayaklanarak ortaya çıktığı 7 Kasım’da (1917), “Biz İslam ve hürriyet bayrağını dalgalandıralım, aynı gün ortaya
çıkalım” diye Ali Han Töre, 7 Kasım 1944’te silahlı mücadeleyi başlattı.
Şarki Türkistan İslam Cumhuriyeti’nin Kurulması ve İlanı:
İstiklal mücadelesi ve cumhuriyetin ilanı konusunda Kutluk Han Şakirov, “Babam, ilçe ve köylerdeki silahlı mücahitlere haber
gönderdi ve – aynı gün aynı saatte siz dıştan Gulca’ya hücum edin, biz de içte mücadeleye başlayacağız.- dedi. Bu plan
tamamen uygulandı. Üç gün içerisinde Gulca Şehri tamamen ele geçirildi. Aynı zaman da Şarki Türkistan İslam
Cumhuriyeti’ni ilan ettiler” dedi.
Ali Han Töre Vilayet Konağı’ndaki Çin bayrağını indirerek yırtmış ve ayağının altında çiğneyerek, “İşte İslam Bayrağımız”
demiş, daha önce hazırlanan ay yıldızlı ak bayrak dalgalandırılmış ve on iki bakandan oluşturulan hükümet ilan edilmiştir.
Ayrıca dokuz maddelik bir beyanat yayınlanmıştır.
Ali Han Töre bu Cumhuriyetin Cumhurbaşkanı kabul edildi. O da kadrosunu şöyle tespit etmiştir:
Hekimbey Hoca ve Ebul Hayri Töre (Kazak) Cumhurbaşkanı yardımcıları,
Rahimcan Sabiri: İçişleri Bakanı, Askeri Bakan Muavini
Enver Musabeyov: Maliye Bakanı
Habib Yunisi (Tatar): Maarif Bakanı
Muhammedcan Mahsun : Ali Adliye (Yargıtay) Bakanı
Abdurrauf Mahzum : Hükümet Başkatibi
Salihcan Bay : Toprak, Yer ve Su Bakanı
Cani Yoldaş: Devlet Müfettiş Bakanı
Zünun Tabib : Askeri Muavin
Palinov ( Rus ) : Askeri Bakan
Ömercan : Levazımat Bakanı
Kerim Hacı : Milli Banka Bakanı
Seyfuddin Aziz : Propaganda Bakanı ( Daha sonra Maarif Bakanı oldu)
Abdürkerim Abbas : Matbuat Başkanı
Kasımcan Kamberi : Askeri Adliye Bakanı
Ahmed Efendi Kasımi : Ali Han Töre’nin Tercümanı
Gulca Şehrinde hakimiyet sağlandığında 4 savaş uçağı, 618 tüfek, 56 makinalı tüfek, 12 havan topu, bir kaç ton cephane ve
bomba ele geçirildi. Bu sırada SSCB Japon ve Merkezi Çin Hükümeti’ne karşı tampon devlet olarak Şarki Türkistan İslam
Cumhuriyeti’ni gizli olarak desteklemek zorunda kaldı. Şöyle ki, mesela 30 koyuna bir tüfek verdi ve tüfekler de Birinci Dünya
Savaşı’ndan kalma tüfeklerdi.
Müslüman Türki halktan (Özbek, Kazak ve diğerleri) askeri uzmanlar gönderdi. Kısa zamanda şu işler yapıldı: Vergi %50
azaltıldı, demokratik hürriyetler verildi; oy verme, çalışma saati,… vs. Din ve dilde serbestlik. Çinlilerin ellerindeki mallar
müsadere edildi.
Mücadelenin Genişlemesi:
Milli Ordu 8 Nisan 1945 yılında kurudu. Seferberlik ilan edildiğinde 100 bin müracaat olduğu halde 30 bin silah olduğu için 30
bin insan silah altına alındı. Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında 85 bin kişilik Çin Ordusu’na karşı savaşarak başarı kazanıldı.
İli, Terbegatay ve Altay vilayetleri azad edildi. Manas Deryası’na ulaşıldı. Şarki Türkistan Çin Ordusu ile savaşıldı. Sonra da
Milliyetçi Çin’den gelen ordu ile de savaşılarak, ona da galebe çalındı. ( 1945 )
1945-1946 yılları arası daima Çin askerleriyle vuruşmayla geçti. Çin askerlerinin elinden kışlayı, havaalanını Budistlerin
tapınağını ele geçirdiler. Gulca etrafındaki düşman yok edilinceye kadar 3 binden fazla mücahit şehit edildi. 6 bin mücahit
yaralandı. Şehit ailelerine yardım amacıyla “Şehit Meçruhlar Cemiyeti” kuruldu, ailelere yardım edildi.
Ordu içinde Gani Batur (Uygur), Fatih Batur (Tatar), Osman Batur (Kazak), Ekber Batur (Kazak), General Palinov (Rus) gibi
cesur komutanlar yetişip çıktı. Şarki Türkistan Hükümeti Ali Han Töre’ye önceki faaliyetlerinden ve bu savaştaki
başarılarından dolayı Maraşal ünvanını verdi. Şarki Türkistan Halkı Ali Han Töre’ye Maraşal Ata, (baba) diye hitap ederlerdi.
Şarki Türkistan Ordusu Urumçi’ye kadar yaklaşmıştı. Eğer Ali Han Töre iki üç gün daha Ruslar tarafından kaçırılmasıydı,
Urumçi’de azad edilecekti.
Ali Han Töre’nin Kaçırılarak Taşkent’e Getirilmesi:
SSCB’nin Gulca Başkonsolosu Dabaşin, Şarki Türkistan Cumhuraşkanı Ali Han Töre’ye gelerek: “SSCB’nin Hükümet Başkanı
Stalin sizinle antlaşma götürmek istediler. Ama Ali Han Töre konsolosların bu sözlerine inanmadı. “Eğer antlaşma yapmak
istiyorsa sınıra gelsin” dedi.
Konsolosluk daha sonra, “Kazakistan-Çin sınırı olan Korgaz Şehri’nde Stalin sizinle görüşecek, sizi orada şu gün, şu saatte
bekleyecek” diye daha önce kurulmuş tuzağa Ali Han Töre’yi davet etti. Ali Han Töre buluşma yerine geldiğinde askeri bir
uçakla karşılaştı. Yanında yeterli koruması olmadığı için her hangi bir çatışmaya giremeden silahlı Rus askerleri tarafından bu
askeri uçakla Taşkent’e getirildi. Ortada ne Stalin vardı, ne de antlaşma. Yeni bağımsızlık savaşını kazanmaya çalışan Şarki
Türkistan Halkı’nın Devlet Başkanı Ali Han Töre böylece kaçırılmış oldu.
Ali Han Töre Taşkent’te iki yıl halktan uzak bir şekilde şehir dışında Bozbazar’daki hükümet misafirhanesinde tutuldu. Bu
yıllar arasında Ali Han Töre’nin Taşkent’e getirilip tutulduğundan halkın haberi olmadı. Ailesi de daha sonra 1947 yılının
Haziran ayında gizlice Taşkent’e çeşitli yollarla bir bir getirildi. En son 1960 yılında Ekrem Han geldi.
Bu müddet zarfında dış dünya ile alakası kesik şekilde gözaltında tutuldu. Daha hiç bir iş yaptırılmadı. Daha sonra siyasetten
uzak durması şartıyla Taşkent Şehri’nin Oktyabır, Şeytan Tahar ilçesi, Kahata mahallesi, Kalhoznu 25 adresinde 1976 yılına
kadar yaşadı.
Eserleri:

