“Muhafiz” Zhurnili Uyghurlar Toghrisida Mexsus San Chiqardi

 «Muhafiz» zhurnilining uyghurlar toghrisida mexsus chiqarghan sani

«Muhafiz» zhurnilining uyghurlar toghrisida mexsus chiqarghan sani

RFA/Erkin Tarim

Türkiyening eng chong ammiwi teshkilatliridin biri bolghan konya alperen maarip-Medeniyet we hemkarliq wexpining «muhafiz» zhurnili uyghurlar toghrisida mexsus san chiqardi.

Mezkur zhurnalda wexpe bashliqi séyit özjan ependining oqurmenlerge yazghan bash maqalisige, izmir ege uniwérsitéti türk dunyasi tetqiqat instituti oqutquchisi proféssor doktor alimjan inayet yazghan «xitayning uyghurlargha qarita élip bériwatqan assimilyatsiye siyasitining seweb we meqsetliri» mawzuluq maqalisi qatarliq mol mezmunluq eserlerge orun bérilgen.

Zhurnalni chiqarghan konya alperen maarip-Medeniyet we hemkarliq wexpi bashliqi séyit özjan ependi uyghurlar toghrisida mexsus san chiqirish pikrining qandaq otturigha chiqqanliqi toghrisida melumat berdi.

U mundaq dédi: «sherqiy türkistan biz üchün alahide ehmiyetke ige bir jay. Sherqiy türkistanliqlar uzun yillardin béri bésim astida yashawatqan bolsimu milliy we diniy kimlikini qoghdap qalghanliqi sherqiy türkistanni biz üchün téximu muhim qilidu. Shunga biz sherqiy türkistan toghrisida mexsus san chiqarduq. Biz xelqimizge sherqiy türkistanning tarixini, edebiyatini, medeniyitini, bügünki weziyitini we yer asti yer üsti bayliqlirini tonutayli dep bu mexsus sanni chiqarduq.»

Proféssor doktor alimjan inayet ependi mezkur zhurnalning uyghurlar üchün ayrilghan mexsus sanida élan qilinghan toghrisida melumat berdi.

Zhurnalda yene «sherqiy türkistanliq dangliq shexsler», «esir qalghan türklerning ata yurti sherqiy türkistan» mawzuluq maqalilerge orun bérilgendin sirt, zhornal muherriining ismini ashkarilashni xalimighan bir uyghur yash bilen élip barghan söhbet xatirisige orun bérilgen.

Zhurnalda yer bérilgen «sherqiy türkistanliq meshhur shexsler» mawzuluq maqalide 11-Esirde yashighan uyghur alimi mexmut qeshqiri, 19-Esirde qeshqerde élan qilinghan qeshqeriye dölitining qurghuchisi yaqupxan bedölet, qutadghu bilig namliq eserni yazghan yüsüp xas hajip, 1944-Yili ghuljada élan qilinghan sherqiy türkistan jumhuriyitining qurghuchisi élixan töre, mexsut sabri bayqozi, eysa yüsüf aliptikin, memtimin bughra, osman batur, rabiye qadir xanim we barat haji qatarliq shexslerning qisqiche hayati bayan qilinghan.

«Uyghur net tor géziti» ning sahibi, sherqiy türkistan wexpining sabiq mesuli hamut köktürk ependi yashlargha uyghur tarixida ötken muhim shexslerni anglitishning zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qildi.

Bulardin sirt zhurnalda yene uyghur taamliri, uyghur kiyim-Kéchekliri resim bilen tonushturulghan. Zhurnalda yene türk shairlarning uyghurlar toghrisida yazghan shéir we dastanlirighimu orun bérilgen. Zhurnalning tash wariqining arqisida memtili tewpiq yazghan sherqiy türkistan milliy marshining uyghurchisi bilen türkche terjimisige orun bérilgen.

Konya alperen maarip-Medeniyet we hemkarliq wexpi uyghurlargha atap chiqarghan mezkur mexsus sani pütün türkiyede tarqitiliwétiptu.

Séyit özjan ependi konya alperen maarip-Medeniyet we hemkarliq wexpi bundin kéyin uyghurche kurs échip uyghur tili ögitishni pilanlawatqanliqini bayan qilip mundaq dédi: «sherqiy türkistanliq yashlarning köpi türkche bilidiken. Emma biz uyghur tilini bilmeymiz. Uyghurlar bilen bolghan alaqimizni kücheytish üchün, uyghurche öginishimiz kérek. Biz uyghur muellim teklip qilip uyghurche öginishni oylawatimiz. Bulardin bashqa sherqiy türkistandin yéngi melumatlarni igilep sherqiy türkistan mesilisini türkiye küntertipide tutup turushni oylawatimiz.»

Proféssor doktor alimjan inayet ependi yéqinqi yillardin béri türkiyediki bezi zhurnallarning uyghurlar toghrisida mexsus san chiqiriwatqanliqini, buning uyghur tetqiqati we uyghur dewasi üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qildi.

2009-Yili ürümchi weqesidin kéyin türkiyediki eng chong zhurnallardin biri bolghan «tarix» zhurnili, ülkü ojaqliri teshkilatining zhurnili uyghurlar toghrisida mexsus san chiqarghan idi. (Erkin Tarim)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s