Ömrünün sonuna kadar yalnız ilmi ve içtimai işlerle meşgul olan Ali Han Töre, Arapça ve Farsça’yı çok iyi bilirdi. Birçok dini,
siyasi ve tıbbi kitaplar yazmıştır: Tarih-i Muhammedi (2 cilt, 1991 yılında 100.000 adet basıldı.), Emir Timur Tüzükleri
(Kutlukhan Şakirov tarafından şuan İstanbul’da Türkçe baskısına hazırlanıyor), Türkistan Gaykusu”(2 cilt), “Şifayi İlan”
(Hastalıklar Devası), “Şiirler Toplusu”, “Ahmed Daniş”, “Nevadir ül Vekai” (Farsça’dan Tercüme) ve Herman Vamberi,
“Buhara veya Maveraünnehir Tarihi” (Tercüme).
“Türküstan Gaygusu”: “1960 sonlarında gizli yazılmış ve vakti geldiğinde neşrini varislerine vasiyet etmiştir. Hazırda oğulları
onu neşre çalışmaktadırlar. “Esasul İman” kitabı da gizli yazılmış, elden-ele gezerek muhtelif meclis ve toplantılarda
okunmuştur.
Ayrıca Ali Han Töre Taşkent’e getirdikten sonra Stalin tarafından Şarki Türkistan’da neler yaptıklarını her şeyi ile yazmasını
istedi. Netice de 60 sayfalık iki nüsha yazılan eser, müsvetteleri ile beraber elinden alınmış ve Moskova’ya gönderilmişti
. 1-Yılmaz Öztuna, İslam Devletleri, 1.Cilt, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1989, s.685
2-Ali Han Töre’nin oğlu Doç. Dr. Kutluk Han Şakirov’la Mayıs 1993 Taşkent’te yapılan görüşme
3- Ali Han Töre’nin oğlu Doç. Dr. Kutluk Han Şakirov’la Mayıs 1993 Taşkent’te yapılan görüşme
4-Vincent Monteil, Sovyet Müslümanları, Pınar Yayınları, Tercüme Mete Çamdereli, Yıldızlar Matbaacılık, A.Ş. istanbul 1992,
s.188)
5- Ali Han Töre’nin oğlu Doç. Dr. Kutluk Han Şakirov’la Mayıs 1993 Taşkent’te yapılan görüşme
6- Ali Han Töre’nin oğlu Doç. Dr. Kutluk Han Şakirov’la Mayıs 1993 Taşkent’te yapılan görüşme
7- Abdulhakim Baki İltebir, “Marşal Ali Han Töre kalbimizde, Mübarize içinde olan bir hayat”, Doğu Türkistan Sesi Gazeti,
Doğu Türkistan Dayanışma Derneği Yayını, Özel sayı:1-1993, s. 14.
8- Ali Han Töre’nin oğlu Doç. Dr. Kutluk Han Şakirov’la Mayıs 1993 Taşkent’te yapılan görüşme
9-Ali Ali Han Töre’nin oğlu Prof. Dr. Asil Han Şakirov’la Haziran 1993’te Taşkent’te yapılan görüşme
10– Ali Han Töre’nin oğlu Prof. Dr. Asil Han Şakirov’la Haziran 1993’te Taşkent’te yapılan görüşme
11- Han Töre’nin oğlu Doç. Dr. Kutluk Han Şakirov’la Mayıs 1993 Taşkent’te yapılan görüşme
Tanrı Dağı Akademisi

MAGNYETİK HİPNOZ

Tengritagh Akademiyesi

0
Manyetik enerji herkeste vardır. Ancak herkes bu manyetik enerjilerini konsantre ederek belli bir noktaya yönlendirmeyi bilemediği için bu enerjisini çoğunluklu bilinçli olarak kullanamaz. Nasıl ki ışık bir büyüteç aracılığıyla belli bir noktaya toplanabilirse, manyetik enerji de belirli metotlarla belli bir noktaya toplanabilir ya da yönlendirilebilir. Bunun için ilk temel şart istek ve konsantrasyondur…
İnsan manyetizmayı ısı, ışık, elektrik gibi enerjilere çok benzer. Özellikle de mıknatısa… Elektrik yasaları ile, manyetizma yasaları arasında hemen hemen aynılık vardır, insan bedeninin mıknatısa benzer özellikleri kapsadığı bilinmektedir. Örneğin insan bedeni mıknatıstaki gibi (+) ve (-) kutupsallaşmalar gösterir. Şimdi bedenimizdeki bu kutupsallaşmaları görelim. Bunlar bilinmeden sağlıklı bir manyetik çalışma yapılamaz.
İnsan vücudunun hangi bölgeleri pozitif hangi bölgeleri negatif kutupsallaşma içindedir?
Vücudunuzun sağ tarafı pozitif, sol tarafı negatiftir. Alın, boyun, göğüs mide ve karın pozitif; bunların tam arkası yani başınızın arkası, enseniz, sırtınız, beliniz ve kuyruk sokumunuza kadar olan bölgeniz negatiftir Başınızın tepe kısmı ile bacaklarınızın arası nötrdür. Solaklarda ise bu kutupsallaşma tam tersidir. Her iki elini kullananlarda ise kutupsallaşma sabit değildir. Manyetik enerjiler farklı kutupsallık özellikleriyle, organizma içinde dengeye getirici bir güç olarak çalışırlar
– İnsan Bedeninin Manyetik Kutuplan –
Aynı isimli kutuplar birbirlerini iter… Zıt isimli kutuplar birbirlerini çekerler…
Elektrik ve mıknatısta olan bu durum insan bedenindeki manyetik enerjilerde de aynıdır. Hassasiyeti gelişmiş bir kişinin alnına (+) sağ elinizi (+) koyarsanız derhal bir itme hissi duyacaktır. Buna karşılık ensesine (-) yine sağ elinizi (+) koyduğunuzda çekilme hissiyle karşılaşır.
Bu metotla, organik aktivitede hızlanma ya da yavaşlamanın meydana getirilmesi yani uyartmak ya da sakinleştirmek mümkün olabilmektedir. İşte bu manyetizmanın temel çalışma kurallarının temelidir.
Yani aynı isimli (+ +), (- -) kutuplar uyartıcı; zıt isimliler (+ -) sakinleştirici bir etki yaparlar.
Sakinleştirme Etkisi (+ -)
Ağrıların giderilmesinde kullanılır. Ağrısı ve ıstırabı olan bir hastanın ayak ucuna geçilir. Bakışlar göğüs ve mide boşluğu üzerine yönlendirilirken; sağ el hastanın sol bacağına, sol el de hastanın sağ bacağına gelecek şekilde eller bacaklar üzerine yavaşça dokundurulur.
Siz de bunu deneyebilirsiniz. Bunu yaparken tüm manyetik enerjinizin gözleriniz ve ellerinizden hastaya gitmesini isteyin. Buna konsantre olun. İstemekten başka yapmanız gereken hiç bir şey yoktur. Bu şekilde yapılan manyetizmanın çok büyük bir sakinleştirici etkisi vardır.
10 ila 30 dakika arasında değişen bir zaman süresince, hastanın ateşi hissedilir derecede düşer, ıstıraplı hal geçer. Ağrılar diner… Hasta derin bir rahatlığa gömülür…
Eğer ağrı vücudun sadece belirli bir bölgesindeyse, hastanın yanına geçilir. Ağrıyan bölgenin hangi kutupsallıkta olduğuna bakılır. Ona göre sol ya da sağ el ağrıyan bölgeye konulur. Baş ağrısı için sol elin hastanın alnına, sağ elin ise ensesine konulması çok sakinleştirici ve ağrıyı kısa sürede geçirici bir etkisi vardır.
Uyartma Etkisi (+ +) (- -).
Canlılık kazandırır, hareket getirir, uyuşukluk ve yorgunluk hissini ortadan kaldırır, tansiyonu yükseltir, zihni aktiviteyi arttırır, organizmanın kendisini yenilemesine imkan sağlar.
Bunların olabilmesi için aynı isimli kutupların bir araya getirilmesi gerekir. Örneğin sağ elinizi karşınızdakinin göğsüne ya da midesine, sol elinizi de sırtına koyup bu etkileşimi sağlayabiliriniz..
Sempatizasyonun sağlanması ve ilginin kurulması ;
Bu sempati sizin manyetik etkilerinizle, karşınızdaki insanın manyetik alanı arasında bir ahenk kurmak demektir. Daha bilimsel bir açıklama ile, sizin manyetik enerjinizin atomik titreşimsel düzeyiyle, karşınızda kişinin manyetik enerjisinin atomik titreşimsel düzeyi arasında bir etkileşim sağlamaktır. Söz konusu sempati halinin kurulabilmesi için sizin pozitif duygu ve düşüncelerle çalışmaya yönelmeniz birinci şarttır.
Özellikle aralarında sevgi ve sempati bağı bulunan kişilerin, birbirlerine çok daha kolay manyetik etkiler göndere-bilmesinin asıl nedeni budur.
Manyetizma uygulamasına başlamadan önce enerjiler arasında rezonansın kurulabilmesi ve ilk manyetik enerjinin aktarılabilmesi için el tutma denilen bir yöntem vardır.
Bu yöntem iki farklı şekilde uygulanabilir:
* Bunlardan birincisi, sizin baş parmağınızla, karşınızdaki kişinin baş parmaklarının temas ettirilme yöntemidir.
Baş Parmakların teması ile rezonansın sağlanması..
* İkincisi ise bütün parmakların teması ile etkileşimin sağlanmasıdır.
Karşınızdakinin avuç içi yere, sizinki havaya bakacak şekilde, birinci parmak boğumlarını üst üste koyunuz. Bu durumda sizin avucunuz havaya doğrudur ve karşınızdakinin, birinci parmak boğumlan, sizin parmak boğumlarınızın üzerindedir. Baş parmağınızı da karşınızdakinin,ortanca parmağının üzerine koyunuz. Bu el tutma yöntemlerinden kendinize en uygununu seçerek karşınızdaki kişiyle ilk manyetik rezonansı sağlayabilirsiniz.
Bütün parmakların teması ile Etkileşimin sağlanması –
Karşınızdaki kişinin tam karşısına oturunuz. Onu vereceğiniz telkinlerle gevşetin. İyice gevşesin. İlk önce iki kaşınızın arasına bakmasını isteyin. Siz de onun iki kaşının arasına bakın. Ya da göğüs bölgesine konsantre de olabilirsiniz. Bacakları sizin bacaklarınızın arasında olmalı ancak bacaklarınız birbirine değmemelidir. Sadece eller temas halinde bulunmalıdır. 8-9 dakika boyunca uygulayacağınız bu işleminiz, karşınızdaki kişiye ilk manyetik enerjiyi aktarma imkanı da sağlayacaktır. Daha sonra karşınızdaki kişinin özel bir bölgesinde bir ağrı varsa, o bölge üzerinde manyetik pas uygulamalarına girişmeniz gerekir
(
Pas uygulamaları aşağıda anlatılmıştır )
El tutma yöntemleri, sadece ilk sempatinin kurulmasında değil, aynı zamanda karşınızdaki kişiye genel manyetik enerji aktarımında ve onu manyetik alanınıza alarak uyutma işlemlerinde de kullanılır. Manyetik İpnoz çalışmalarında kullanılan bir yöntemdir. Ancak bu tür çalışmalar yapabilmek için manyetik enerjinizi arttırmak ve onu belli bir yere toplaya-bilme becerinizi çok iyi geliştirmiş olmanız gerekir.
El tutma yöntemiyle manyetik enerjilerinizi karşınızdaki kişiye aktarmaya başladığınızda, en fazla 1-2 dakika içinde karşınızdaki sizden elleriniz vasıtasıyla yayılan manyetik enerjileri bir sıcaklık duygusuyla hisseder. Karıncalanmalar ve seyirmeler de görülebilir. Başında ve tüm bedeninde ağırlık hisseder. Daha ileri aşamalarında tamamen hipnotik bir uykuya dalabilir. Ama siz ilk başlarda bunu yapmayın.
Eğer karşınızdaki kişi çalışmanız sırasında manyetik ipnoza girer ve uyursa, hemen manyetik enerji aktarımını kesin ve ayağa kalkarak yatay paslar yapmaya başlayın ( aşağıda anlatılmştır )… Böylelikle ona yüklediğiniz manyetik enerjileri dağıtın… Derhal uyanacaktır…
Manyetizma Yöntemleri
İnsan bedeninin bütün yüzeyinden manyetik bir enerjinin çıktığı bugün bilimsel olarak kanıtlanmış durumdadır. Fakat bedenin bazı bölgelerinden daha kolay ve daha yoğun olarak çıktığı saptanmıştır. Bunları başlıca dört kısımda toplayabiliriz:
1- Eller, avuç içi ve parmaklar.
2- Gözler, iki kaşın arası ve beynin üst kısmı.
3- Göğüs bölgesinin tam ortası.
4- Dizler ve ayaklar.
Manyetik enerjilerin gönderilmesinde en uygun araçlar ellerdir. Bu nedenle tüm manyatizörler ellerini kullanırlar..
Burada duralım..Bundan sonrasını okumak,tamamen konuya ilgi duymuş olmanıza bağlıdır..
İlgi duymadıysanız burada bırakın..
Manyetik Enerjilerin Gönderilmesi..Başlıca 4 farklı uygulama tekniği vardır. Bu tekniklerden hangisinin kullanılacağı yapılmak istenen çalışma türüne göre seçilir.
l- PASLAR
„Dikey“ ve „Yatay“ olmak üzere iki farklı şekli vardır.
a) Dikey Paslar:
Karşınızda ki oturmalı, siz ise onun 50 -60 cm uzağında ayakta durmalısınız. Ayaklarınızı biraz açarak ağırlığınızı iki eşit parçaya bölün. Üst kısmınızı serbest hareket edebilecek şekilde serbest tutun. Ellerinizi fazla sıkmadan yumruk yapıp aşağıya sarkıtın. Konsantre olun ve tüm manyetik güçlerinizi ellerinizde toplayın. Bunu yapabilmek için yavaş yavaş derin bir nefes alın ve nefes alırken tüm manyetik güçlerinizin ciğerlerinizin bulunduğu göğüs bölgenize dolmasını isteyin. Biraz nefesinizi tutun ve manyetik güçlerinizin göğüs bölgenizde toplandığını hissedin. Sonra nefesinizi yavaşça verirken manyetik güçlerinizin kollarınızdan yumruğunuza akmasını isteyin ve bunu hissedin. Bunu yedi kez tekrarlayın…
Artık hazırsınız… Parmaklarınız hala kapalı… Kollarınızı ve yumruğunuzu vücudunuzun gerisine doğru kaydırın ve 10 saniye bekleyin… Sonra her iki kolunuzu gövdenize dik gelmeyecek şekilde, yanlardan süjenizin baş kısmının en tepe noktasına kadar kaldırın. Yumruklarınız hala kapalı. Yumruğunuzu süjenizin başına iyice yaklaştırın. Ellerinizi süjenizin başına değdirmeden, sanki avucunuzda buğday taneleri varmış da onları boşaltıyormuş gibi bir hareket yaparak ellerinizi açın. Parmaklarınız yarı aralık, hafif içe doğru kıvrık çok az gergin bir durumda elleriniz süjenizin başında duruyor. Kollarınızı gergin tutun fakat kesinlikle kaslarınızı sıkmayın. Bileğiniz çok az aşağıya doğru bükük olmalıdır.
Şimdi ellerinizi karşınızdakinin başından alın hizasına doğru yavaş yavaş kaydırmaya başlayın… Parmaklarınızla onun bedeni arasında en fazla 7-8 cm mesafe olmalıdır. Elleriniz önce alın hizasına oradan kaşlar, gözler, yanaklar, boyun, göğüs, mide, karın bölgelirini de bitirdikten sonra en son dizlerine kadar gelecek ve orada pas tamamlanacaktır. Pas yaparken gözlerinizle ellerinizin geçtiği bölgeleri izleyin. Gayet sakin olun. Ve tüm konsantrasyonunuzu bu işe verin. Sizden yayılmakta olan manyetik etkilerin karşı tarafa geçmesi için içinizden istekte ve telkinde bulunun… Yapacağınız tek şey: İstemektir…
Pas tamamlanıncaya kadar mümkün olduğunca gözlerinizi kırpmayın. Çünkü tesirler gözlerinizden de çıkmaktadır. Dikey paslarda ellerin baş hizasından dizlere kadar gelişi ortalama 1.5 dakika içinde bitirilmelidir. Pas bittiğinde ellerinizi yavaşça yanlardan aşağıya sarkıtıp l parmaklarınızı fazla sıkmadan yumruk yapıp 10-15 saniye‘ bekleyiniz. Kendinizi gevşetin.
Tesirlerin kolaylıkla aktarılabilmesi için az önce el tutma yönteminde aktarmış olduğumuz nefes alma yöntemini kullanınız. Her bir yeni pasa başlarken derin bir nefes alın. Nefesinizi ciğerlerinizde çekerken, manyetik enerjilerinizi göğüsünüze toplayın. Bunu yaparken yavaş yavaş kollarınızı yumruklarınız kapalı olarak karşınızdakinin,başının üzerine doğru kaldırmaya başlayın. Sonra nefesinizi tam vermeye başlayacağınız an ellerinizi açın. Nefesinizi verirken sağladığınız konsantrasyonla, bu enerjileri elleriniz ve gözleriniz vasıtasıyla karşınızdakine aktarın. Yavaş yavaş yine aynı şekilde dizlere kadar gelin.
Paslar aşağı noktalara doğru inerken gövdenizi biraz öne doğru eğebilirsiniz..Burada dikkat etmeniz gereken en önemli noktalardan biri her bir yeni pasa başlarken ellerinizi karşınızdakinin yanlarından kaldırmaktır. Göğüs hizasından kaldırdığınız takdirde yüklediğiniz manyetik enerjileri kendiniz bozmuş olursunuz. Çünkü tersine hareket yüklenen enerjinin dağılmasına neden olur…
b) Yatay Paslar:
Dikey pasların etkisini ortadan kaldırmak için kullanıldığı gibi aynı zamanda baş ağrılarına karşı çok etkilidir. Ağrıları hafifletir, sakinlik verir, dinlendirici bir etkisi vardır. Günlük yaşantımız içinde üstümüze biriken negatif tesirlerin ve ağırlıkların temizlenmesinde kullanılır…
Dikey pas yapacakmış gibi karşınızdakinin yanında pozisyonunuzu alın. Elleriniz yumulu ve kollarınız yanlarınızda aşağıya doğru sarkık duruyor… İçinizde tesirleri dağıtacak güç ve istek var… Bunu kuvvetle istiyorsunuz… Yine dikey paslarda olduğu gibi ellerinizi bir müddet geriye doğru kaydırıp 10 saniye bekleyin. Derin bir nefes alın ve elleriniz yumulu olarak kollarınızı yandan karşınızdakinin, baş kısmına kaldırınız. Nefesinizi verirken ellerinizi açınız. Tam o anda sağ elinizi sola, sol elinizi de sağa doğru kaydırarak havada büyük bir çarpı işareti çizerek ellerinizi karşınızdakinin, dizlerine kadar getirerek pasınızı bitiriniz. Bu pasın süresi 2-3 saniyedir. Yatay paslarda elleriniz karşınızdakinin, bedenine 6-7 cm kadar yakın olmalı ve sanki bir şeyleri kenara itiyormuş gibi bir hareket yapmalıdır.
2- EL UYGULAMASI
Günümüzde tüm manyetizörlerin en fazla kullandıkları çok etkili bir tekniktir. Aynı anda tek ya da iki elle birlikte uygulanabilir. Vücudun belirli bir bölgesine 3 ila 10 cm uzaklıktan elin açık bir halde sabit tutmaktır. Manyetik enerji parmaklar ve el ayasından aktarılır. Bedenin polarizasyonu dikkate alınarak ve yapılmak istenen etkinin durumuna göre sağ ve sol eller uygun noktalara tutulur.
El uygulamasında el hafif içe dönük ve parmaklar hafif aralık halde tutulmalıdır. Manyetizmanın etkisini arttırmak için karşınızdakinin, bedenine dokunmak gerekli değildir. Ancak dokunmakta herhangi bir sakınca da yoktur. Hatta manyetik enerjilerin daha kolay aktarılmasını sağlar… El uygulamasında özellikle ağrıların dindirilmesinde ovmak ya da sıvazlamak da çok etkili sonuçlar vermektedir. Bir yerimizi sert bir yere çarptığımızda iç güdüsel olarak o bölgemizi ovuşturmamız aslında bilmeden yaptığınız bir el tutma yöntemidir.
Bir başka el uygulama şekli de,parmakların bir araya getirilerek istenen bölgeye dik şekilde tutulmasıdır. Bu yöntem de de parmaklarınız vücuda temas edebilir ya da ettirmeden de manyetik enerjinizi aktarabilirsiniz. Örneğin başı ağrıyan bir tanıdığınızın alnına,ellerinizin parmaklarını birleştirerek tam iki kaşının arasına koyun ve biraz bastırarak sağa doğru çevirin. Bunu 15-20 kez tekrarlayın baş ağrısı anında kesilecektir. Aynı şeyi kendi kendinize de uygulayabilirsiniz.
3- ÜFLEMELER
Manyetik enerjilerin aktarılmasında kullanılan en etkin yöntemlerden biri de üflemelerdir. Nefes manyetik etkileri en iyi aktaran ve en iyi taşıyan araçların başında gelir. Anadolu halk inançlarında özellikle büyüklerimizin çocukları okuyup üflemelerinin ardında yatan gerçek budur.
Ancak günümüzde asıl köken tamamen unutulmuş durumdadır. Okuyup üfleyen bile yaptığı şeyin asıl sebebini bilmeden bunu yapmaktadır. Manyetizma’da de üflemeler çoğunlukla şifa vermek için kullanılır. Çok pozitif bir etkisi vardır. Özellikle organik aktiviteyi hızla arttırır. Organizmayı dengeye sokar.
Manyetik enerjinizi aktarmak istediğiniz bölgeye dudaklarınızı yaklaştırarak, sanki bir cama „hoh“ yapar gibi üfleme yapabileceğiniz gibi küçük bir boru aracılığıyla da aynı sonucu elde edebilirsiniz. Hatta küçük bir boru kullanmak daha iyidir. Nefesinizin ve buna bağlı olarak da manyetik enerjilerinizin sağa sola dağılmadan istenen bölgeye yoğun olarak aktarılmasını sağlar.Manyetizma da bir de, sanki bir mum alevine üflermişçesine yapılan ve adına da soğuk üfleme denilen bir başka uygulama daha vardır. Bu üfleme karşınızdakinin, alın kısmına uygulanır. Manyetik etkileri dağıtmak ve manyetik uykudan uyandırmak için kullanılır.
4- EL TUTMA
Manyetik enerjinin aktarılma metotları arasında başta sempatizasyonun sağlanması ve rezonansın kurulması tekniği olarak sizlere aktarılan el tutma yöntemi aynı zamanda manyetik enerjilerin aktarılma yöntemlerinden de biridir. Bu yöntemle de manyetik enerjiler çok kolaylıkla aktarılır.
https://www.facebook.com/notes/ka%C4%9Fan-ulut%C3%BCrk/manyetik-hipnoz/923572687719181

Female ‚Amazon‘ warrior buried 2,500 years ago in Altai Mountains was… male

Tengritagh Akademiyesi

 

Female ‚Amazon‘ warrior buried 2,500 years ago in Altai Mountains was… male

By The Siberian Times reporter
01 December 2015

New DNA findings alter the sex of one of most famous recent Siberian archeological finds of human remains.

Archeologists and anthropologists believed she was not only female – and a pig-tailed teenager – but a member of an elite corps of warriors within the Pazyryk culture. Picture: Marcel Nyffenegger, Natalia Polosmak

A Swiss taxidermy expert brought ‚her‘ to life, recreating the ‚virgin‘ warrior’s looks from facial bones, and some observers commented on her distinctly masculine appearance.

Yet archeologists and anthropologists believed she was not only female – and a pig-tailed teenager – but a member of an elite corps of warriors within the Pazyryk culture which suggested likenesses to the fabled Amazon warriors of known to the Greeks.

Entombed next to a much older man – perhaps father and daughter? – the remains lay beside shields, battle axes, bows and arrowheads, while the warrior’s physique indicated a skilled horse rider and archer.

Restored face

Grave adornments and face reconstruction

Some observers commented on her distinctly masculine appearance. Pictures: Marcel Nyffenegger, Natalia Polosmak and Elena Shumakova for Science First Hand 

Cowrie shells, amulets for female fertility but exceptionally rare in Pazyryk burials, were a tell-tale sign that this was a young woman, but so were various adornments to the grave –  for example, the ‚coffin‘, the wooden pillow, the quiver, all smaller in comparison to usual male burials. In a singular honour, nine horses – four of them bridled – were buried with the skeleton, an escort to the afterlife.

But a major revamping is now underway. New DNA analysis indicates unequivocally that the remains were male and not female.

The pioneering research was conducted by the Institute of Archaeology and Ethnography, the Siberian Branch of the Russian Academy of Sciences, and Novosibirsk State University.

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Entombed next to a much older man – perhaps father and daughter? – the remains lay beside shields, battle axes, bows and arrowheads, while the warrior’s physique indicated a skilled horse rider and archer. Pictures: Natalia Polosmak

This obtained ‚reliable molecular genetic data‘ indicating that the supposed female warrior ‚was male‘, according to a report released by Science First Hand co-authored by Dr Alexander Pilipenko, of the Institute of Cytology and Genetics, and Dr Natalia Polosmak, of the Institute of Archaeology and Ethnography,  at the Siberian Branch of the Russian Academy of Sciences, in Novosibirsk.

The research also found that the relationship between the two people buried in the tomb at the Ak-Alakha 1Mound 1 was not father and son but perhaps uncle and nephew. The cause of death of the pig-tailed ancient youth was not established.

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Is this the face of an ancient Amazon female warrior?

Swiss expert Marcel Nyffenegger was asked to recreate a likeness of the supposed female warrior for the Historical Museum of the Palatinate in Speyer, Germany. Pictures: Marcel Nyffenegger

The discovery of the remains was described in a 1994 book by Dr Polosmak as ‚unique‘ because of the way the female skeleton was dressed in male clothing and buried with weapons.

Swiss expert Marcel Nyffenegger was asked to recreate a likeness of the supposed female warrior for the Historical Museum of the Palatinate in Speyer, Germany.

Working with a 3D model of the skull, he spent a month painstakingly piecing together her facial muscles and tissue layers as well as reconstructing her skin structure, eyes and expression.

The resulting Plasticine model was then covered with silicone and a rubber-resin mixture before finer details such as eyebrows and eyelashes were added.

Please see our previous article about this remarkable burial.

 

 

http://siberiantimes.com/science/casestudy/news/n0506-female-amazon-warrior-buried-2500-years-ago-in-altai-mountains-was-male/

Exmetjan Osmanning Shéirlari Terjime Eserler Mukapatigha Érishti

Tengritagh Akademiyesi

Exmetjan Osmanning Shéirlari Amérika Qelemkeshler Merkizining Terjime Eserler Mukapatigha Érishti

12316628_386110714922212_607790896360659043_n

Amérika qelemkeshler merkizi özining 2015-Yilliq edebiyat mukapatigha érishken maqale, hékaye, roman, fantaziyelik eserler, biografiye, terjime shéirlarning tizimlikini élan qildi.

Mezkur organ kanadada olturushluq shair exmetjan osmanning «uyghur diyar: yiraq sürgüngah» namliq shéirlar toplimini bu yilliq terjime eserler mukapatigha layiq körgen.

Uning amérikiliq shair jéfréy yang teripidin inglizchigha terjime qilinghan «uyghur diyari: yiraq sürgüngah» namliq shéir toplimi bu yil amérikidiki «fonim médiya» namliq edebiyat orni teripidin neshr qilinghan idi.

Mezkur shéirlar toplimigha uning ereb, uyghur tillirida yazghan 40 nechche parche shéiri kirgüzülgen. «Uyghur diyari: yiraq sürgüngah» uning mezkur shéirlar toplimigha kirgüzülgen shu serlewhilik bir shéirining mawzusi. Shéirlar toplimigha yene uning «shehrizatning éghzidin ötken kéchiler», «baliliqtiki ay» qatarliq shéirliri kirgüzülgen.

1964-Yili ürümchide tughulghan exmetjan osman, 1980-Yillarda qozghalghan uyghur modérnizm edebiyat zhaniri-Gungga shéiriyitining asaschisi, dep étirap qilinghan shair. U uzun yil süriyede yashap kelgen. Lékin süriye baas hökümiti 2002-Yili uni chégradin qoghlap chiqarghandin béri, kanadada yashap kéliwatidu.

 

 

http://lithub.com/announcing-the-pen-longlists-pt-4/

 

Milletchilik We Wetenperwerlik Heqqide Chüshenche

Tengritagh Akademiyesi

 

Uyghur Oghlanlar
-12 Dékabir yashlar bayrimigha béghishlaymen
-Aptordin

Beziler Milletchilikni wetenperwerliktin ayrip qarap, küchlük milletlerning kéngeymichilikini, téximu toghrisi tajawuzchiliq herkitini milletchilik dep xata chüshendürüshke orunghandek, mustemlike astidiki xeliqlerning milliy qarshiliq körsütüsh herkitinimu milletchilik katégoriyesige kirgüzüdu.Emeliyette küchlük milletlerning kéngeymichiliki milletchilk hésaplanmighandek, milliy zulum astidiki xeliqlerning meyli qaysi shekilde bolmisun élip barghan azatliq herketliri heqqaniy küresh bolup eriqchiliq yaki téror hésaplanmaydu.
Milletchilik insanliqning dunyada ortaq étirap qilinghan xususiyetliridin biri bolghachqa, dunyada milliy dewletler barliqqa kelgen.Milletchilik/Dewletchilik herqandaq bir milletning özige tewe bolghan jughrapiyiwiy rayonda, özi adetlengen til-yéziqtin paydilinip, etnik, siyasiy, iqtisadiy, diniy, medeniy we kultural alahiyidiliklirini saqlap qélish hemde tereqqiy qildurush zörüriyitidin bar bolghan bolidu.
Arimizdiki bezi kishiler bezide dinni bezide eksiyetchi peylasoplarning éyitqanlirini bazargha sélip, milletchilikni qandaqtur binormal nezeriyeler bilen xunukleshtürüp chüshendürüp,bizge tuydurmay milliy éngimizdiki milletchilik/dewletchilik iddiysini zeherlewatidu.Ular xitayning kengeymichilik herkitini milletchilik dep burmilap, xelqimizge milletchilikni xuddi wabadek qorqunchluq shekilde körsütüshke orunmaqta. Bizningche Xitay tajawuzchiliqi miletchilik emes, kengeymichilik, uyghurlarning weten qutquzush herkiti téror emes milletchiliktur.
Milletchilik shekillenmey turup wetenperwerliktin söz achqili bolmaydu…ikkisi bir-biri bilen sewep netijilik munaswetke ige…Biri yene birini teqezza qilidu…Tarixta herqandaq bir siyasiy millet qanche ming yillardin béri belgülük jughrapiylik rayonda yashap, oxshimighan dewletlerini qurup, xeliqarada muhim rollarni oynap kelgen.Siyasiy Millet ming yillap yashighan bir rayon dewlet yaki ishghal astidiki dewlet-weten- bolup, millet bu jughrapiyede apiride bolghan maddiy we meniwiy jewherlerning organik birikmisidin ayrilip bir tereplime halda özini qoghdiyalmaydu.Bu jehettin alghanda dewlet yaki milletni rayon, erq, itiqat, kultur, medeniyet qatarliqlardin ayrip qarighili bolmaydu.
Milletchilik sobiyektipliqqa mayil wetenperwerlik, wetenperwerlik obyektipliqqa mayil milletchiliktur…Xitayning S.turkistan/Uyghuristan tajawuzi milletchilikmu emes, wetenperwerlikmu emes eksinche sépi özidin pashizimdur…Fashizimning etnik, kultural we siysiy hedipide milletchilik we wetenperwerlik degen uqum inkar qilinghan bolidu.Eger tajawuzchilar din, eriq we medeniyet heqqide biljirlighan bolsa, otturgha chiqqini süyistimaldin bashqa nerse emes…
Xitaylarning Uyghur we ishghal astidiki bashqa xeliqlerge qaratqan assimilatsiye siyasitini xitay milletchiliki dep chüshünidighanlar bar…emeliyette bu Xitay milliy kimlikinining geligha sürtülgen ötkür pichaq bolup, esli tragediye bu yerdin kélip chiqidu.Uyghurlardek Obyekit qilinghuchimu,Xitaylardek obyekit qilghuchimu halak bolidu…Dunyada hazirqi zaman Fashizimi we Impériyalizimining birqanche örniki bar…biri Imperiyal sistemgha ayit bolghan Yaponiye modeli, ikkinchisi fashizim sistemisigha ayit bolghan eski sowitler ittipaqi modeli undin bashqa Xitay ultra kapitalizimi …Biri milliy kimlikni itirap qilghachqa küchlinidu…ikkinchisi we üchünchisi milliy kimlikni inkar qilighachqa yoqilidu…
Pelsepe nuqtisidin qarisaq xitayning mustemlike rayonlargha qaratqan siyasiti uning dunyagha xoja bolush shirin chüshini buzup tashlaydighan birinchi amil…Mustemlike arqiliq hökmaranliq qilish alla burun ebjiqi chiqip ketken aqmas mata, zorlap satadur…Xitaymu bizdin küchlük hésaplanghini bilen dunyada arqida qalghan qalaq bir millet bolghachqa Yaponiye, Germaniye we Fransiyening yolini tutalmaywatidu…Xitaylar eger Xitay dewliti Sherqiy Türkistan mustemlikisidin waz kechse, téximu küchiyidighanliqini oylap xiyalighimu keltürmeywatidu…Tarixta Asiyada qurulghan küchlük dewletlerning qaysisi uyghurlar bilen ittipaq tüzmigen?!Xitaylar buni chüshinemdu?!Chüshense nimishqa millitimiz bilen düshmenlishidu…Bu düshmenlik xitaylar teripidin körüklendikche, xitay dewliti ajizlap Uyghur milletchiliki küchlinidu…! Bu halette yeni igilik hoquqimizni qayturup almay turup, xitayning bizni dost sanighinidin düshmen sanighini téximu ewzel…
Xitayning Uyghuristanliqlargha qarita düshmenliki bizning milliy inqilap qoshunimizni berpa qilishimizning pütmes buliqi we milletchilik iddiymizge asas salidighan tunji mektep…wetinimiz Sherqitürkistan/Uyghuristanda tajawuzchilar bilen millitimiz ottursidiki ziddiyet alla burun xitay hökümiti hel qilalmaydighan basquchqa kirip boldi. Düshmen bolsa millitimiizning istixiyilik shekilde élip bériwatqan qarshiliq körsütüsh herketlirini, hür dunyadiki siyasiy herkitimizni melum derijide konturul qilghandek özi sizghan siziqqa chüshürelmey qattiq sarasimge chüshüp qaldi… Bu hadisini chüshenmigenler xitaygha aq bayraq kötürüp chiqishiwatidu, milletchi qiyapitige kiriwélip xitay bilen muresseleshmekchi boliwatidu…Ular alla-towa kötürüp, „xitaylar küchüyüp ketti, tuxumni tashqa urghanning paydisi yoq“, „xitaylar yashlirimizni bek qiriwetti, siyasiy qilmay medeniyet bilen meshghul bolayli“, „Tilimizni qoghdap qalsaq kéyin bir gep bolidu“, „Hazir weten bek yaxshi bolup ketti, bu yerde néme ish qilisiler“, „Bizning dewlitimiz we bayriqimiz bolup baqmighan“, „Biz xitay, xitaydin kelduq“, Uyghuristan yaki Sherqiy Türkistan emes Xinjiang, xitay emes xenzu, xitay dewliti emes zhunggo“, „Bir millet qet kötürimen deydiken awal ilim-pende qeddini tiklishi kerek“, „Siyasiy nishanimiz milliy musteqilliq dések xelqaradin bizge yardem qilmaydiken, öz teqdirini özi belgülesh desek bolghidek“…déyiship,milliy iradimizni közge ilmay, düshmenning nénigha qaymaq sürtiwatidu.Ular saqal-burutni qoyushup, doppa bilen etlesni kiyiwelip, hür dunyada yashap turupmu, nomus qilmay siyasiy teshkilatlirimizni yétim qaldurushqa orunmaqta.
Ular dewletning mustemlike astida ikenlikini tilgha almisa, siysiy herket qilmisa xitay itnik we kultural qirghinni toxtutidighandek, milliy kimlikimizni qoghdap qalidighandek tetenpete xiyallarda bolmaqta.Ular wetini we dewliti yoq milletning milliy kimlikini qoghdap qalalmaydighanliqini, ilim-pende hem qed kötürelmey üzil-késil halak bolidighanliqini bilmemdikine?!Ular siyasiy teqdirimizge köngül bölmestin herqanche milletchi we wetenperwer qiyapetke kiriwélip men uyghur dep warqirisimu, bizning nezirimde xitaydin better we xeterliktur!
Dunyada melum menidin éyitqanda üch türlük millet bar: biri itnik millet/Dewlet, ikkinchisi siyasiy millet/Dewlet, üchünchisi iqtisadiy millet/Dewlet…Uyghur bilen Xitaylar bu üchning ichide siyasiy milletke, Amerika, Japon we Germanlar iqtisadiy milletke, Tibet we mungghullar itnik milletke kiridu…Itnik milletler bilen siyasiy milletlerning arisidiki munasiwet bilen siyasiy milletler bilen siyasiy milletlerning arisidiki munasiwet, siysiy milettler bilen iqtisadiy milletlerning arisidiki her türlük munasiwetler oxshimighan rayon we milletlerde wetenperwerlik we milletchilik uqumida roshen perqlerni keltürüp chiqarghan…Gheripning milletchilik uqumini Uyghuristangha, Xitaylarning wetenperwerlik uqumini Uyghuristan xelqige qarisigha tedbiqlashqa bolmaydu…itnik, siysiy, iqtisadiy milletlerning milliy inqilawimizgha bolghan wastiliq we biwaste munasiwetlirini chongqurlap tetqiq qilmay turup, herqandaq import qilinghan idiologiye bilen weten/milletning azatliqi üchün élip bériliwatqan siyasiy küreshlerimiz ghelbe qilalmaydu…!

Milletsiz weten, wetensiz millet bolmighinidek, wetensiz dewletmu bolmaydu…Milletchilik/Dewletchilik bilen wetenperwerlik biri yene birini aldinqi shert qilghan sobyektip barliq bolup, hergizmu biri-birini chetke qaqmaydu hem ayrilalmaydu. Uyghurlarning milliy herkiti-wetenperwerlik-heqqaniy herket bolup, u ishghal astidiki dewletni yeni tehdit astidiki milletni qutuldurushni yüksek ghaye qilghan milletchiliktur!(K.A)

2013.Yil 6.Dikabér Gérmaniye

Tengri Bilen Ananing Diyalogi

Tengritagh Akademiyesi

 

Auotori:Mukerrem Qurban

 

12373427_10208446222697004_98891076837218389_n

 

Tengri ‍anidin soraptu : sen hardingmu?
‍ana : yaq , harmidim
Tengri : sen aghirdingmu?
Ana : yaq ,aghirmidim
Tengri : sen qiynaldingmu ?
Ana : yaq , qiynalmidim
Tengri : nimishqa?
Ana : chünki men bir ana , hardim , aghirdim , qiynaldim ,charchidim deydighan salahiytim yoq .
Tengri : emse nimishqa yighlaysen?
Ana : chünki menmu adem , tesellige,küyünishke muhtaj , shundila barliq charchash , harghinliq hemmisi bir tamche yashqa aylinip chiqip kétidu xalas.

13.12.2015

47 Cities Join The UNESCO Creative Cities Network

Tengritagh Akademiyesi

11.12.2015 – UNESCOPRESS

Paris, 11 December 2015 – UNESCO Director-General, Irina Bokova, has announced the designation of 47 cities from 33 countries as new members of the UNESCO Creative Cities Network. The results of this year’s Call bears witness to the Network’s enhanced diversity and geographical representation with 22 cities from countries not previously represented.

The UNESCO Creative Cities Network is pleased to welcome the following cities within its seven creative fields (Crafts and Folk Art, Design, Film, Gastronomy, Literature, Media Arts and Music):

  • Adelaide (Australia) – Music
  • Al-Ahsa (Saudi Arabia) – Crafts and Folk Art
  • Austin (United States of America) – Media Arts
  • Baghdad (Iraq) – Literature
  • Bamiyan (Afghanistan) – Crafts and Folk Art
  • Bandung (Indonesia) – Design
  • Barcelona (Spain) – Literature
  • Belém (Brazil) – Gastronomy
  • Bergen (Norway) – Gastronomy
  • Bitola (The former Yugoslav Republic of Macedonia) – Film
  • Budapest (Hungary) – Design
  • Burgos (Spain) – Gastronomy
  • Dénia (Spain) – Gastronomy
  • Detroit (United States of America) – Design
  • Durán (Ecuador) – Crafts and Folk Art
  • Ensenada (Mexico) – Gastronomy
  • Gaziantep (Turkey) – Gastronomy
  • Idanha-a-Nova (Portugal) – Music
  • Isfahan (Iran [Islamic Republic of]) – Crafts and Folk Art
  • Jaipur (India) – Crafts and Folk Art
  • Katowice (Poland) – Music
  • Kaunas (Lithuania) – Design
  • Kingston (Jamaica) – Music
  • Kinshasa (Democratic Republic of the Congo) – Music
  • Liverpool (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – Music
  • Ljubljana (Slovenia) – Literature
  • Lubumbashi (Democratic Republic of the Congo) – Crafts and Folk Art
  • Lviv (Ukraine) – Literature
  • Medellín (Colombia) – Music
  • Montevideo (Uruguay) – Literature
  • Nottingham (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – Literature
  • Óbidos (Portugal) – Literature
  • Parma (Italy) – Gastronomy
  • Phuket (Thailand) – Gastronomy
  • Puebla (Mexico) – Design
  • Rasht (Iran [Islamic Republic of]) – Gastronomy
  • Rome (Italy) – Film
  • Salvador (Brazil) – Music
  • San Cristóbal de las Casas (Mexico) – Crafts and Folk Art
  • Santos (Brazil) – Film
  • Sasayama (Japan) – Crafts and Folk Art
  • Singapore (Singapore) – Design
  • Tartu (Estonia) – Literature
  • Tongyeong (Republic of Korea) – Music
  • Tucson (United States of America) – Gastronomy
  • Ulyanovsk (Russian Federation) – Literature
  • Varanasi (India) – Music

Launched in 2004, the Network now comprises 116 cities worldwide. It aims to foster international cooperation with and between cities committed to investing in creativity as a driver for sustainable urban development, social inclusion and cultural vibrancy.

“The UNESCO Creative Cities Network represents an immense potential to assert the role of culture as enabler of sustainable development. I would like to recognize the many new cities and their countries that are enriching the Network with their diversity” declared the Director-General, as UNESCO celebrates in 2015 the 10th anniversary of the Convention on the Protection and Promotion of the Diversity of Cultural Expressions.

The 2030 Agenda for Sustainable Development adopted by the international community in September 2015 highlights culture and creativity as key levers for sustainable urban development. The Network serves as an essential platform to contribute to the implementation and achievement of this international agenda.

By joining the Network, cities commit to collaborate and develop partnerships with a view to promoting creativity and cultural industries, to share best practices, to strengthen participation in cultural life, and to integrate culture in economic and social development strategies and plans.

The next meeting of the Creative Cities Network is scheduled for September 2016 in Östersund (Sweden).

                                                   ****

Media Contact: Lucía Iglesias, UNESCO Press Service.

Tel: +33 (0) 1 45 68 17 02 l.iglesias@unesco.org

http://www.unesco.org/new/en/media-services/single-view/news/47_cities_join_the_unesco_creative_cities_network/#.VmsXOHjhDy1

Aziz Sancar, Nobel Kimya Ödülü’nü aldı

Tengritagh Akademiyesi

Aziz Sancar, Nobel Kimya Ödülü’nü aldı

10 Aralık 2015 PerşembeTeknoloji

aziz-sancar222.jpg

Türk Profesör Aziz Sancar, İsveç’in başkenti Stockholm’de düzenlenen törenle Nobel Kimya Ödülü’nü İsveç Kralı 16’ıncı Gustaf’ın elinden aldı.

Nobel Kimya ödülünü kazanan Türk bilim adamı Aziz Sancar, İsveç’in başkenti Stockholm’de düzenlenen törende ödülünü aldı.

Sancar, Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile Nobel Kimya ödülünü kazanmıştı.

AZİZ SANCAR’DAN ÖDÜL SONRASI AÇIKLAMA

Nobel Kimya Ödülü kazanan Türk bilim adamı Aziz Sancar, ödülünün Türkiye için hayırlı olmasını dileyerek,“ İnşallah bundan sonra daha büyük övgüler kazanırlar. Türkiye’de bilime çok büyük katkıda bulunurlar“ dedi.

Aziz Sancar, İsveç’in başkenti Stockholm’de düzenlenen törende ödülünü, İsveç Kralı 16. Carl Gustaf’ın elinden aldı.

Sancar ödülünü almaya, İsveç Akademisi Daimi Sekreteri Prof. Dr. Claes Gustafsson tarafından, „Sayın Sancar, İsveç Akademisi adına sizi kutluyorum ve Majesteleri Kralın elinden Nobel Edebiyat Ödülü’nü almanızı rica ediyorum“ sözleriyle çağrıldı.

Nobel Diploması ve altın madalya alan Sancar, 850 bin avro tutarında para ödülüne de hak kazandı.

Sancar, yaptığı açıklamada, „Memleketim adına sevindim, Mardin adına sevindim. Memleketim için hayırlı uğurlu olsun. İnşallah bundan sonra daha büyük övgüler kazanırlar. Türkiye’de bilime çok büyük katkıda bulunurlar“ ifadelerini kullandı.

Sancar, Tomas Lindahl ve Paul Modrich ile Nobel Kimya Ödülü’nü kazanmıştı.

Mardin’in Savur İlçesinde, okuma yazma bilmeyen ancak eğitime önem veren sekiz çocuklu bir anne-babanın çocuğu olarak dünyaya gelen Aziz Sancar, İstanbul Tıp Fakültesi’ni bitirmiş, yurt dışında yaptığı çalışmalarla Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi’ne kabul edilen üç Türk’ten biri olmuştu.

Prof. Dr. Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA’ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmaları sayesinde, 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü kazanmıştı.

AZİZ SANCAR KİMDİR?

Halen ABD’nin Kuzey Karolayna Üniversitesi Tıp Okulu Biyokimya ve Biyofizik bölümünde öğretim üyeliği yapan Aziz Sancar, Mardin’in Savur ilçesinde 1946 yılında dünyaya geldi.

İlk ve ortaöğrenimini Savur ve Mardin’de tamamladı. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Savur’da iki yıl doktor olarak çalıştı.

KANSERLE MÜCADELEDE DNA ONARIMI

ABD’ye giderek Dallas Teksas Üniversitesi’nde doktorasını yaptı. Moleküler Biyoloji dalında, DNA onarımı üzerindeki doktorasını 1977 yılında tamamladı. Yale Üniversitesi’ndeki doçentlik tezini yine DNA onarımı üzerine yaptı. 1982 yılında UNC Chapel Hill’de Biyokimya ve Biyofizik alanlarında çalıştı. Burada da DNA onarımı, hücre dizilimi, kanser tedavisi ve „biyolojik saat“ üzerinde çalıştı.

Nobel Kimya Ödülü’nü 3 bilim insanı kazandı. Bu isimlerin arasında Prof. Dr. Aziz Sancarda yer aldı. Nobel Kimya Ödülü’nü kazanan diğer isimler İsveçli Tomas Lindahl ve ABD’li Paul L. Modrich oldu. Sancar, Orhan Pamuk’tan sonra Nobel alan ikinci Türk oldu.

MAKALELERİNDEN BİNLERCE ALINTI YAPILDI

300’e yakın makale ve 33 kitap yayınladı. Makalelerinden binlerce bilimsel yayında alıntı yapıldı. Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi ve Türk Bilimler Akademisi üyesi.

Kuzey Karolayna Üniversitesi Tıp Okulu Biyokimya ve Biyofizik bölümünün öğretim görevlilerinden Gwen Boles Sancar ile evli. Eşiyle birlikte Carolina Türk Evi’ni kurdu.

 

http://www.ntv.com.tr/teknoloji/aziz-sancar-nobel-kimya-odulunu-aldi,F10C10YMBEaCIMqnra3I2w

Milliy Dewlet, Emperiyalizim We Milliy Roh!

Tengritagh Akademiyesi

Tashpütük-2

Dewlet eng bashta rohta qurulidu.Rohda qurulghan dewletni herqqandaq küchlük düshmen yiqitiwitelmeydu!Beziler Yehudiylar bilen bizni sélishturup, ular 2000 yilda dewlitini qaytidin qurup chiqti, bizge téxi baldur dégendek tétiqsiz sepsetini bazargha salmaqta. Bizni Yehudiylargha oxshutushqa bolmaydu.Chünki 200 yil awal bizning dewlitimiz yiqilishtin burunla rohimizdiki dewlet xurapatliq we nadanliqning mudhish qarangghuluqida allaburun gumran bolup bolghan. Yehudiylar 2000 yil dewletsiz qalghan bolsimu, rohidiki dewlettin ikki yüz esirde bir minutmu ayrilip qalmighan. Bizning rohimizdiki dewlitimiz jismimizdin awal yiqldi, Yehudiylarning rohidiki dewlet 2000 yil ichide xuddi derex yiltizidek derijidin tashqiri uzurap we küchlinip ketti.Hazir birla Israil emes pütün dunya Yehudiy dewliti bolup qaldi dégen paranglarmu yoq emes!

Dewletni eslige keltürimiz deydikenmiz, eng awal qaghjirap bir tire-bir ustixan bolup ketken milliy rohiymizni tirildürüshimiz kérek! Milliy rohiymizni tirildürüshning, riqabet we küreshte dayim tik turush tebiyiti yétildürüshning charisi asan:

*Awal kichik balidek kitap oqush, andin chong ademdek kitap oqush, andin yene yétishken alimlardek kitap oqushni pütkül jemiyitimizde xuddi her küni üch waq tamaq yigendek adetke aylandurush! Özimizning kitabinimu, yatlarning kitabinimu hetta düshmen milletlerning kitabinimu zirikmey oqush!

*Ömür boyi birla kitapni oqup, bolishigha dua qilip, bir ishek hem sütlük kala, issiq öy, xotun bala üchünla yashawermey, Matimatika, pelesepe, qanun, iqtisadshunasliq, astirnomiye, edebiyat-sennet, tibabet, Jughrapiye, siyaset, eskeriyet, biologiye, ximiye, pizika, tiologiye we sotsologiye… penlirige ayit bilimlirimizni bashtin axirghiche yéngilash.

*Milliy enene we medeniyitimizdiki bizge yük bolup qalghan waqti ötken, konirighan, küchtin qalghan jisim we dewletchilik éngi qatarliqlarni baturluq bilen ming yil ilgirkisige sadiq bolghan halda zamanisigha layiqlashturup islaha qilish !

Insanning jahalet qaplap ketken jismi insan tebiyitining türmisi.Waqti ötken dewletchilik Insaniyetning türmisi! Jisim we rejim shunche qélin, shunche égiz we shunche soghaq tört tamdek esir-esirlep qénimizni ichip keldi! Insaniyetning jümlidin millitimizning pelesepe, edebiyat we sennet tarixi insan rohigha zindan bolghan jisim we insaniyetke türme bolghan dewletchilikke qarshi turup rohni azat qilish tarixidur.

Peqet pelesepe, edebiyat we sennet arqiliqla bizning qénimizni ichip, rohimizni qetli qiliwatqan eshu mudhish tort tamgha qarshi urush qilalaymiz! Milletning dunya qarashi, qimmet qarishi we istitik istekliri bilimning éshishigha egiship tediriji zamaniwiyliship ilghar milletlerning sewiyisige yétidu.Bu waqit küchimeyla dewletke yene kélip sünniy we saxta emes heqqiy bir dewletke ige bolup qalghan waqtimiz bolidu!

Közüngni ach! Qilghanliring, qiliwatqanliring we qilmaqchi bolghanliringgha munasiwetlik yollar xata lahiylengen! Pilanlar bashqilar teripidin tüzülgen, nishan bashqilar teripidin békitilgen.Shundaq bolghachqa azatliq tangliri ikki yüz yildimu atmidi, qénimiz sharqirap éqiwatidu, mislisiz derijidiki mal-barliqimiz we waqtimiz israp bolup kétiwatidu.Bu millet yoq bolmisun, qéni sharqirap aqmisun, waqit we mal-bisatimiz shamalda sorulmisun, ademdek yashisun, dunyaning bashqilardek rahitini körsun, özining eskiri, özining saqchisi, özining türmisi bolsun, özining dewliti, özining bayriqi bolsun déseng Özengni, düshminingni, dunyani hazirdin bashlap toluq chüshinishni bashla!

Sen ichingdin yétiship chiqqan hökümdarliringgha asiyliq qilghan Ikki esirdin béri Aldanding, kemsitilding, qul qilinding! Düshmenler uzaqtin milliy teqdiring, milliy tepekkuring we diniy itiqadingni sanga paydisiz shekilde kontrul qilip keldi.Shu seweptin köp hallarda sen bir terep, pütün dunya bir terep bolup qaldi! Bu dunya ghaliplarning, sen ularning sépidin yer élishqa layiq isil milletsen! Ular bilen qarshilashsang düshmining bilen birliship yene séni basturidu! Ular eslide bizning her türlük küreshlirimizni hémaye qilishni oylaydu.Biz dayim ularning zitigha tigidighanlargha aldinip, ishni buzup qoyiwatimiz! Özingge kel, sen tégiddin isil bir milletning ewladisen. Sanga qarap turghanlargha jasaritingni bir körsütüp qoyghin. Sanga qarap turghanlargha küchüngni bir tonutup qoyghin. Sanga qarap turghanlargha iradengni bir namayan qilip qoyghin!

Sanga qarap turghanlar séni körüp xatirjem bolmastin teshwishke chüshsün! Ular séni körüp mensitmeslik keypiyatide bolmastin özini asta daldigha alsun! Ular séni körüp qorqqinidin wetiningge xatirjem kelelmisun!

Ular séni körse bu bélining astini toxtimay tolghaydighan zeypane bir milletken dep qalmastin, Arislannning buqisidek jinsi iqtidari urghup turidighan, shan-sheripi we nomusi üchün ölümdinmu qorqmaydighan, jéni chiqip ketsimu düshmendin xeyrixaliq kütmeydighan heqiqiy erkek bir milletken déydighan bolsun! Mana bu meniwiy dewlettur!

Hür yashay déseng rohingni xuddi düshmendek siqmay, pelesepe, edebiyat we sennet penjiresi arqiliq hayatliq we dunyagha qarashni ügüniwal! Jahalettin uzaq tur! Insanlarning medeniyet jehettiki oyghunishida tarix boyi pelesepe yol, edebiyat yolbelgüsi we sennet dayim köwrük bolup keldi! Bu qanuniyet özgermeydu!

Insanlar eng kamida besh ming yidin béri jisimdin qutulush üchün jisim, dewlettin qutulush üchün delwlet qurushtin ibaret bésip ötmise bolmaydighan qarangghuluq dewridin halqip kételmidi.Biz uyghurlarmu shuning ichide.Meniwiy bir dewliting bolmay turup hichnimini étirap qildurghili bolmaydu.

Dewlet qurmay turup milletke tehdit boliwatqan yat milletning dewletchilikige qarshi küresh qilghili bolmaydu.Küresh qilish üchün eng bashta meniwiy dewlet kérek! Dewlet qurush üchün bashta tömür tesek we mal-dunya emes zamaniwiylashqan pelesepe, edebiyat we sennet kérek! Dunyada hemme kishi dewlet yaki dewliti üchün küresh qiliwatidu, bizmu shu, emeliyette kilassik dewletning alla burun waqti ötüp ketti! Dunyaning qeyiridila bolimisun irade, bilim we téxnika kimning qolida bolsa dewlet uning bolidu! Nurghun dewlet we milletler yoshurun dewlet yaki yoshurun xandanliqlarning qanunluq mülikide aylinip qaldi. Dunya 21-yüz yilgha kelgende intayin kichiklep, insanlar alla burun tarixta hich körülmigen bashqa bir dewirning ichige kirip ketti!(K.Atahan)

*****
06.12.14 Gérmaniye